II SA/Gd 3354/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: s. NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie : NSA Jacek Hyla Asesor WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 września 2001 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 października 2000 r. nr [...] II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej Z. Z. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 9 października 2000 r. Nr [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, pozbawił Z. Z. uprawnień kombatanckich przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, decyzją z dnia 30 grudnia 1982 r. z tytułu utrwalenia władzy ludowej w okresie od 10 lutego 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. Z. Z. wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy, podnosząc że przed wstąpieniem w lutym 1945 r. do Milicji Obywatelskiej, w styczniu 1945 r. został wcielony do Armii Radzieckiej i brał udział w walkach o wyzwolenie miasta Grudziądza. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 11 września 2001 r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że uprawnienia kombatanckie Z. Z. zostały przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby pełnionej w organach Milicji Obywatelskiej i Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej. W takiej zaś sytuacji, w myśl przepisów art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach przewidziane tą ustawą przywileje tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Wyjaśnił również, że Kierownik Urzędu w postępowaniu o pozbawienie uprawnień z ww. powodu nie jest zobowiązany do dokonywania ustaleń czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy o kombatantach. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. Z. podnosząc, że uprawnienia kombatanckie powinny mu być przyznane za walkę zbrojną przeciwko okupantowi hitlerowskiemu w szeregach Armii Radzieckiej, do której został wcielony w styczniu 1945 r. i brał udział w walkach o wyzwolenie Grudziądza. Na powyższą okoliczność skarżący przedłożył oświadczenie z dnia 1 października 1978 r. złożone przez świadka kpt. M. P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał także, że podniesione przez skarżącego okoliczności dotyczące przebiegu postępowania wyjaśniającego, działalności kombatanckiej oraz charakteru działalności w ORMO nie mają wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ rozpatrujący sprawę organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest trafne stanowisko Kierownika Urzędu, że w postępowaniu weryfikacyjnym gdy istnieją przesłanki do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, to nie ma on obowiązku badania czy osobie poddanej weryfikacji przysługiwałyby uprawnienia kombatanckie z innych określonych w ustawie tytułów. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wynika, że jeśli kombatant posiada uprawnienia kombatanckie z takiego tytułu, że możliwe jest pozbawienie go tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, a jednocześnie materiał dowodowy pozwala na ustalenie istnienia działalności kombatanckiej z innego tytułu objętego ustawą bądź zgłasza w postępowaniu weryfikacyjnym – prowadzonym także po dniu 31 grudnia 1998 r. – istnienie takiego tytułu, to przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy termin nie dotyczy takich sytuacji, a organ ma obowiązek rozpatrzyć, czy uprawnienia kombatanckie nie mogą być zachowane (uchwały składu Siedmiu Sędziów NSA z 3 grudnia 2001 r., sygn. akt OPS 11/01 i z 4 marca 2002 r., sygn. akt OPS 13/01; wyroki NSA z 31 lipca 2001 r., sygn. akt VSA 3431/00, z 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt VSA 3875/00; wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r., sygn. akt III RN 166/01, z 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 207/01, z 27 marca 2002 r., sygn. akt III RN 211/01). Zważyć należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się wszystkie unormowania dotyczące zasad i sposobu prowadzenia postępowania, w tym dowodowego, wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym organ powinien zgodnie z przepisami art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. rozpatrzyć czy skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z innego przewidzianego w ustawie tytułu niż ustalone zaświadczeniem ZBoWiD-u i w zależności od tych ustaleń wydać właściwe rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchybił swym obowiązkom, wynikającym z powyższych przepisów. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej. Z oświadczenia skarżącego złożonego w toku postępowania weryfikacyjnego wynika, że w styczniu 1945 r. został wcielony do Armii Radzieckiej i uczestniczył w walkach z wojskami hitlerowskimi o wyzwolenie Grudziądza. W przedłożonych Kierownikowi Urzędu aktach sprawy znajduje się zeznanie świadka M. P. z dnia 22 listopada 1981 r., który potwierdził udział skarżącego w walce w szeregach Armii Radzieckiej. Świadek wskazał, że o wyzwolenie Grudziądza walczyła 37 Dywizja Gwardyjska pod dowództwem gen. maj. Sabina Rachinowa oraz 142 dywizjon piechoty pod dowództwem płk. Sennikowa. Fakt ten został odnotowany również w deklaracji członkowskiej ZBoWiD. Dowód z zeznań świadka nie został przez organ administracji przeprowadzony. Z. Z. do skargi dołączył pisemne oświadczenie w/w. świadka, potwierdzające m. in. fakt jego wcielenia do Armii Radzieckiej i uczestnictwa w walkach o wyzwolenie Grudziądza. Mając na względzie powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organ administracji, aby należycie rozstrzygnąć wniosek skarżącego, powinien w oparciu o dostępną wiedzę historyczną oraz zeznania świadków i ewentualnie przesłuchanie skarżącego ustalić czy skarżący rzeczywiście pełnił służbę wojskową w Armii Radzieckiej. Jeśli tak, to wszelkie dowody zebrane w sposób odpowiadający wymogom przepisów rozdziału 4 k.p.a. należy ocenić również i pod kątem weryfikacji twierdzeń skarżącego. Ocena dowodów, którą organ administracji zobowiązany będzie poczynić w uzasadnieniu decyzji rozstrzygającej sprawę winna odpowiadać wymogom wynikającym z art. 80 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku, z tym że ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.).