II SA/Gd 3428/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: WSA Alina Dominiak (spr.), Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddziału Rejonowego z dnia 3 września 2001 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia osobnej kwatery stałej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddziału Terenowego z dnia 31 lipca 2001 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. określa, ze wyżej wymienione decyzje nie mogą być wykonane. W dniu 7.04.1972 r. B. B. otrzymał przydział osobnej kwatery stałej w .G. przy ul. [...]. Następnie w dniu 7.06.1974 r. wydana została decyzja nr [...] o przyznaniu B.B. dodatkowej ulgi w formie zwrotnej. W decyzji stwierdzono, że kwota dodatkowej ulgi ustalonej zaliczkowo na kwotę 25.120 zł zostanie przelana na konto Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w G. po uprawomocnieniu się decyzji i złożeniu weksli gwarancyjnych w Szefostwie Służby Zakwaterowania i Budownictwa POW w B. Weksle zostaną zwrócone po złożeniu wniosku o zamianę ulgi i wydaniu decyzji ostatecznej orzekającej zamianę dodatkowej ulgi w formie zwrotnej na bezzwrotną i dokonaniu ostatecznych rozliczeń. Przed wystąpieniem z wnioskiem o zamianę dodatkowej ulgi zwrotnej na bezzwrotną należało zapoznać się z §11,12,13 i 14 zarządzenia nr 72/MON z dnia 10.08.1973 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania pomocy z funduszu mieszkaniowego na budownictwo mieszkaniowe. Decyzją z dnia 4.10.1978 r. nr [...] B. B. przydzielono osobną kwaterę stałą w G. przy ul. [...] Decyzją z dnia 31 lipca 2001 r. nr [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego nakazał B. B. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami opuszczenie dotychczas zajmowanej osobnej kwatery stałej przy ul. [...] i przekazanie jej w stanie wolnym do dyspozycji OT WAM [...] w terminie do 30.09.2001 r. Po rozpatrzeniu odwołania B. B. od tej decyzji Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego decyzją z dnia 3 września 2001 r. [...] utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że B. B. , pełniąc służbę zawodową w Jednostce Wojskowej [...] wystąpił z wnioskiem o przyznanie dodatkowej ulgi w formie zwrotnej z przeznaczeniem na uzupełnienie wkładu w Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Pomoc finansowa została mu przyznana w dniu 7.06.1974 r. decyzją nr [...] o przyznaniu dodatkowej ulgi w formie zwrotnej , z przeznaczeniem na uzupełnienie wkładu na mieszkanie lokatorskie. W dniu 4.10.1978 r. decyzją nr [...] B. B. otrzymał przydział osobnej kwatery stałej nr [...] przy ul. [...] w G. W decyzji zostali ujęci członkowie rodziny: żona H. i syn A. Po otrzymaniu kwatery pan B. nie zwrócił pomocy finansowej , przydzielonej na uzyskanie mieszkania spółdzielczego, z racji członkostwa pani B., która nadal pozostała członkiem spółdzielni. Organ II instancji stwierdził, że utrzymując w mocy decyzję organu I instancji oparł się na przepisach art. 41 ust. 2 pkt. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej . B. B. została przyznana dodatkowa ulga w formie zwrotnej decyzją nr [...] na podstawie § 10 uchwały nr 154 Rady Ministrów z dnia 6 lipca 1973 r. w sprawie zasad i trybu przyznawania pomocy z funduszu mieszkaniowego na budownictwo mieszkaniowe ( Dz. Rozk. MON nr 21 poz. 104). Od dnia 1.01.1996 r. weszły w życie przepisy rozdziałów 4 - 6 oraz art. 86-91 powołanej ustawy. W art. 41 ust. 2 pkt. 1 ustawodawca postanowił, że osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy ( emeryt, rencista wojskowy) jest obowiązana przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę , jeżeli występują okoliczności , o których mowa m. in. w punkcie 2 ust. 1 art. 41 ustawy. Okolicznością do zwolnienia kwatery jest otrzymanie pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe , udzielonej na podstawie dotychczasowych przepisów. Ustawodawca użył sformułowania "otrzymał pomoc finansową" co oznacza, że przez fakt otrzymania przedmiotowego świadczenia powstaje obowiązek zwolnienia zajmowanej kwatery . Z dokumentów wynika fakt otrzymania przez B. B. pomocy finansowej , przyznanej na podstawie przepisów dotychczas obowiązujących oraz fakt zajmowania osobnej kwatery stałej. W związku z normą prawną zawartą w art. 41 ust. 1 pkt. 2 ustawy , do stosowania której odsyła art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy, pan B. - emeryt wojskowy- ma obowiązek wynikający z tych przepisów- zwolnienia kwatery. Nie może mieć znaczenia , że H. B. została skreślona z rejestru członków spółdzielni, a jej miejsce zajął syn A. B., przejmując po niej