II SA/Gd 3518/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: NSA Barbara Skrzycka-Pilch (spr.) asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 września 2001 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 października 2000 r. , nr [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), pozbawił Z. K. dotychczas posiadanych uprawnień kombatanckich, przyznanych wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji ustalił, że Z. K., w oparciu o orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej dawnego ZBOWiDu w G. z dnia 28 sierpnia 1985 r. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tego tytułu, iż w okresie od 11 maja 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. brał udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej. Podstawą przyznania tych uprawnień było zaświadczenie Wojewódzkiej Komendy Milicji Obywatelskiej w G. z dnia 24 czerwca 1981 r. potwierdzające, że Z. K., w podanym wyżej okresie, jako funkcjonariusz MO, brał udział w walkach z tzw. reakcyjnym podziemiem o utrwalanie władzy ludowej. Organ administracji wskazał, że art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zobowiązuje do pozbawienia uprawnień kombatanckich tych osób, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Stosownie do tego przepisu uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że do milicji wstąpił ze względu na trudną sytuację materialną, a także niemożność otrzymania innej pracy. Wskazywał, iż w czasie wojny był zmuszony pracować na rzecz wojsk niemieckich, które umieściły go w obozie pracy. Wywodził, iż w trakcie swojej służby w MO walczył z niedobitkami armii niemieckiej, a także z bandami ukraińskimi. Wskazał, iż nigdy nie współpracował z UB. Ze służby został zwolniony w 1967 r. W latach 60-tych odmówił wyjazdu do Poznania w celu tłumienia rozruchów i protestu robotniczego. Przez to zachowanie był następnie szykanowany. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia 19 września 2001 r., nr [...] utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, podzielając w całości jego uzasadnienie faktyczne i prawne. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano dodatkowo, że służba skarżącego w Milicji Obywatelskiej nie może być uznana za podstawę przyznania uprawnień kombatanckich, albowiem nie była ona zaliczona do zmilitaryzowanej służby państwowej. Organ wskazał dodatkowo, iż roboty przymusowe nie są podstawą do uzyskania uprawnień kombatanckich. Jest to bowiem jedynie podstawa do ubiegania się o świadczenie pieniężne przysługujące na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Z. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji wywodził, iż był zmuszony pracować w MO, a w czasie swojej pracy wykonywał jedynie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej. Wywodził, iż MO była służbą zmilitaryzowaną, co uzasadniał tym, iż każdy milicjant, który popełnił przestępstwo odpowiadał przed sądem wojskowym. Ponadto każdy funkcjonariusz posiadał broń, natomiast zwolnieni funkcjonariusze byli zaliczani do rezerwy wojskowej z zachowaniem stopni wojskowych. Wskazał także, iż od 1949 r. nie należał do żadnej partii. Podkreślił, iż był jedynie szeregowym funkcjonariuszem MO. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z odwołaniem się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich te osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie oraz żołnierz z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że skarżący uzyskał takie uprawnienia wyłącznie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Pozbawienie go tych uprawnień ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że organ administracji jest związany przytoczoną wyżej normą prawa. Wyjaśnić należy skarżącemu, iż uprawnienia kombatanckie, na mocy dotychczasowych przepisów nie przysługiwały wyłącznie z tytułu pełnienia służby w Wojsku Polskim po dniu 30 czerwca 1947 roku lub milicji obywatelskiej, gdyż podstawą ich przyznania było wykazanie udziału w walkach o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że Milicja Obywatelska nie jest zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (por. wyrok SN z dnia 9 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 59/00-OSNP 2001/19/572) oraz uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OSP 5/00-ONSA 2001/1/3). Uprawnienia kombatanckie nie przysługują również z tytułu wykonywania w okresie II Wojny Światowej pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy. Skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 745), umożliwiono mu złożenie dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów zapewniając czynny udział w każdej fazie postępowania administracyjnego. W świetle przedstawionych wyżej przepisów prawa materialnego oraz ustaleń faktycznych skargę należało uznać za bezzasadną. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.