II SA/Gd 320/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Marta Went po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 08 stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 5 listopada 2002r. Burmistrz Miasta, na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209) odmówił nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych nieruchomości (tj. R. S. K., J. K., T. F. K. i H. M. K.), położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 0,0442 ha, obrębu 101, dla której w Sądzie Rejonowym w B. prowadzona jest księga wieczysta KW [...]. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomość rolną przez ich użytkowników wieczystych przysługuje osobom fizycznym będącymi w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. 24.10.2001r. użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6.09.1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Zdaniem organu zakres przedmiotowy ustawy został ograniczony tylko do nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, położonych na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska, nadanych jako gospodarstwo rolne w trybie osadnictwa rolnego na Ziemiach Odzyskanych i obecnie będących albo nieruchomością rolną, albo nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe. Organ ustalił, że wnioskodawcy nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości wyżej opisanej w dniu 27 maja 1995r. Jak podkreślił organ działka ta została zbyta jako typowa działka budowlana, co oznacza, że nie stanowi i nie stanowiła gospodarstwa rolnego nadanego w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych i nie spełnia warunku określonego w art. 1 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Współużytkownicy wieczyści nie spełnili podstawowego warunku ustawy o nabywaniu, a więc nie byli w dniu 26 maja 1990r. wieczystymi użytkownikami, ponadto nieruchomość ww. nie jest zabudowana. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i R. K. W uzasadnieniu wskazali, iż spełniają warunki do uwłaszczenia mimo, iż działka nr [...] jest niezabudowana lecz jest przeznaczona na cele mieszkalne. Odwołujący podnieśli ponadto, iż sprawa uwłaszczenia działki nr [...] przeznaczonej na poprawę zagospodarowania działki nr [...] winna być rozpatrzona łącznie ze sprawą uwłaszczenia tej ostatniej. Wnieśli ponadto o zawieszenie postępowania w wypadku, gdyby pozostali współużytkownicy wieczyści nie wnieśli odwołania. Decyzją z dnia 8 stycznia 2003r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przysługuje osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 24 października 2001 r.) – użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarze Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Organ podkreślił, iż ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego wynika, że działka nr [...] została oddana w użytkowanie wieczyste 27 maja 1995r. co w świetle przytoczonego wyżej uregulowania przesądza o niedopuszczalności nieodpłatnego przekazania prawa własności. Dodatkową przesłanką uzasadniającą odmowę uwłaszczenia jest fakt, iż przedmiotowa nieruchomość nie jest zabudowana na cele mieszkaniowe co przyznała strona w odwołaniu. W tej sytuacji drugorzędne znaczenie ma okoliczność istnienia lub nie na przedmiotowym terenie gospodarstwa rolnego nadanego w trybie osadnictwa rolnego na obszarze Ziem Odzyskanych, gdyż jedynie spełnienie wszystkich przesłanek określonych we wskazanym wyżej przepisie warunkuje istnienie roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Dlatego Kolegium uznało wnioskowane przez odwołujących się zawieszenie postępowania w przedmiotowej sprawie za bezcelowe niezależnie od faktu, iż zakończenie postępowania sądowego w sprawie zniesienia współwłasności nie miałoby wpływu na przedmiotowe postępowanie administracyjne, bowiem w chwili upływu terminu do odwołania uprawnionymi do niego poza odwołującymi byli wyłącznie H.T. K. i późniejsze orzeczenie sądu w sprawie o zniesienie współwłasności okoliczności tej nie mogłoby zmienić. Dlatego, ponieważ H.T. K. współużytkownicy wieczyści ½ działki nr [...] nie złożyli odwołania, uwłaszczenie odwołujących byłoby na podstawie art. 232 kc niedopuszczalne nawet w przypadku spełnienia (co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca) wszystkich przesłanek art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Skargę na powyższą decyzję wniósł R. K. Przedmiotem zarzutów skarżącego stało się odrębne rozpatrzenie sprawy uwłaszczenia na działce nr [...] od sprawy uwłaszczenia na działce sąsiedniej nr [...], co było w jego ocenie nieuzasadnione, gdyż działka nr [...] została przeznaczona na poprawę zagospodarowania nieruchomości sąsiedniej będącej we współużytkowaniu wieczystym T. K. i R. K. W ocenie skarżącego jest więc jej częścią. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że działka nr [...] i działka nr [...] stanowią całkowicie odrębny przedmiot własności dla których w Sądzie Rejonowym w B. prowadzone są odrębne księgi wieczyste. Zostały odrębnie nabyte, jedna z nich (nr [...]) jest w użytkowaniu wieczystym J. i R. K., którzy są jednocześnie tylko współużytkownikami wieczystymi drugiej z nich ([...]). Niewątpliwie więc w ocenie organu działka nr [...] nie jest częścią działki nr [...]. Nie istnieje też możliwość uwłaszczenia jednego ze współwłaścicieli z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Z art. 1 ust. 1 powołanej w podstawie prawnej wydanych w sprawie decyzji ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności wynika, że dla nabycia prawa własności jest wymagane legitymowanie się prawem użytkowania wieczystego nieprzerwanie w okresie między dniem 26 maja 1990 r. a dniem 24 października 2001 r. (dzień wejścia ustawy w życie). Oznacza to, że osobą uprawnioną do nabycia prawa własności będzie tylko ta osoba, której przysługiwało prawo użytkowania wieczystego we wskazanym wyżej przedziale czasowym. Jak trafnie ustaliły orzekające w sprawie organy skarżący tego warunku nie spełnił. Umowa aktu notarialnego oddająca grunt w użytkowanie wieczyste została zawarta w dniu 27 maja 1995 r. i zgodnie z § 2 umowy małżonkowie J. i R. K. od tego dnia stali się współużytkownikami wieczystymi. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić tu należy, że art. 4 ust. 8 obowiązującej w czasie zawierania umowy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) stanowił, że sprzedaż lub oddawanie w użytkowanie wieczyste gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub własnością gminy następowała w trybie przetargu. W trybie bezprzetargowym mogły być jednak sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste części przyległego gruntu niezbędne dla poprawienia warunków zagospodarowania już posiadanej działki. Jak wynika z treści umowy z dnia 27 maja 1995 r. (§ 1), tryb ten (bezprzetargowy) zastosowany został w przypadku działki nr [...]. Na gruncie przepisów powołanej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. nie miało to jednak żadnego znaczenia a to ze względu na wprost wynikające z art. 1 ust. 1 (i przytoczone na wstępie rozważań) przesłanki uzasadniające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z przyczyn wyżej przedstawionych nie ma, w rozpoznawanej sprawie, powodów dokonywania ustaleń czy działka dla której poprawy warunków zagospodarowania zastosowano bezprzetargowy tryb nabycia działki [...] spełniała warunki do przekształcenia na zasadach o jakich mowa w ustawie z dnia 26 lipca 2001 r. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.