uprawnienia. Pomoc finansowa stała się ekwiwalentem pieniężnym, o czym stanowi art. 87 ust. 1 ustawy. W związku z tym , że ustawodawca postawił znak równości między pomocą finansową ( przyznaną zarówno w formie zaliczkowej jak i bezzwrotnej) a ekwiwalentem pieniężnym , o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy , to otrzymanie przez B. B. pomocy finansowej dowodzi, że zrealizował on swoje prawo do kwatery w sposób wymieniony w powołanym przepisie. W ocenie organu II instancji wolą ustawodawcy jest uregulowanie wszystkich przypadków zajmowania kwatery po otrzymaniu pomocy finansowej przez nałożenie obowiązku przekazania jej w stanie wolnym do dyspozycji Agencji. Ustawodawca nie odnosi się do sytuacji, czy zrealizowany został cel , na który pomoc finansowa była przyznana. W przypadku niewykonania obowiązku przekazania kwatery ustawodawca przyznaje w art. 42 ust. 1 ustawy dyrektorowi oddziału terenowego uprawnienie do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery, wobec czego decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującym w tym zakresie przepisem. Argumenty przedstawione przez odwołującego się nie znajdują umocowania w przepisach. Pomoc finansowa została przyznana na podstawie przepisów wówczas obowiązujących, które nie przewidywały gotówkowej wypłaty osobie ubiegającej się o jej przyznanie. Ponadto norma zawarta w art. 47 ustawy nie przewiduje możliwości zwrotu pomocy finansowej , poza przypadkiem określonym w art.47 ust. 7 ustawy, która dotyczy żołnierza zawodowego, zwolnionego z zawodowej służby wojskowej bez zachowania prawa do kwatery. Skargę na powyższą decyzję wniósł B. B. wnosząc o jej uchylenie i nakazanie Agencji zawarcia z nim umowy najmu zajmowanego lokalu na mocy art. 44 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazał, że otrzymał zaliczkową pomoc finansową z funduszu mieszkaniowego MON na uzupełnienie wkładu w Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w G. Na mieszkanie oczekiwał bardzo długo i w międzyczasie otrzymał w dniu 4.10.1978 r. decyzją kwaterę stałą , w której mieszka do chwili obecnej z żoną i córką. W dniu 21.05.1997 r. złożone zostało podanie do RSM o rezygnację z mieszkania spółdzielczego , gdyż skarżący i jego rodzina nie mieli pieniędzy na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego wg obowiązujących w tym czasie cen - z prośbą o przekazanie ich praw oczekiwania i wkładu pieniężnego na rzecz syna A. Syn otrzymał mieszkanie typu M - 2. W chwili rezygnacji zaliczkowa pomoc z FM MON wynosiła 2,51 zł i nie została wykorzystana. W piśmie z dnia 5 maja 2004 r. skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji jako wadliwych z powodu nieprawidłowej wykładni przepisów prawa i wskazał, że w myśl art. 24 ust.1 ustawy prawo do kwatery realizowane jest przez przydział kwatery, bądź przez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery . W myśl art. 87 ust. 1 ustawy pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej ( ..) jest ekwiwalentem pieniężnym, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt. 2 . Podniósł, że otrzymał ulgę ustaloną zaliczkowo , a następnie miała być wydana ostateczna decyzja orzekającą zamianę dodatkowej ulgi w formie zwrotnej na bezzwrotną i wówczas miały być dokonane ostateczne rozliczenia. Taka decyzja nigdy nie została wydana, wobec czego pomoc przez niego otrzymaną można określić mianem zaliczkowej i zwrotnej. W tej sytuacji otrzymana przez niego ulga nie może być traktowana jako ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy. Wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lipca 2001 r. I SA 324/00 podkreślił, że aby uznać , że (..) otrzymał pomoc finansową, powinna być zakończona sprawa tej pomocy przyznawanej ówcześnie w obu formach , tj. zaliczkowej i bezzwrotnej. Brak tego ostatniego elementu sprawia, że w odniesieniu do (... ) nie mógł mieć zastosowania przepis art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. nr 86 poz. 433 ze zm.) , prawo do kwatery przysługuje żołnierzowi zawodowemu od dnia powołania go do czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba stała. Prawo to przysługuje również żołnierzowi zawodowemu przeniesionemu w stan nieczynny. Przywołany w zaskarżonej decyzji przepis art. 87 ust. 1 w/w ustawy brzmi: pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów oraz nabycie lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia na zasadach określonych w art. 58 i 86 jest ekwiwalentem pieniężnym, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2. Art. 24 ust. 1 ustawy stanowi, że prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 3, jak również osoby, o której mowa w art. 23 ust. 1 i 2, zwanych dalej "osobami uprawnionymi", przez: 1) przydział kwatery albo 2) wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Przepis art. 23 ust. 1 ustawy dotyczy żołnierza zawodowego zwolnionego z czynnej służby wojskowej, który zachowuje prawo do kwatery, jeżeli nabył uprawnienia do emerytury wojskowej, wojskowej renty inwalidzkiej , zaś ust. 2 - żołnierza zawodowego zwolnionego ze służby, których takich uprawnień nie nabył, a który w przypadku wypowiedzenia stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy z powodu przeniesienia, przekształcenia lub likwidacji jednostki wojskowej, na skutek restrukturyzacji Sił Zbrojnych, zachowuje prawo do zajmowanej kwatery stałej. Z kolei przepis art. 41ust 2 pkt 1 ustawy stanowi, że osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 lub 2, jest obowiązana przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli występują odpowiednio okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2, 5-9 lub 11. Te okoliczności dotyczą sytuacji jeżeli żołnierz: 1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, 2) otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe, udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów; przepis art. 47 ust. 8 stosuje się odpowiednio, 5) został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, a kwaterę przydzielono mu na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów tylko na czas pełnienia służby w tej miejscowości, 6) zajmuje kwaterę znajdującą się w budynku o charakterze użytkowym albo w budynku przeznaczonym do rozbiórki lub przebudowy i przydzielono mu inną kwaterę, odpowiadającą jego uprawnieniom, 7) zajmuje kwaterę znajdującą się w budynku stanowiącym własność osoby prawnej lub fizycznej i przydzielono mu inną kwaterę, odpowiadającą jego uprawnieniom, 8) posiada on i jego małżonek oddzielne kwatery, z których jedna odpowiada co najmniej ich uprawnieniom; w takim wypadku przysługuje im prawo wyboru kwatery, 9) otrzymał kwaterę odpowiadającą jego uprawnieniom w wypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 1 lit. a), 11) nabył grunt w trybie określonym w art. 17 pkt 5. Problem w sprawie niniejszej sprowadza się do tego, czy stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłanki art. 87 ust. 1 cytowanej ustawy. Jak już wyżej przytoczono art. 87 ust.1 przewiduje, że ekwiwalentem pieniężnym, czyli jednym z dwu sposobów realizacji prawa do kwatery , jest m.in. pomoc finansowa przyznana w formie zaliczkowej i bezzwrotnej na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów. Organy wojskowe stoją na stanowisku, że pomoc finansowa jest ekwiwalentem pieniężnym zarówno wówczas, gdy została przyznana w formie tylko zaliczkowej, jak i zaliczkowej i bezzwrotnej. Takiego poglądu Sąd w składzie orzekającym nie podziela. Zdaniem Sądu pomoc finansowa jest ekwiwalentem pieniężnym, jeżeli jest to pomoc finansowa w formie zaliczkowej i - jednocześnie- w formie bezzwrotnej. Podobny pogląd zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lipca 2001 r. sygn. akt I SA324/00 ( niepublikowany), w którym wskazał, że aby uznać, że żołnierz otrzymał pomoc finansową , powinna być zakończona sprawa tej pomocy przyznawanej ówcześnie w dwóch formach, tj. zaliczkowej i bezzwrotnej. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja z dnia 7.06.1974 r. o przyznaniu skarżącemu dodatkowej ulgi w formie zwrotnej, z treści której wynika, że otrzymujący ulgę powinien złożyć wniosek o zamianę ulgi, a następnie powinna być wydana decyzja ostateczna orzekającą zamianę dodatkowej ulgi w formie zwrotnej na bezzwrotną. W aktach brak takiego wniosku oraz decyzji, a co więcej - skarżący twierdzi, czemu nie zaprzecza strona przeciwna, że decyzja ostateczna o zamianie dodatkowej ulgi na bezzwrotną dotycząca skarżącego nigdy nie była wydana. Wobec powyższego nieprzekonujące jest stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że otrzymana przez skarżącego pomoc finansowa jest ekwiwalentem pieniężnym, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie odniesiono się również do faktu, że skarżącemu już po otrzymaniu pomocy finansowej w formie zaliczkowej przydzielono decyzją z dnia 4 października 1978 r. osobną kwaterę stałą, co może sugerować, że taką właśnie formę realizacji prawa do kwatery wybrano w przypadku skarżącego - na jego wniosek. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na względzie powyższe uwagi. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a, 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.