II SA/Gd 3216/02
WyrokWSA w Gdańsku2005-12-01
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Tamara Dziełakowska, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek organu kolegialnego, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.?Ratio decidendi
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. ma charakter sui generis odwołania i powoduje obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. W związku z tym, członek organu kolegialnego, który brał udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu zainicjowanym tym wnioskiem, na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Naruszenie tego przepisu stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący K. Ż. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1951 r. dotyczącej prawa użytkowania nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że zarzuty skarżącego dotyczą wad postępowania, a nie wad samej decyzji, i że nie można przeprowadzać postępowania dowodowego w trybie stwierdzenia nieważności. SKO wydało decyzję w składzie, który brał udział w wydaniu poprzedniej decyzji w tej sprawie. WSA uchylił zaskarżoną decyzję SKO z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu od udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2002 r. oraz zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 285 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Marta Went po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2002 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie stwierdzenia, że uszkodzony wskutek wojny budynek został doprowadzony do stanu używalności, a skarżący uzyskał prawo użytkowania nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. Ż. kwotę 285 (dwieście osiemdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 listopada 2002 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i 4 w zw. z art. 156 § 1, art. 7 i art. 77 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2002 roku (nr [...]) w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Budownictwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 20 grudnia 1951 roku, nr [...].
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż decyzją z dnia 20 grudnia 1951 roku, nr [...], Kierownik Wydziału Budownictwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej stwierdził, "że budynek położony w G. – S. przy ul. [...] (...), uszkodzony w 65 % wskutek wojny, został doprowadzony przez K. Ż. do stanu używalności wskutek gruntownej naprawy i że (...) K. Ż. uzyskał na okres lat 20, poczynając od dnia 1 stycznia 1952 roku prawo użytkowania całej nieruchomości, część składową której stanowi naprawiony w/w budynek" oraz, że przedterminowe wygaśnięcie prawa użytkowania nastąpić może jedynie z zachowaniem warunków wymienionych w art. 9 ust. 6, art. 7, art. 8 i art. 10 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny.
Kolegium stwierdziło także, iż w dniu 4 stycznia 2001 roku wpłynął do niego wniosek K. Ż. o stwierdzenie - na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca odbudował zniszczony wskutek wojny budynek przy ul. [...] w G. Odbudowę budynku wnioskodawca rozpoczął w 1951 roku, gdy budynek był zniszczony w 85 %. Na skutek odbudowy zniszczonego budynku wydana została zaskarżona decyzja, która w ocenie skarżącego została wydana z rażącym naruszeniem prawa albowiem oparto ją na przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 roku o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1947 roku, nr 37, poz. 181), a winna zostać wydana na podstawie ustawy z dnia 3 lipca 1947 roku o popieraniu budownictwa (Dz. U. nr 52, poz. 270). Skarżący wskazał przy tym, iż stopień rzeczywistej odbudowy ze zniszczeń przedmiotowego budynku znacznie przekroczył 66 %, które są wymagane do uznania, że odbudowa spełnia kryteria wyznaczone ustawą o popieraniu budownictwa i wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań strony oraz opinii biegłego do spraw budownictwa celem ustalenia jaki procent przedmiotowego budynku został rzeczywiście wybudowany w stosunku do zastanego przez odbudowujących stanu budynku po wojnie.
Rozpatrując powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji można rozpatrywać sprawę jedynie w granicach określonych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. albowiem uprawnienia organu nadzoru sprowadzają się do sprawdzenia, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wyliczonych wyczerpująco w powołanym artykule. Co za tym idzie uznało, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 § 1 k.p.a. badaniu podlegają jedynie wady tkwiące w samej decyzji, enumeratywnie wyliczone w przedmiotowym przepisie.
Kolegium stwierdziło także, iż skarżący kwestionuje sposób ustalenia przez organ I instancji stopnia zniszczenia przedmiotowego budynku, a tego rodzaju wada należy do wad postępowania, dotyczy bowiem warunków powstania decyzji. Kolegium wskazało przy tym, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 156 § 1 k.p.a. badaniu nie podlegają ewentualne wady postępowania (powodujące w następstwie wadliwość decyzji), a więc wady z jakimi można mieć do czynienia w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją i uznało, iż przeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez skarżącego nie jest możliwe.
Mając na uwadze powyższe rozważania Kolegium - decyzją z dnia 27 września 2002 roku (nr [...]), odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Budownictwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia 20 grudnia 1951 roku, nr [...].
Kolegium wskazało także, iż w dniu 23 października 2002 roku wpłynął do niego wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy, w którym skarżący zarzucił organowi obrazę przepisów prawa procesowego - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegającą na odmowie przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz błędną wykładnię przepisów prawa procesowego - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - polegającą na przyjęciu, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie mogą być przeprowadzone dowody na okoliczności faktyczne będące podstawą wydania tej decyzji. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja Kolegium jest niesłuszna, albowiem żaden z przepisów prawa, a w szczególności art. 156 § 1 k.p.a. nie stanowi podstawy do wyłączenia stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego wskazanych w treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W szczególności dla oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, niezbędnym jest ustalenie przez organ orzekający w trybie art. 156 § 1 k.p.a. rzeczywistego stanu faktycznego, który był podstawą wydawania decyzji, co do której złożono wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Tym samym - jak uważa skarżący - organ zobowiązany jest zgodnie z treścią art.7 i art.77 § 1 k.p.a. do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie oraz do poszukiwania środków dowodowych z własnej inicjatywy.
Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium stwierdziło, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, obowiązek rozstrzygania sprawy należy postrzegać wyłącznie poprzez granice określone przez art. 156 § 1 k.p.a. Niemożliwe tym samym jest rozstrzyganie sprawy co do istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym albowiem aby stwierdzić nieważność decyzji należy ustalić, że wada tkwi w samej decyzji. Kontrola dokonywana w ramach stwierdzenia nieważności decyzji odnosi się więc tylko do samej decyzji. Podkreślić przy tym należy, że ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a więc skontrolowanie czy jedna lub więcej wad postępowania nie wpłynęła w sposób istotny na treść decyzji, jest dopuszczalne jedynie w sytuacji wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. tj. w wyniku wznowienia postępowania.
Mając na uwadze powyższe rozważania Kolegium uznało, iż podniesiony przez skarżącego zarzut błędnej wykładni przepisu art. 156 § 1 k.p.a. należy uznać za chybiony, a tym samym chybionym jest zarzut obrazy przepisów prawa procesowego - art. 7 i art. 77§ 1 k.p.a. albowiem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania dowodowego - postępowania co do istoty sprawy, nie jest tym samym możliwe uwzględnienie wniosków dowodowych skarżącego.
W skardze na powyższą decyzję K. Ż. wniósł o chylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 września 2002 roku, nr [...], oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji:
• obrazę przepisów prawa procesowego - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegającą na odmowie przeprowadzenia postępowania dowodowego;
• błędną wykładnię przepisów prawa procesowego - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającą na przyjęciu, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie mogą być prowadzone dowody na okoliczności faktyczne będące podstawą wydania tej decyzji.
W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż żaden z przepisów prawa, a w szczególności art. 156 § 1 k.p.a. nie stanowi podstawy do wyłączenia stosowania podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wskazanych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi organ w każdej sprawie jest zobowiązany do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz poszukiwania dowodów i przeprowadzania postępowania dowodowego. Również w przypadku oceny decyzji, która zapadła w przeszłości, możliwe jest stwierdzenie jej nieważności z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania w zakresie oceny stanu faktycznego oraz w zakresie prawidłowości prowadzonego postępowania dowodowego. W takiej sytuacji, w szczególności dla oceny czy naruszenie prawa ma charakter rażący, niezbędnym jest ustalenie przez organ orzekający w trybie art. 156 § 1 k.p.a. rzeczywistego stanu faktycznego, który był podstawą wydawania decyzji, co do której złożono wniosek o stwierdzenie jej nieważności. Tym samym organ obowiązany jest zgodnie z treścią art. 7 i 77 § l k.p.a. do przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie oraz do poszukiwania środków dowodowych z własnej inicjatywy, a nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Skarżący stwierdził także, iż organ dokonał błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wykładnia dokonana przez organ w ocenie skarżącego powodowałaby bowiem faktyczne ograniczenie zakresu rażącego naruszenia prawa tylko do takich naruszeń prawa, które można by udowodnić na podstawie samej treści decyzji. Taka wykładnia jest niedopuszczalna albowiem wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa oznacza, iż doszło do naruszenia prawa zarówno takiego, które da się wywieść z samej treści decyzji czy jej uzasadnienia, jak i takich naruszeń przepisów prawa procesowego, które doprowadziły do wydania decyzji w sposób rażący naruszającej prawo, a wynikały z błędów w stosowaniu przepisów procesowych. Jeżeli zatem przy wydaniu decyzji w ogóle nie przeprowadzono postępowania dowodowego czy