II SA/Gd 3301/01
WyrokWSA w Gdańsku2004-12-09
Skład orzekający: Janina Guść, Jan Jędrkowiak, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego mają obowiązek nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nawet jeśli jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym lub jeśli właściciel podjął kroki w celu zmiany przeznaczenia terenu?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego mają obowiązek nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 48 Prawa budowlanego. Stwierdzenie samowoli budowlanej obliguje organ do zastosowania sankcji rozbiórki, bez możliwości odstąpienia od niej lub uwzględnienia okoliczności łagodzących. Nawet jeśli obiekt nie narusza planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel stara się o zmianę przeznaczenia terenu, organ musi rozstrzygać sprawę w oparciu o aktualny stan prawny i obowiązujący plan.Stan faktyczny
Właściciele działki posadowili na niej w 1996 r. dwa kontenery budowlane z częścią socjalną i zadaszonym tarasem, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Działka była przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod pastwiska. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę obiektów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Właściciele wnieśli skargę do sądu, argumentując, że podjęli starania o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego na rekreacyjny i że obiekty nie są uciążliwe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA: Janina Guść (spr.) Sędziowie : NSA Jan Jędrkowiak WSA Jolanta Górska Protokolant: Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. i W. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 sierpnia 200 lr., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę.
Decyzją z dnia 3 lipca 2001r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał E. i W. P. rozebranie zlokalizowanych na działce Nr [...] w miejscowości K. gm. K. kontenera o wymiarach 5,95m na 2,60m, kontenera o wymiarach 6,20m na 2,50m i części socjalnej o wymiarach 3,10m na 3,30m oraz tarasu wraz z zadaszeniem o wymiarach 3,10m na 2,90m., oznaczonych na złączonym szkicu numerami 1,2,3,4. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z pismem Urzędu Gminy dotyczącym oceny legalności zabudowy na działkach zlokalizowanych w K., wszczęto postępowanie w sprawie legalności zabudowy na działce Nr [...]. Na nieruchomości tej znajdują się dwa kontenery budowlane o konstrukcji drewnianej obite płytami pilśniowymi oraz taras z zadaszeniem częściowo zamknięty. Obiekty te posadowione są na fundamentach punktowych z bloczków betonowych, są nietrwale związane z gruntem i nie posiadają instalacji elektrycznej ani wodno-kanalizacyjnej. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez W. P., powyższe obiekty wybudowano w 1996 r. bez wymaganych prawem pozwoleń na budowę. Właściciel nieruchomości wystąpił o przekwalifikowanie działki Nr [...] na działkę rekreacyjną i jest zainteresowany w doprowadzeniu przedmiotowych obiektów do stanu zgodnego z prawem, a sołtys wsi K. oświadczył, że obiekty nie stanowią uciążliwości dla mieszkańców wsi i środowiska. Organ administracji wskazał, że obiekty wybudowano nielegalnie, a ich istnienie narusza ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie bowiem z miejscowym ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 27 kwietnia 1990r. Nr [...] (Dz.Urz.Woj.Gd Nr 16 z dnia 15 czerwca 1990r., poz. 118) oraz zmianami do tego planu zatwierdzonymi uchwałą Rady Gminy z dnia 18 grudnia 1992r. Nr [...] (Dz.Urz.Woj.Gd Nr 6 z dnia 19 marca 1993r., poz. 35) obszar działek położonych w miejscowości K., w tym działka nr [...], przeznaczony jest pod pastwiska. Nadto organ I instancji stwierdził, że działania podjęte przez właścicieli nieruchomości w celu przekwalifikowania działki nie mają znaczenia dla oceny legalności inwestycji i istnienia nakazu rozbiórki. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 k.p.a., art. 48 oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.)
E. P. i W. P. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że podjęli starania o zalegalizowanie zabudowy i w tym celu wystąpili do Urzędu Gminy z wnioskiem o dokonanie zmian w planie zagospodarowania przestrzennego i przekwalifikowanie działki na rekreacyjną. Wniosek ten jest obecnie na etapie rozpatrywania. Odwołujący wskazali, że po otrzymaniu pozytywnej decyzji zagospodarują działkę zgodnie z jej przeznaczeniem i uzyskają wszystkie niezbędne pozwolenia. Nadto oświadczyli oni, że zabudowa nie jest uciążliwa dla lokalnej społeczności i środowiska.
Decyzją z dni 24 sierpnia 2001r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 48, art. 80 ust.2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr, poz. ze zm.), który stanowił materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zgodnie z art. 49 Prawa budowlanego, nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Plan zagospodarowania przestrzennego gminy K. przewiduje przeznaczenie obszaru, w którym położona jest działka nr [...] w miejscowości K. pod pastwiska. Starania strony o zmianę przeznaczenia terenu na funkcję rekreacyjną nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, ponieważ organ administracji publicznej ma obowiązek rozstrzygać sprawę w oparciu o aktualny stan prawny.
