II SA/Gd 345/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Wojciech Wycichowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim z dnia 27 lutego 2026 r. nr WZON.9534.2.1281.2025.PS w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia postanawia odrzucić skargę. Decyzją z 30 października 2025 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Pomorskim (dalej: "WZON"), działając na podstawie art. 4b ust. 3 i art. 6b3 ust. 1 w zw. z art. 6b5 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z. M. (dalej: "Skarżący"), ustalił poziom potrzeby wsparcia wyrażony w wartości punktowej w skali 0-100 na 85 punktów. Wnioskiem z 5 stycznia 2026 r. Skarżący, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) - dalej: "k.p.a.", wystąpił do WZON o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z 30 października 2025 r. Postanowieniem z 27 lutego 2026 r. WZON, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Na powyższe postanowienie WZON z 27 lutego 2026 r. Z. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w tym m.in. bada, czy strona skarżąca wyczerpała środki zaskarżenia w administracyjnym toku instancji. Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W piśmiennictwie wskazuje się, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte, dopóki toczy się postępowanie administracyjne lub nie zostały wykorzystane środki weryfikacji w postępowaniu administracyjnym aktów, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ administracji, dostępne dla podmiotu, który chce zainicjować postępowanie sądowoadministracyjne (T. Woś [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, s. 156). A zatem, dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Należy podkreślić, że wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 2 P.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd administracyjny nie może wyręczać organów administracji wyższego stopnia i nie może naruszać podstawowej zasady, jaką jest dwuinstancyjność postępowania administracyjnego. Zasada ta daje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, zgodnie z którym każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Zgodnie z art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (§ 3). W myśl art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (tj. w Rozdziale 11 "Zażalenia" - przypisek Sądu) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań (art. 144 k.p.a.). W myśl art. 17 pkt 3 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 (tj. organów jednostek samorządu terytorialnego oraz wojewodów - przypisek Sądu) - są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Przenosząc przytoczone wyżej regulacje i poczynione dotychczas rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że postanowieniem z 27 lutego 2026 r. WZON odmówił Skarżącemu wznowienia postępowania w sprawie ostatecznej decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Rozstrzygnięcie WZON zostało wydane na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., który stanowi, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Należy zwrócić uwagę, że na postanowienie to - wbrew błędnemu pouczeniu zawartemu w postanowieniu WZON z 27 lutego 2026 r. - służy zażalenie, o czym przesądzono w art. 149 § 4 k.p.a. Należy zauważyć, że również żaden przepis ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 913 ze zm.) nie wyłącza stosowania przepisów art. 149 k.p.a., jak i nie przewiduje organu wyższego stopnia w stosunku do WZON, a zatem nie wprowadza odstępstwa od reguły wynikającej z art. 17 pkt 3 k.p.a. Z przepisów tej ustawy wynika jedynie, że decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2 (art. 6b3 ust. 1), zaś od decyzji takiej przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (art. 6b5 ust. 5). Nie ulega zatem wątpliwości, że wydając w dniu 27 lutego 2026 r. postanowienie o odmowie wznowienia postępowania WZON działał jako organ pierwszej instancji, stąd też na wydane przez ten organ postanowienie przysługiwało prawo wniesienia zażalenia do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, czyli do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że zażalenie takie zostało złożone (pismo pełnomocnika Skarżącego z 6 marca 2026 r.) i zostało przekazane przez WZON do organu właściwego do jego rozpoznania (pismo z 17 marca 2026 r.). Poprzez zaskarżenie do tutejszego Sądu postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji nie został wypełniony formalny warunek wniesienia skargi do sądu, co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego jej rozpoznania. Zgodnie z art. 58 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (§ 1 pkt 6). Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.