II SA/Gd 334/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w G. przy ul. [...], i T. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr [...] postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej Wspólnocie Mieszkaniowej w G. przy ul. [...] ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, 3. zwrócić stronie skarżącej T. F. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Wspólnota Mieszkaniowa A. i T. F., reprezenotwani przez adwokata H. W., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisane postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej także jako WINB), którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 23 czerwca 2020 r. w sprawie wstrzymania J. i Ł. K. robót i nałożenia obowiązku dokonania stosownych zabezpieczeń w związku z rozbudową budynku mieszkalnego przy ul. W. [...] w G., polegającą na rozbudowie tarasu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr [.]. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 1 czerwca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżących o uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni poprzez m.in. podanie numeru PESEL i wskazanie miejsca zamieszkania skarżącego T. F., złożenie pełnomocnictw procesowych lub ich uwierzytelnionych odpisów do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą Wspólnotę (uchwała Wspólnoty). W dniu 16 czerwca 2021 r. WINB przesłał do sądu oryginał odwołania pełnomocnictwa z 4 czerwca 2021 r., skierowanego za pośrednictwem organu do sądu. W piśmie tym B., występująca jako Zarządca skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej, odwołuje pełnomocnictwo udzielone w dniu 21 grudnia 2020 r. adwokatowi H. W. W tym samym dniu pełnomocnik skarżących uzupełnił braki formalne skargi poprzez podanie numeru PESEL i adresu zamieszkania T. F. Odnosząc się do pełnomocnictw wskazał, że w aktach sprawy znajduje się takie pełnomocnictwo i uprawnia ono do reprezentowania skarżącego także w niniejszej sprawie. Na wypadek jednak, gdyby sąd nie uwzględnił tego pełnomocnictwa pełnomocnik wniósł o przedłużenie mu terminu do złożenia ewentualnie nowego pełnomocnictwa do 21 dni, gdyż ze względu na okres urlopowy nie ma fizycznego kontaktu ze skarżącym. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się także pełnomocnictwo złożone w imieniu Wspólnoty Mieszkaniowej. W dniu 17 czerwca 2021 r. skarżący T. F. oświadczył, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi, znajdujące się w aktach organu administracji, dotyczy także występowania w jego imieniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w sprawie II SA/Gd 334/21 Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 23 czerwca 2021 r. poinformowano adwokata H. W., jako pełnomocnika T. F., że brak jest podstaw do przedłużenia mu terminu do usunięcia braków formalnych skargi, ponieważ jest to termin ustawowy, który nie może być przedłużony. Z kolei w dniu 23 czerwca 2021 r. WINB przesłał do sądu oryginał pisma B. z 16 czerwca 2021 r. W piśmie tym Zarządca Wspólnoty ponownie zawarł oświadczenie o cofnięciu pełnomocnictwa udzielonego 21 grudnia 2020 r. adwokatowi H. W. i jednocześnie oświadczył, że ustanawia ww. adwokata pełnomocnikiem Wspólnoty i potwierdził dotychczasowe udzielone pełnomocnictwo złożone w aktach. Zarządca oświadczył też, że adwokat jest upoważniony do reprezentowania Wspólnoty m.in. w sprawie Ii SA/Gd 334/21. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, przy czym na mocy art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Ponadto, jak wynika z art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Zarówno nieprzedłożenie pełnomocnictwa, jak i niewykazanie umocowania do podpisania pełnomocnictwa w imieniu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej stanowią braki formalne skargi. Wskazać przy tym trzeba, że powyższe regulacje wprost wiążą obowiązek złożenia pełnomocnictwa z pierwszą czynnością procesową dokonaną przed sądem i nie można jej utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ postępowanie przed organami administracji i przed sądami administracyjnymi stanowią dwa różne autonomiczne postępowania, uregulowane w odrębnych przepisach prawa. Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. W konsekwencji, okoliczność, że pełnomocnictwo znajduje się w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. i nie zwalnia pełnomocnika z obowiązku dołączenia stosownego pełnomocnictwa na etapie postępowania sądowoadministracyjnego (zob. wyrok NSA z 19 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 2203/17, dostępny w CBOSA). Ponadto, należy mieć na uwadze, że jedną ze skarżących w niniejszej sprawie jest Wspólnota Mieszkaniowa, natomiast sposób reprezentacji takich podmiotów został określony został w przepisach ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz.U. z 2021 r, poz. 1048), dalej jako u.w.l. Wspólnota mieszkaniowa jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, ale ma ona z mocy prawa zdolność prawną, co wynika wprost z art. 6 ustawy o własności lokali. Co do zasady, podmiotem uprawnionym do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu wspólnoty mieszkaniowej jest zarząd tej wspólnoty. Zarząd wspólnoty, powołany przez właścicieli lokali w drodze uchwały, reprezentuje bowiem tę wspólnotę stosownie do treści art. 21 ustawy o własności lokali. Zgodnie natomiast z treścią art. 20 ust. 1 tej ustawy jeżeli liczba lokali wyodrębnionych i lokali niewyodrębnionych jest większa niż trzy, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna. Zarząd lub poszczególni jego członkowie mogą być w każdej chwili na mocy uchwały właścicieli lokali zawieszeni w czynnościach lub odwołani (ust. 2). Ustawa o własności lokali, w art. 18 ust. 1 stanowi bowiem, że właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W razie sukcesywnego wyodrębniania lokali przyjęty przez dotychczasowych współwłaścicieli sposób zarządu nieruchomością wspólną odnosi skutek także do każdego kolejnego nabywcy lokalu (ust. 2). Zmiana ustalonego w trybie ust. 1 sposobu zarządu nieruchomością wspólną może nastąpić na podstawie uchwały właścicieli lokali zaprotokołowanej przez notariusza. Uchwała ta stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej (ust. 2a). W takiej sytuacji nie ma potrzeby powoływania zarządu, o którym mowa w art. 21 u.w.l. Stosownie zaś do treści art. 33 ustawy w razie powierzenia zarządu osobie fizycznej lub prawnej, w trybie przewidzianym w art. 18 ust. 1, w braku odmiennych postanowień umowy, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 4 ustawy. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 1 u.w.l. zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. W związku z powyższym wspólnoty, o których mowa w art. 20 ust. 1, gdy właściciele lokali, o ile nie skorzystali z możliwości uregulowania sposobu zarządu lub powierzenia zarządu w umowie zawartej przez nich w formie aktu notarialnego, są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu, składającego się z osób fizycznych wybranych spośród właścicieli lokali lub spoza ich grona i stosować się do innych przepisów, dotyczących zarządu nieruchomością wspólną, zawartych w art. 20-33 u.w.l. Wspólnotę na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali reprezentuje zarząd - m.in. występuje w sądzie w sprawach wytoczonych przeciwko wspólnocie i pozywa do sądu w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Składa też oświadczenia woli w imieniu wspólnoty mieszkaniowej. Powierzenie więc zarządu nieruchomością wspólną zarządcy tj. podmiotowi zewnętrznemu, odrębnemu od wspólnoty mieszkaniowej wymaga zawarcia przez wszystkich właścicieli lokali umowy w formie aktu notarialnego bądź też podjęcia stosownej uchwały. Ponadto, zarządca jest osobą "z zewnątrz", której uprawnienia do reprezentacji właścicieli lokali wynikają z czynności prawnej, a nie z ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku zarządu. Przyjmuje się, że zarządca jest umocowany do samodzielnej reprezentacji wspólnoty mieszkaniowej wyłącznie w zakresie czynności zwykłego zarządu, a do czynności prawnych przekraczających zwykły zarząd (za które należy uznać m.in. wniesienie skargi do sądu administracyjnego w imieniu wspólnoty mieszkaniowej) potrzebna jest uchwała właścicieli lokali, wyrażająca zgodę na dokonanie takiej czynności oraz udzielająca pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w formie prawem przewidzianej. Umocowanie takie może stanowić element umowy o powierzeniu mu zarządu nieruchomością wspólną. Gdy zarząd nieruchomością wspólną zostanie powierzony zarządcy, to zakres jego upoważnienia do działania w imieniu właścicieli lokali wynika z treści postanowień umowy lub uchwały właścicieli przewidzianych w art. 18 ust. 1 i 2a u.w.l., a zarządca nie może reprezentować wspólnoty mieszkaniowej przed sądem, jeżeli nie legitymuje się odpowiednim pełnomocnictwem albo też stosowne upoważnienie nie znalazło się w umowie o określeniu zarządu bądź uchwale o zmianie tej umowy. Mając to na uwadze sąd wezwał pełnomocnika skarżących do przedłożenia pełnomocnictw procesowych lub ich uwierzytelnionych odpisów do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą Wspólnotę (uchwała Wspólnoty). Jak bowiem wskazano fakt, iż pełnomocnictwo, obejmujące także reprezentowanie mocodawcy przed sądami administracyjnymi, znajduje się w aktach organu administracji, nie zwalania z obowiązku wykazania takiego pełnomocnictwa na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Przepisy prawa wprost mówią o pierwszej czynności procesowej, której podjęcie wymaga dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Chodzi tu więc o pierwszą czynność przed sądem – najczęściej jest to wniesienie skargi oraz o akta postępowania sądowego, a nie administracyjnego. Z akt sprawy wynika jednak, że wezwany do uzupełnienia braków skargi pełnomocnik nie wykonał nałożonych na niego obowiązków w zakresie wykazania umocowania go do reprezentowania stron w sprawie. Wezwanie zostało mu doręczone 14 czerwca 2021 r. i w terminie do 21 czerwca 2021 r. do sądu nie zostały złożone stosowne dokumenty. Należy bowiem zauważyć, że w piśmie z 8 czerwca 2021 r. (złożonym w dniu 16 czerwca 2021 r.), stanowiącym uzupełnienie braków formalnych skargi, pełnomocnik powołał się na pełnomocnictwo T. F. w aktach administracyjnych, którego sąd nie mógł uwzględnić z przedstawionych wyżej względów. Sąd nie mógł też uwzględnić wniosku pełnomocnika o przedłużenie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi w tym zakresie do 21 dni, gdyż termin wynikający z art. 49 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym, te zaś nie podlegają skracaniu czy przedłużaniu (por. postanowienie NSA z 4 marca 2020 r., sygn. akt I OZ 175/20, dostępne w CBOSA). W konsekwencji, w terminie zakreślonym wezwaniem sądu z 1 czerwca 2021 r., pełnomocnik nie przedłożył pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania skarżącego T. F., który to brak skutkuje odrzuceniem jego skargi. Podobne rozstrzygnięcie jest konieczne w odniesieniu do skargi Wspólnoty, którą również miał reprezentować adwokat H. W. Jak wynika z akta sprawy, Wspólnota ta jest reprezentowana przez Zarządcę – B. Zarządca ten został ustanowiony na mocy umowy ustanowienia odrębnej własności lokali, umowy sprzedaży, oświadczenia o ustanowieniu odrębnej własności lokali oraz umowy o powierzeniu zarządu nieruchomością wspólną, zawartej aktem notarialnym z 7 sierpnia 2017 r., Rep. [...]. Dokument ten został przesłany przez pełnomocnika 16 czerwca 2021 r., niemniej jednak, w ocenie sądu, nie mogło to świadczyć o spełnieniu obowiązku przedłożenia dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą Wspólnotę. W dniu 21 czerwca 2021 r. do sądu wpłynęło bowiem oświadczenie Zarządcy z 4 czerwca 2021 r., wniesione za pośrednictwem organu odwoławczego, cofające pełnomocnictwo dla adwokata H. W. Zgodnie zaś z art. 42 § 1 p.p.s.a., wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. W związku z tym, od 16 czerwca 2021 r., kiedy to WINB nadał do sądu ww. oświadczenie Zarządcy, sąd był nim związany. W tej sytuacji, przedłożenie opisanego aktu notarialnego nie mogło odnieść zamierzonego skutku i powoduje, że pełnomocnik nie uzupełnił braku formalnego skargi. Oceny tej nie zmienia fakt, że w dniu 16 czerwca 2021 r. Zarządca ponownie umocował adwokata H. W. do reprezentowania Wspólnoty przed sądem i potwierdził wcześniejsze umocowania. Po pierwsze, należy zauważyć, że oświadczenie to zostało wniesione przez Zarządcę, nie zaś przez zobowiązanego pełnomocnika, a ponadto było skierowane do WINB, nie do sądu. Nie ulega natomiast wątpliwości, że wezwanie wystosowane przez sąd musi zostać wykonane przez określony podmiot, a sam obowiązek powinien być wykonany przed sądem, nie zaś innym organem. Złożenie zaś dokumentu, mającego stanowić uzupełnienie braków formalnych skargi, do organu administracji powoduje, że terminem jego wniesienia do sądu jest data przekazania pisma przez ten organ. W niniejszej sprawie miało to miejsce w dniu 23 czerwca 2021 r. (vide: stempel pocztowy na kopercie po k. 40 akt). Tymczasem termin na uzupełnienie braków formalnych w zakresie reprezentacji Wspólnoty upływał w dniu 21 czerwca 2021 r. W związku z tym, nie sposób uwzględnić udzielonego przez Zarządcę pełnomocnictwa z 16 czerwca 2021 r., gdyż wniesiono je po terminie wyznaczonym przez sąd na uzupełnienie braków skargi i sąd był związany wcześniej złożonym oświadczeniem o cofnięciu pełnomocnikowi umocowania z 21 grudnia 2020 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga zawiera braki, które uniemożliwiają jej merytoryczną kontrolę i na podstawie art. 58 § 1 pkt 3, skargę odrzucił, o czym orzekł w pkt 1 sentencji. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i art. 214 § 2 zd. drugie p.p.s.a. w pkt 2 i pkt 3 postanowienia sąd orzekł o zwrocie każdemu ze skarżących uiszczonych przez nich wpisów od skargi.