E. P. i W. P. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazali, iż działkę Nr [...] o obszarze 1932m2 w miejscowości K. zakupili w dniu 19 listopada 1995r.. Zamierzali oni wystąpić do Urzędu Gminy z wnioskiem o dokonanie zmian w planie zagospodarowania przestrzennego i przekwalifikowanie działki na rekreacyjną, niestety od 1993 r. nie zmieniano planu zagospodarowania. Skarżący stwierdzili, że w oczekiwaniu na tę zmianę zakupili dwa baraki w celu zbierania materiałów na budowę domku letniskowego i w celu schronienia przed deszczem i słońcem zrobili zadaszenie. Gmina w 2001r. przyjęła wniosek o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jest on na etapie rozpatrywania. Skarżący wskazali, iż po otrzymaniu pozytywnej decyzji zagospodarują działkę zgodnie z przeznaczeniem i uzyskają wszystkie niezbędne pozwolenia, a obecnie rozbiórka tych obiektów spowodowałaby ich zniszczenie, bez możliwości ich wykorzystania do zabudowy zgodnej z prawem.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji w zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa, a podniesione w skardze okoliczności nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jak wynika z bezspornych okoliczności sprawy E. P. i W. P. są właścicielami działki Nr [...] w miejscowości K. przeznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod pastwiska. W 1996 r. na działce tej posadowili oni kontenery, z dobudowaną częścią socjalną i tarasem wraz z zadaszeniem.
Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) obiekty tymczasowe – nie połączone trwale z gruntem, w tym obiekty konterowe stanowią obiekty budowlane. Art. 28 prawa budowlanego stanowi, iż roboty budowlane w tym budowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 prawa budowlanego) można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Przepisy art. 29 i 30 prawa budowlanego nie przewidują zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę obiektów takiego typu jak postawione przez skarżących.
Inwestycja, na której przeprowadzenie wymagane jest posiadanie pozwolenia na budowę lub dokonanie obowiązku zgłoszenia budowy, wykonana bez spełnienia tych wymogów przez inwestora stanowi, samowolę budowlaną, spotykającą się z sankcją przewidzianą w art. 48 ustawy z dnia 7 1ipca 1994 r. Prawo budowlane. Art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ administracji stanowił, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przepis ten przewiduje wobec obiektów budowlanych wzniesionych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, obowiązek nakazania przez organy nadzoru budowlanego ich rozbiórki. Przepis ten nie pozostawia organom administracji sfery uznaniowości w zakresie zastosowania sankcji rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę obligowało organ administracji do nakazania jego rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w stanie prawnym z daty podjęcia zaskarżonej decyzji nie przewidywały możliwości legalizacji obiektu wybudowanego bez pozwolenia na budowę bądź bez dokonania obowiązku zgłoszenia właściwemu organowi, ani nie dopuszczały stosowania jakichkolwiek okoliczności łagodzących ten rygor, tym samym nie pozwalały organom administracji w razie stwierdzenia samowoli budowlanej na odstąpienie od zastosowania sankcji rozbiórki.
Przewidziany w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego wyjątek dotyczył obiektów, w przypadku których od zakończenia budowy upłynął okres 5 lat. Odnośnie takich obiektów, art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego uzależniał nakazanie rozbiórki od sprzeczności obiektu z treścią przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotowe obiekty wybudowano w 1996 r., nakaz rozbiórki został przez organy administracji orzeczony w 2001 r. Ponieważ w toku postępowania nie ustalono dokładnej daty budowy, brak jest możliwości stwierdzenia, czy od zbudowania obiektów do daty wydania decyzji o rozbiórce nie minął okres 5 lat. Wobec sprzeczności wybudowanych obiektów z treścią planu zagospodarowania przestrzennego, okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla orzeczenia nakazu rozbiórki. Sprzeczność obiektów z treścią planu zagospodarowania przestrzennego wyklucza bowiem ich legalizację w trybie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego.
Na skarżących, ciąży obowiązek przestrzegania przepisów obowiązującego prawa. Przewidziany w art. 28 Prawa budowlanego obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dotyczy wszystkich inwestorów – w tym skarżących. Obowiązek ten został przez skarżących zlekceważony. Nakaz rozbiórki w niniejszej sprawie stanowi sankcję za wybudowanie obiektu bez respektowanie przepisów prawa nakazujących uzyskanie przed rozpoczęciem budowy pozwolenia na budowę. Podnoszone przez skarżących okoliczności, nie mają w świetle treści art. 48 Prawa budowlanego znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji. Argumenty skarżących o możliwości i celowości przekwalifikowania działki na rekreacyjną i trwającym postępowaniu w celu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz braku uciążliwości inwestycji nie są uzasadnione. Organ administracji był bowiem zobligowany badać treść planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydawania decyzji o nakazie rozbiórki. Stwierdzenie, że wzniesienie określonego obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę i narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego obligowało organ administracji do nakazania jego rozbiórki. Wszelkie pozostałe podnoszone przez skarżących okoliczności, nie mają, w świetle art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji.
Wydana przez organ administracji decyzja jest zgodna z prawem.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło