II SA/Gd 332/99

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jadwigi M. na decyzję Wojewody P. z dnia 11 stycznia 1999 r. (...) w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 3 listopada 1998 r. (...); (...). Zaskarżoną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 3 listopada 1998 r. (...), którą w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności (...) /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ orzeczono o wymeldowaniu Jadwigi M. z pobytu stałego z lokalu nr 1 przy ul. M. 23 w G. Organ odwoławczy podzielił przytoczoną podstawę prawną decyzji organu I instancji jak i jej podstawę faktyczną na jaką składały się następujące ustalenia: Jadwiga M. została zameldowana w spornym miejscu za zgodą poprzedniej najemczyni lokalu - Grażyny T. Zgodnie z ostateczną decyzją o przydziale Prezydenta Miasta G. z dnia 26 sierpnia 1994 r. najemcą lokalu nr 1 /w połączeniu z lokalem nr 6/ stała się Krystyna S. Ta odmówiła kontynuowania umowy użyczenia dając temu wyraz choćby poprzez złożenie wniosku, na podstawie którego wszczęte zostało niniejsze postępowanie. W ten sposób spełniona została pierwsza przesłanka do orzeczenia o wymeldowaniu /utrata uprawnienia do przebywania w lokalu/. Druga przesłanka /opuszczenie miejsca zameldowania bez wymeldowania/ miała być spełniona w wyniku oceny zebranych na tę okoliczność dowodów. Dowody te ograniczały się wyłącznie do zeznań świadków i stron. Wojewoda dokonał ich ponownej oceny i doszedł do tych samych wniosków co organ I instancji. A mianowicie, iż zeznania adresatki decyzji i jej syna Dariusza M. nie zasługują na wiarę w przeciwieństwie do zeznań wnioskodawczyni i dwu kobiet zamieszkałych w sąsiedztwie lokalu nr 1 w budynku nr 23 przy ul. M. w G. Brak przebywania Jadwigi M. argumentowano logiką i spójnością zeznań Krystyny S. i dwu sąsiadek. Jadwiga M. w skardze domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając jej w sposób opisowy /bez wymieniania naruszonych przepisów prawa procesowego/ błąd w ustaleniach faktycznych i dokonanie ich z pominięciem oceny części materiału dowodowego. Na pominiętą część materiału dowodowego składać się miały dokumenty złożone przez skarżącą, a mianowicie: - zaświadczenie zakładu pracy potwierdzające jej pracę w ruchu ciągłym, - zaświadczenie Policji o dokonaniu na szkodę skarżącej kradzieży zuchwałej na przystanku autobusowym przy ul. M. w G., - karta wypadku przy pracy stwierdzająca, że skarżąca w dniu 9 października 1998 r. uległa wypadkowi komunikacyjnemu w drodze z pracy do domu na ulicy M., - postanowienie Policji zatwierdzone przez prokuratora Prokuratury Rejonowej G.-P. w przedmiocie umorzenia dochodzenia w sprawie dokonanej w dniu 27 września 1997 r. kradzieży z włamaniem do lokalu stanowiącego sporne miejsce zameldowania na szkodę skarżącej /wobec niewykrycia sprawców przestępstwa/. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny musiał uwzględnić skargę, wychodząc bowiem poza jej granice /art. 51 ustawy o NSA/ stwierdził niedopuszczalne naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego regulujących przebieg czynności dowodowych. Nie negując potrzeby przeprowadzenia w sprawie rozprawy i przesłuchania w jej toku świadków i stron /art. 89 Kpa/ zwrócić trzeba uwagę na niedopuszczalną formę wyznaczenia rozprawy i wzywania świadków. Dowód z zeznań świadków przeprowadza się na wniosek stron lub z urzędu. W ramach wstępnego postępowania wyjaśniającego strony więc mogą być wezwane do wskazania dowodów na poparcie swych twierdzeń, w tym dowodów ze świadków. Wówczas jednak organ wzywa świadków. Praktyka doręczania wezwań stronom postępowania i zobowiązywania ich do przybycia na rozprawę z limitowaną liczbą świadków, o nieokreślonej tożsamości, podważa nie tylko powagę organu, ale i wartość późniejszych dowodów z zeznań. W sprawie zastosowano także wadliwą praktykę w zakresie protokołowania zeznań i stron. Jeśli te czynności dokonywane są w toku rozprawy to winny być rejestrowane w protokole rozprawy. Ten zaś winien być sporządzony zgodnie z wymogami art. 68 Kpa. Musi więc oddawać fakt obecności przy przesłuchaniu świadków - stron, a tym samym i możliwość zadawania świadkom pytań przez strony. W przedmiotowej sprawie brak jest protokołu z rozprawy i w to miejsce sporządzone zostały w dniu 29 października 1998 r. przed organem I instancji odrębne protokoły z zeznań poszczególnych świadków i stron bez jakiejkolwiek adnotacji, kto oprócz osoby przesłuchującej uczestniczył w tych czynnościach. Taki stan postępowania dowodowego dyskwalifikuje całe postępowanie dowodowe i narzuca konieczność jego ponownego przeprowadzenia. Na tle tego inne uchybienia stają się drugorzędne, choć i one podważają, podstawy faktyczne zaskarżonej decyzji. Zeznania świadków- i stron są wyjątkowo lakoniczne. Ograniczają się one wyłącznie do faktu przebywania skarżącej w miejscu jej zameldowania bez choćby wyjaśnienia jak zaspokaja ona swe zwykłe potrzeby bytowe, takie jak ogrzewanie, czy oświetlenie. Dowody na takie okoliczności mogą znajdować oparcie w dokumentach /rachunki na zakup opału, za dostawę energii elektrycznej/, a więc dowodach najbardziej obiektywnych. Za chybione też należało uznać zaniechanie uprzednio zamierzonego dowodu z oględzin miejsca zameldowania. Nadto zgodzić się trzeba z zarzutem skarżącej braku oceny wyliczonych w skardze dowodów /naruszenie art. 80 Kpa/. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji wyroku /art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o NSA/.