też przeprowadzono postępowanie dowodowe w sposób sprzeczny z prawem to dla wykazania, iż te naruszenia prawa miały charakter rażący konieczne jest w niniejszej sprawie przeprowadzenie dowodów dotyczących meritum sprawy. Zdaniem skarżącego jest bowiem oczywistym, że decyzja z dnia 20 grudnia 1951 roku, nr [...], będąca przedmiotem kontroli, została wydana na podstawie oceny zakresu zniszczenia budynku dokonanej na kilka lat przed wydaniem decyzji, a zatem została wydana na podstawie wadliwie zebranego materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie kwestii, czy było to rażące naruszenia prawa wymaga zaś przeprowadzenia dowodów na okoliczności wskazane przez stronę, bowiem naruszenie przepisów w zakresie zbierania i przeprowadzania dowodów może być uznane za rażące jedynie w wypadku gdy wykaże się wpływ tego rodzaju naruszenia przepisów postępowania na treść decyzji. Przyjęcie zaś stanowiska organu co do niemożliwości prowadzenia dowodów w tym zakresie doprowadziłoby do wykluczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie zawiera tego rodzaju wyłączeń. Skarżący podkreślił przy tym, iż wnioskowane dowody służą wykazaniu, iż decyzja z dnia 20 grudnia 1951 roku zapadła z rażącym naruszeniem art. 44 i art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 2 marca 1928 roku o postępowaniu administracyjnym polegającego na wydaniu decyzji na podstawie dowodów nieprzydatnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269).
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (por. T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224).
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekało jako organ pierwszej instancji właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji wydanej przez Kierownika Wydziału Budownictwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej zgodnie z regułą wynikającą z art. 157 § 1 k.p.a.
Zgodnie z przepisem art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy, przy czym w składzie Kolegium orzekającym wskutek złożenia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy znajdowali się: B. A. oraz G. P., którzy byli również członkami składu Kolegium rozpoznającego niniejszą sprawę po raz pierwszy.
Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Art. 27 § 1 k.p.a. stanowi zaś, iż członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a.
Kwestia wyłączenia pracownika organu administracji publicznej lub członka organu kolegialnego orzekającego w postępowaniu wszczętym wskutek złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. była przedmiotem szeregu wypowiedzi w orzecznictwie i doktrynie postępowania administracyjnego. Pierwotnie dominował pogląd, w myśl którego w tego rodzaju postępowaniu nie znajduje zastosowania przepis art. 24 § 1 k.p.a. z uwagi na to, że postępowanie oparte na przepisie art. 127 § 3 k.p.a. pozbawione jest cechy dewolutywności – a zatem nie występują tu organy wyższej i niższej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 1999 roku, sygn. akt II SA 699/99, Baza Orzeczeń LEX nr 46260 oraz z 15 kwietnia 1999 roku, sygn. akt II SA 291/99, Baza Orzeczeń LEX nr 46798).
Obecnie przeważające wydaje się stanowisko, które podziela także i Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, w myśl którego w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, prowadzonym na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., wyłączeniu podlega także pracownik organu administracji (lub członek organu kolegialnego) biorący udział w wydaniu decyzji po raz pierwszy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2002 roku, sygn. akt V SA 2535/01, Baza Orzeczeń LEX nr 149513, z dnia 15 stycznia 2003 roku, sygn. akt V SA 1313/02, nie publ., z dnia 28 lutego 2003 roku, sygn. akt V SA 2701/02, nie publ., z dnia 11 grudnia 2003 roku, sygn. akt SA/Bd 2288/03, nie publ., z dnia 24 maja 1983 roku, sygn. akt I SA 1714/82, ONSA 1983, nr 1, poz. 35, zob. także: M. Jaśkowska, A. Wróbel. "Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz.", Warszawa 2005, str. 222).
Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2003 roku (sygn. akt SA/Bd 2288/03) przeciwko wcześniej przyjmowanemu stanowisku przemawia istota ponownego rozpoznania sprawy i przyczyna wyłączenia wskazana w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
W literaturze przedmiotu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy traktuje się jako szczególny środek odwoławczy, surogat odwołania, równoważnik odwołania, nadzwyczajny środek prawny, sui generis odwołanie. Wniosek taki określa się także jako remonstrancję (przedstawienie). W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy spełnia w istocie taką samą rolę jak odwołanie. Wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powoduje obowiązek wszczęcia postępowania (art. 61 § 1 k.p.a.). Przy czym organ, do którego złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Wynika to z odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących odwołań. Z tego samego powodu strona zobowiązana jest złożyć ten wniosek w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji (zob. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1997 r., III ZP 34/97, OSNAPiUS 1998, nr 4, poz. 105, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 1996 r., I SA 1296/95, Glosa 1996, nr 4, s. 134, zob. także komentarz do art. 127 k.p.a. A. Wróbla w: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Zakamycze 2000).
