II SA/Gd 3471/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Katarzyna Gross, po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. J. na decyzję "A" z dnia 11 września 2001r. nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzje "A" z dnia 9 kwietnia 2001r., nr [...] oraz zasądza od "A" na rzecz skarżącego R. J. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SN/Gd 3471/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia 11 września 2001r. Nr [...] "A" na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 z późno zm.) oraz art.138 § l pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 9 kwietnia 2001r. NR [...] pozbawiającą R. J. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ administracji stwierdził, że R. J. uprawnienia kombatanckie otrzymał tylko i wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w związku z pełnieniem służby w ORMO i Wojsku Polskim. Służba w ORMO była honorowa. ORMO nie było ani częścią Wojska Polskiego, ani zmilitaryzowaną służbą państwową. Podczas służby wojskowej nie stwierdzono natomiast udziału w walkach z oddziałami UPA ani Wehrwolfu. Na podstawie akt ZBOWiD oraz wykazu CAW organ ustalił, że 6 pułk KBW w latach 1950-1952 zwalczał oddziały AK, NSZ i band rabunkowych. Dlatego też na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach R. J. powinien być pozbawiony uprawnień kombatanckich. Wobec podnoszenia przez stronę faktu ( służby w Istriebitielnych Batalionach organ wskazał, iż ustawowy termin do składania wniosków z tytułów określonych w art. 1-4 ustawy o kombatantach upłynął w dniu 31 grudnia 1998r. Nie jest zatem możliwe rozpoznanie tego wniosku. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. J. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu tego pisma skarżący stwierdził, że na etapie postępowania przed organem administracji podniósł, że działał Istriebitielnych Batalionach w latach 1944-1945 i na potwierdzenie tego przesłał oświadczenia świadków. Wskazał, iż także w latach późniejszych w ramach zasadniczej służby wojskowej uczestniczył w walkach zbrojnych z pozostałością Ukraińskiej Powstańczej Armii w rejonie S. i na R. Skarżący podniósł również, iż nie wiedział o terminie składania wniosków o stwierdzenie uprawnień kombatanckich do dnia 31 grudnia 1998r. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). W myśl art. l § l i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 z późno zm.) stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-56 w charakterze "uczestników ( walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art.! ust.2, w art.2 oraz w art. 4 Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r. W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 7 tej ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu, a także uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami w latach 1944-1945. Skarżący nabył uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 15.03.1947r. do 30.1O.1947r. oraz od 12.10.1951r. do 08.12.1951r. Skarżący nie posiada zatem uprawnień kombatanckich z tego tytułu. Skargę należy uznać za zasadną w związku z nierozważeniem przez organ administracji okoliczności dotyczących możliwości nabycia przez skarżącego uprawnień na innej postawie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01, wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (a NSA 2002, Nr 4, poz. 132). Z przedstawionego poglądu wynika więc jednoznacznie, że organ administracji w trakcie postępowania, w którym weryfikowane są uprawnienia kombatanckie nie może się ograniczyć jedynie do stwierdzenia, że uprawnienia były przyznane z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale w przypadku podniesienia takiego zarzutu powinien zweryfikować czy stronie uprawnienia te nie przysługują również z innych tytułów. Właśnie taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku. Po wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich R. J. przedstawił dowody, z których jego zdaniem wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługują mu również z tytułu służby w Istriebitie1nych Batalionach w okresie od września 1944r. do 10 czerwca 1945r. Okoliczność ta jednak w ogóle nie stanowiła przedmiotu (rozważań organu administracji, nie podjęto więc działań mających na celu ustalenie prawdy obiektywnej. Takie postępowanie ze strony organu administracji stanowi istotne naruszenie postanowień art.7 i 77 K.p.a., które zobowiązują organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Odnosząc się natomiast do terminu składania wniosków o stwierdzenie uprawnień kombatanckich do dnia 31 grudnia 1998r. wskazać należy, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. sygn. akt SK 4/02 uznał, że art. 22 ust. 3 ustawy kombatanckiej, wprowadzający nieznany dotychczas termin ograniczający możliwości dochodzenia uprawnień kombatanckich, naruszył konstytucyjne wartości wyrażone w art. 2 oraz art. 32 Konstytucji. Przepis ten utracił moc z dniem 29 kwietnia 2003r. Dlatego też uwzględniając powyższe okoliczności na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji powinien dokonać ustaleń, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innych tytułów, a następnie podjąć rozstrzygnięcie w sprawie. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania przyjmując stosownie do treści art. 205 § l tej ustawy, ze na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy .