II SA/Gd 348/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi oraz J. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia odmówić przyznania R. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. R. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Źródłem utrzymania małżonków są ich emerytury w kwocie 1 920 zł (wnioskodawca) oraz 1583 zł (jego żona). Z wniosku wynika, że małżonkowie są właścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 1135 m2 zabudowanej domkiem letniskowym o powierzchni 51 m2. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że na skutek omyłki sądu związanej z nieterminowym doręczeniem mu wyroku sądu wraz z uzasadnieniem, zmuszony był już raz ponieść, z majątku wspólnego, koszt ustanowienia pełnomocnika do złożenia skargi kasacyjnej przez jego żonę. Zdaniem wnioskodawcy, niemożliwość objęcia jedną skargą kasacyjną sprawy jego i jego żony nie została zawiniona przez niego, lecz przez sąd, a to nie powinno generować po jego stronie dodatkowych wydatków. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływaną dalej jako P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie referendarza w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego i sytuacji zarobkowej wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. (doręczonym stronie w dniu 15 lutego 2012 r.), wezwano go do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - ostatnich odcinków emerytur wnioskodawcy i jego żony, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). W odpowiedzi na powyższe, wnioskodawca nadesłał oświadczenie podpisane przez niego i jego żonę, iż nie posiadają żadnych lokat bankowych ani kont dewizowych. Załączono także kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu, z której wynika, że wnioskodawca jest właścicielem [...] 1991 roku. Auto, w ocenie wnioskodawcy, ma wartość złomu i wymaga ciągłych remontów. Nadesłano także wyciągi z kont bankowych wnioskodawcy i jego żony z których wynika, że emerytura żony wynosi 1547,96 zł netto miesięcznie, zaś wnioskodawcy – 1 919,85 zł netto. Z wyciągu żony wnioskodawcy wynika także, że dokonuje ona regularnych comiesięcznych wpłat na swoje konto (w postaci wpłat własnych) – w wysokościach – od 700 zł do 2 800 zł w każdym miesiącu (na przestrzeni od października 2011 r. do lutego 2012 r.). Podobnie, wnioskodawca w październiku 2011 r. dokonał wpłaty na swoje konto w kwocie 850 zł, a w grudniu 2011 r. - w kwocie 1 500 zł. Powyższe wskazywałoby na dodatkowe źródła dochodów u obojga małżonków, których jednak nie ujawnili w treści urzędowego formularza PPF. Wyjaśnić w tym miejscu należy, postępowanie o przyznanie prawa pomocy zmierza do ujawnienia pełnej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zarobkowej wnioskodawcy i wszystkich okoliczności, które składają się na obraz tej sytuacji, a nie tylko takich okoliczności, które wnioskodawca decyduje się wyjawić, starając się o pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie. Okoliczności te podlegają ocenie z punktu widzenia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie określonym we wniosku. Ujawnione okoliczności wskazują, że małżonkowie uzyskują łącznie regularne dochody z emerytur w kwocie ponad 3 400 zł miesięcznie netto. Przedłożone wyciągi wskazują, że nie są to jedyne dochody pozostające w dyspozycji małżonków. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że nie mają oni nikogo na utrzymaniu, brak jest w tej sytuacji podstaw, by uznać, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania (w szczególności - kosztu wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł). Przypomnieć w tym miejscu należy, że to rzeczą wnioskodawcy, starającego się o uzyskanie prawa pomocy jest wykazanie, że spełnia ustawowe przesłanki, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie prawa pomocy. Jak bowiem wskazano powyżej, jest to instytucja wyjątkowa, przewidziana dla osób, które są ubogie, w szczególności – na skutek wydarzeń losowych – pozbawione majątku i dochodów. Przedłożone dokumenty wskazują zaś, że wnioskodawca i jego żona nie należą do takiej grupy osób. Na marginesie też należy wskazać, że udzielenie pełnomocnictwa radcy prawnemu przez żonę wnioskodawcy nastąpiło przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie (pełnomocnictwo z dnia 21 września 2011 r., złożono na rozprawie w dniu 22 września 2011 r., kiedy to wydany został wyrok). W sytuacji, gdy małżonkowie wspólnie wnosili skargę i mają ten sam interes w sprawie uzasadnione byłoby udzielenie przez nich wspólnego umocowania do działania jednemu pełnomocnikowi. Fakt, że wnioskodawca takiego umocowania nie udzielił reprezentującemu jego małżonkę pełnomocnikowi nie wynikał w żaden sposób z działania sądu w niniejszej sprawie. Niezależnie jednak od tego, wobec nie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.