II SA/Gd 3272/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" S.A. w G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 grudnia 2002r.. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz "B" S.A. w G. kwotę 260 zł. (dwieście sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 4 grudnia 2002 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Portowego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 lutego 2002 r. w przedmiocie stwierdzenia u T. S. choroby zawodowej narządu słuchu. Uzasadniając rozstrzygnięcie organy wskazały, że T. S. był zatrudniony w "A" w latach 1963 - 1998 na stanowiskach młodszego motorzysty i motorzysty. Od 1 lipca 1994 r. do 6 lipca 1998 r. przebywał na urlopie bezpłatnym, po którym przeszedł na emeryturę. Praca odbywała się w działach maszynowych statków i polegała na włączaniu i wyłączaniu mechanizmów, czynnościach kontrolno - pomiarowych i naprawczych. T. S. pracował w narażeniu na hałas rzędu 80 - 105 dB. W orzeczeniu lekarskim z dnia 21.03.2001 r. Poradnia Otolaryngologiczno - Foniatryczna Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. rozpoznała u niego obustronny niedosłuch odbiorczy spowodowany nadmiernym hałasem w miejscu pracy, będący chorobą zawodową wymienioną w poz. 15 - tej wykazu, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Biorąc pod uwagę orzeczenie lekarskie, wywiad środowiskowy przeprowadzony przez lekarza profilaktyka w dniu 27.08.1998 r., organy inspekcji sanitarnej stwierdziły u T. S. chorobę zawodową - zawodowe uszkodzenie słuchu. W odwołaniu od decyzji Portowego Inspektora Sanitarnego oraz skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik "B" Spółki Akcyjnej w G. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem wskazywał m.in., że w postępowaniu naruszono art.77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia dowodów dotyczących warunków zatrudnienia T. S. za granicą. Organy naruszyły ponadto § 1 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych poprzez stwierdzenie choroby zawodowej w sytuacji braku dowodu, że choroba została wywołana czynnikami szkodliwymi występującymi w warunkach zatrudnienia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do osłabienia słuchu mogło bowiem dojść podczas pracy T. S. poza granicami RP, w czasie gdy skarżący przebywał na urlopie bezpłatnym. W odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazano, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej - w myśl § 10 ust. 3 pkt 2 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. należy przesłać zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. Bezpośrednio przed rozwiązaniem stosunku pracy ze skarżącym, T. S. był zatrudniony u zagranicznych armatorów. Ponieważ "B" nie były ostatnim pracodawcą, u którego nastąpiło narażenie na czynniki wywołujące chorobę zawodową, nie mogą być one adresatem decyzji organu. Skoro T. S. do dnia rozwiązania stosunku pracy z "C" przebywał na urlopie bezpłatnym, w czasie którego pracował u zagranicznego armatora, nie mógł w tym czasie wykonywać pracy w "D", a tym samym nie mógł być u tego pracodawcy narażony na powstanie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, m.in. że T. S. przez 35 lat był pracownikiem "E" i pracował w narażeniu na hałas znacznie przekraczający dopuszczalne normy higieniczne. Natomiast fakt stwierdzenia u niego ubytku słuchu w badaniach okresowych z 1994 r. dowodzi, że choroba zawodowa rozpoczęła się przed urlopem bezpłatnym i pracą u obcych armatorów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Definicję choroby zawodowej określa przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Stanowi on, że "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy." W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98 - OSNAPiUS 1999, nr 6, poz. 192; z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt III RN 110/98 i z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt III RN 188/00), przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 1 ust. 2 rozporządzenia. Pojęcie choroby zawodowej jest zatem pojęciem prawnym, ponieważ jej definicja wynika z normy prawa. Diagnoza choroby należy zgodnie z przepisem § 7 ust. 1 i 4 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych do jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, a tymi są: poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowobadawczych, a w odniesieniu do pracowników kolejowych - oddziały i poradnie medycyny pracy kolejowej służby zdrowia. W niniejszej sprawie jednostka, która przeprowadzała badanie skarżącego uprawniona była do rozpoznawania chorób zawodowych. W świetle powołanego przez organy w podstawie prawnej decyzji § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, koniecznym warunkiem stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie lekarskie rozpoznanie. Zauważyć należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przyjmowany powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7-9 cyt. rozporządzenia i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r. sygn. akt I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA 746/99 - niepubl.). Oznacza to, że bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Zatem ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. W niniejszej sprawie w dniu 21 marca 2001 r. Poradnia Otolaryngologiczno - Foniatryczna Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G., rozpoznała u T. S. obustronny niedosłuch odbiorczy spowodowany nadmiernym hałasem w miejscu pracy, będący chorobą zawodową wymienioną w poz. 15 - tej wykazu, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Podkreślić jednak należy, iż organ odwoławczy rozpatrując sprawę na skutek odwołania strony nie wziął pod uwagę treści § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), nakładającego na właściwego inspektora sanitarnego obowiązek przesłania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej zakładowi pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową. W aktach administracyjnych znajduje się pismo T. S. z dnia 25 marca 2002 r., w którym podał, że w czasie urlopu bezpłatnego udzielonego przez "F", poprzedzającego przejście na emeryturę był również zatrudniony w "G" Spółce z o.o. w G. na stanowisku motorzysty. Mając na względzie powyższe, w świetle § 10 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, obu zakładom pracy zatrudniającym T. S. należało zapewnić udział w każdym stadium postępowania administracyjnego. Powyższej gwarancji procesowej nie zapewniono "H" Sp. z o.o. w G., albowiem zaskarżona decyzja nie została doręczona temu zakładowi. Sąd uznał, że został on pozbawiony udziału w postępowaniu administracyjnym, powinien zaś móc uczestniczyć w każdym jego stadium. Skoro bowiem pracownik jest jednocześnie zatrudniony w dwóch zakładach pracy - obydwa są legitymowane do udziału w postępowaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.