Wyczerpanie tego swoistego środka odwoławczego jest również warunkiem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a nie wyczerpanie tej drogi powoduje odrzucenie skargi (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 lutego 1997 roku, sygn. akt III SA 1/96 oraz uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 grudnia 1996 roku, OPS 4/96, ONSA 1997, nr 2, poz. 44). Środek ten w istocie rzeczy ma zatem wszelkie cechy odwołania, poza dewolutywnością. Nie przenosi jedynie rozpoznania sprawy do organu wyższej instancji.
Jak zaznaczył przy tym Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym uzasadnieniu - należy w tym miejscu wskazać na przepis art. 78 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 roku - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 78. poz. 483), który stanowi, że każdy ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Dokonując zatem interpretacji przepisu art. 127 § 3 k.p.a. przy uwzględnieniu treści wskazanego przepisu konstytucyjnego należy dojść do wniosku, że punkt ciężkości spoczywa na prawnej możliwości ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Tym samym należy podzielić pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uchwale z dnia 9 grudnia 1996 roku (OPS 4/96), że kwestią drugorzędną jest to, czy do kolejnego rozstrzygnięcia sprawy właściwy jest organ wyższego stopnia, czy też ten sam organ, który rozstrzygnął sprawę w I instancji.
Przepisy procedury administracyjnej dotyczące wyłączenia od rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym pracownika (lub członka organu kolegialnego) wydającego decyzję w I instancji odgrywają istotną rolę i mają na celu zapewnienie stronom gwarancji obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2005 roku, sygn. akt P 8/03, OTK-A 2005/3/20). Gwarancje te powinny być zapewnione w najwyższym możliwym do osiągnięcia stopniu także i stronom postępowania prowadzonego ponownie przez ten sam organ wskutek złożenia wniosku opartego na art. 127 § 3 k.p.a.
Instrumentem pozwalającym na zapewnienie stronom tego rodzaju gwarancji jest zawarte w art. 127 § 3 k.p.a. unormowanie, zgodnie z którym do wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań.
Przepisy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 27 § 1 k.p.a. wprowadzają zakaz udziału w ponownym rozpoznaniu sprawy, dokonywanym wskutek wniesienia odwołania, pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego), który brał udział w wydaniu decyzji, od której wniesiono odwołanie. Zatem wniesienie odwołania uniemożliwia udział w zainicjowanym w ten sposób etapie postępowania administracyjnego pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego), który uczestniczył w wydaniu decyzji w I instancji. Odpowiednie stosowanie przepisów o odwołaniu do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy pozwala na przyjęcie, że na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 27 § 1 k.p.a. złożenie takiego wniosku uniemożliwia udział pracownika organu administracji (lub członka organu kolegialnego) w tej fazie postępowania, którą czynność ta zainicjowała. Chodzi bowiem o to, aby ta sama osoba nie orzekała ponownie w sprawie, w której już raz zajęła stanowisko.
Skoro zatem w składzie Samorządowego Kolegium Odwoławczego ponownie rozpoznającym niniejszą sprawę brały udział osoby, które wydawały w tej sprawie pierwszą decyzję, to postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji dotknięte było wadą w postaci naruszenia przepisów art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. i art. 127 § 3 k.p.a., stanowiącą podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Przy czym naruszenie to stanowi przesłankę uzasadniającą uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny bez względu na to, czy miało ono, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr163, poz. 1348 ze zm.).
Sąd zważył przy tym, iż w świetle powyższych ustaleń rozstrzyganie o zasadności decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 27 września 2002 roku byłoby przedwczesne albowiem to Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uwzględniając wyłączenie od ponownego rozpoznania sprawy członków składu, który wydał decyzję z dnia 27 września 2002 roku, musi najpierw ponownie rozpatrzyć w trybie art. 127 § 3 k.p.a. niniejszą sprawę i w tym celu przeprowadzić postępowanie administracyjne w sposób zgodny z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.), a następnie dokonać oceny czy w świetle poczynionych ustaleń zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Budownictwa Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 20 grudnia 1951 roku, nr [...].
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło