II SA/Gd 320/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 23 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku K. L. i E. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. L. i E. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektów budowlanych postanawia: odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2011 r. K. i E. L. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podnieśli, że z są osobami w podeszłym wieku - 76 i 84 lata, posiadają niewysokie emerytury i ponoszą duże wydatki na leczenie. Skarżący mają też duże koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2011 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcom przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący w dniu 9 sierpnia 2011 r. wnieśli sprzeciw nie zgadzając się z odmową przyznania prawa pomocy. Podkreślili, że zgodnie z wezwaniem złożyli stosowne oświadczenia, nie przedstawili rachunków za leczenie, ponieważ lekarze nie wystawiali rachunków. Skarżący podnieśli, że podali wszystkie dane o wysokości dochodów i kosztach utrzymania mieszkania. Nie przetrzymują rachunków i to jest przyczyną niemożności ich przedstawienia. W ocenie skarżących, złożone wyjaśnienia są wystarczające do uwzględnienia wniosków, natomiast jeśli Sąd ma jakieś wątpliwości może zwrócić się do właściwych organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest niezasadny i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia - p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, gdyż skarżący K. L. i E. L. wnieśli skutecznie sprzeciw. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie oraz ewentualne domaganie się dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Odnosząc się do wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że stosownie do powołanych przepisów warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, na co też wskazuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy to oświadczenie skarżących, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, gdyż zawierało jedynie wskazanie wysokości uzyskiwanych dochodów przez małżonków L. oraz lakoniczne uzasadnienie, w którym skarżący powołali się przede wszystkim na podeszły wiek i konieczność ponoszenia wysokich wydatków na leczenie. Z uwagi na ten fakt, zasadne było wezwanie wnioskodawców do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę ich realnych możliwości płatniczych, a zwłaszcza o udokumentowanie ponoszonych wydatków (vide: zarządzenie z dnia 9 czerwca 2011 r.) Należy tu podkreślić, że skarżący zostali zobowiązani przede wszystkim do przedłożenia dokumentów obrazujących m.in. ponoszone przez nich koszty leczenia, utrzymania mieszkania czy wysokość świadczeń emerytalnych. Jednakże w wykonaniu tego zarządzenia, doręczonego im w dniu 29 czerwca 2011 r., skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów, które zwierałyby przedmiotowe informacje (np. o wysokości otrzymywanych świadczeń emerytalnych czy też ponoszonych wydatków.) Wnioskodawcy ograniczyli się m.in. do podania kwoty otrzymywanej emerytury, a także kwot innych ponoszonych wydatków, podnosząc że - można to sprawdzić. Nie przedłożyli nawet wyciągu z posiadanego konta bankowego. Takie zachowanie czyni niemożliwym zweryfikowanie twierdzeń skarżących w tym zakresie. Na skutek takiego postępowania skarżący pozbawili Sąd możliwości obiektywnej oceny ich sytuacji majątkowej i finansowej. Oznacza to brak wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji części obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżących i ustalenia, czy rzeczywiście nie są oni w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Twierdzenie, że Sąd ma samodzielnie dokonać ustaleń jest nieuprawnione. Przede wszystkim czynnością jaką Sąd podejmuje jest wystosowanie wezwania o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Nie ma zaś obowiązku (ani możliwości prawnej) do występowania do instytucji czy organów celem prowadzenia dochodzenia w celu ustalenia sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawców. Ponadto, co jest istotnym, ciężar wykazania okoliczności uzasadniających wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcach i w interesie strony wnioskującej leży przedstawienie dokumentów celem uzyskania wsparcia Skarbu Państwa w dochodzeniu swoich praw przed sądem administracyjnym. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawiając jakichkolwiek dokumentów pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę ich możliwości płatniczych (mimo otrzymanego wezwania), nie uczynili zadość tym wymaganiom. W okolicznościach niniejszej sprawy, należy uznać, ze skarżący nie wykazali istnienia podstaw do uwzględnienia ich wniosku. Tym bardziej, że jak oświadczyli posiadają majątek w postaci mieszkania, nieruchomości - działki rolnej oraz samochodu, a łączna wysokość ich emerytur wynosi 3.040 zł. Można dodać, że posiadanie samochodu generuje również koszty związane z jego utrzymaniem, chociażby w postaci obowiązkowego ubezpieczenia czy kosztów zakupu paliwa. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.