II SA/Gd 352/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym w sprawie usunięcia odpadów oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. G. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lutego 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego co do obowiązku skarżącego usunięcia odpadów z terenu nieruchomości. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 7 kwietnia 2011 r. nakazano skarżącemu usunięcie odpadów zgromadzonych na terenie jego nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położonej w G. przy ul. [...]. Wobec niewykonania powyższego obowiązku, organ upomnieniem z dnia 13 września 2012 r., wezwał zobowiązanego do jego wykonania, a następnie w dniu 20 listopada 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 20 § 1 pkt 2, art. 22 § 5 pkt 2, art. 127 oraz art. 128 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015) orzekł o zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego, a w uzasadnieniu wskazał na powyższe okoliczności. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że przed Sądem Okręgowym w G. toczy się postępowanie o ustalenie prawa własności części nieruchomości. W związku z prowadzonym postępowaniem sądowym skarżący nie może rozpocząć inwestycji na swojej działce, na której są składowane materiały budowlane. Podkreślił jednocześnie, że zgromadzone na działce nr [...] przedmioty nie stanowią odpadów oraz że są to materiały budowlane oraz drewno użytkowe i opałowe. Wyjaśnił dodatkowo, że nie jest w stanie uprzątnąć działki z uwagi na zły stan zdrowia oraz wydatki związane z wynajmowaniem mieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 25 lutego 2013 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem SKO Prezydent Miasta, działając jako organ egzekucyjny prawidłowo przeprowadził postępowanie. Egzekwowany obowiązek wynika z prawomocnej decyzji z dnia 7 kwietnia 2011 r. Przed wszczęciem postępowania organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu upomnienie. Tytuł wykonawczy zobowiązany otrzymał wraz z zaskarżonym postanowieniem. W ocenie Kolegium organ egzekucyjny dokonał prawidłowego wyboru środka egzekucyjnego, albowiem w przypadku przymusowego wykonania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z nieruchomości możliwe do zastosowania środki egzekucyjne to grzywna w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wyegzekwowanie w niniejszej sprawie nałożonego obowiązku może być utrudnione. Postępowanie administracyjne w tej sprawie toczy się od końca 2010 r. Przed jego wszczęciem zobowiązany został ukarany mandatem karnym w związku ze składowaniem odpadów na nieruchomości. Sąd Rejonowy w G. uznał zobowiązanego winnym wykroczenia polegającego na niestosowaniu się do nakazu utrzymania porządku i czystości w obrębie nieruchomości. Zdaniem Kolegium powyższe okoliczności przemawiają za zastosowaniem wykonania zastępczego, gdyż zachodzi domniemanie, że nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziłoby do wykonania obowiązku, w szczególności, że sam zobowiązany wskazuje na brak środków finansowych. Usunięcie odpadów powinno nastąpić jak najszybciej z uwagi na możliwość powstania zagrożenia epidemiologicznego lub pożarowego. Kolegium zwróciło też uwagę, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest badanie zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku a jedynie badanie zasadności i prawidłowości zastosowanego środka egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. G. podniósł, że otrzymał nieczytelny tytuł wykonawczy, w związku z czym nie zna jego pełnej treści. Zwrócił ponadto uwagę na nieprawidłowości w obsłudze interesantów przez pracowników Urzędu Miejskiego w G. W dalszej kolejności skarżący zwrócił się do Sądu o przedłużenie dzierżawy do 15 lipca 2015 r. oraz o odstąpienie od egzekucji. W dodatkowym piśmie procesowym przedstawił konflikt z sąsiadami oraz z byłą żoną, jak również wyjaśnił, że zarówno Sąd jak i SKO nie będą musiały rozpatrywać jego skargi, jeżeli Prezydent Miasta pozytywnie rozpatrzy zgłoszone przez niego wnioski. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 20 listopada 2012 r. o zastosowaniu wykonania zastępczego obowiązku polegającego na usunięciu odpadów zgromadzonych na terenie działki nr [...] położonej w G. przy ul.[ ...] W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, wobec czego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Okoliczności faktyczne sprawy egzekucyjnej ustalone zostały przez organ prawidłowo. Podstawą egzekucji w niniejszej sprawie jest obowiązek o charakterze niepieniężnym, polegający na usunięciu odpadów zgromadzonych na działce nr [...] położonej w G., przy ul. [...], nałożony na skarżącego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia 7 kwietnia 2011 r. Skarżący, jako właściciel opisanej powyżej działki został zobowiązany do usunięcia odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości i obowiązku tego dobrowolnie nie wykonał. Podstawę prawną zakwestionowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015). Zgodnie z treścią art. 6 § 1 w/w ustawy w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Stosownie do jej przepisu art. 7 § 1 i 2 organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt (art. 127 w/w ustawy). W celu zastosowania wykonania zastępczego organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym zostanie w trybie postępowania egzekucyjnego wykonany zastępczo przez inną osobę za zobowiązanego, na jego koszt i niebezpieczeństwo (art. 128 § 1 w/w ustawy). Postępowanie egzekucyjne w kontrolowanej sprawie wszczęte zostało upomnieniem z dnia 13 września 2012 r., doręczonym zobowiązanemu w dniu 21 września 2012 r. W upomnieniu poinformowano zobowiązanego, że w razie niewykonania obowiązku zostanie wobec niego wszczęte postępowanie egzekucyjne i zastosowany środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego. Wobec niewykonania nałożonego obowiązku Prezydent Miasta w dniu 20 listopada 2012 r. wystawił tytuł wykonawczy oraz wydał postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, które zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 30 listopada 2012 r. W związku z powyższym należy uznać, że podjęte przez organy administracji czynności egzekucyjne przeprowadzane były zgodnie z procedurami wymaganymi przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu zastosowany przez organy administracji środek egzekucyjny w postaci wykonania zastępczego jest, biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, z jednej strony środkiem najbardziej efektywnym, a z drugiej mniej dolegliwym dla zobowiązanego niż grzywna, której zadaniem byłoby przymuszenie zobowiązanego do wykonania obowiązku we własnym zakresie. Z pism skarżącego kierowanych do organów i sądu wynika, że skarżący jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku i nie posiada jakichkolwiek środków finansowych umożliwiających mu zlecenie uprzątnięcia odpadów innemu podmiotowi. Zastosowanie grzywny natomiast obligowałoby skarżącego bądź do osobistego wykonania obowiązku, bądź do posłużenia się w tym celu inną osobą. Mając na uwadze wiek, stan zdrowia i ilość odpadów koniecznych do usunięcia ( dokumentacja fotograficzna w aktach organu I instancji) osobiste wykonanie w ogóle nie wchodzi w grę. Z kolei brak środków finansowych uniemożliwia zobowiązanemu skorzystanie z usług innej osoby. W ocenie Sądu dolegliwość możliwego do zastosowania przez organ w danej sprawie środka egzekucyjnego musi być badana z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy. Dlatego też, mimo iż uznaje się, że grzywna w celu przymuszenia jest co do zasady środkiem mniej dolegliwym od wykonania zastępczego to w rozpoznawanej sprawie z uwagi na powyższe okoliczności tak nie jest, chyba że za mniejszą dolegliwość uznawać wyłącznie odsunięcie w czasie wykonania obowiązku, gdyż do tego w istocie sprowadzałaby się w niniejszej sprawie rola grzywny. Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, że wyegzekwowanie od skarżącego nałożonego obowiązku jest utrudnione. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie prowadzone jest od końca 2010 r., przy czym przed jego wszczęciem (w maju 2009 r.) skarżący został ukarany przez Straż Miejską w G. mandatem karnym w wysokości 100 zł w celu zobowiązania do uporządkowania terenu (vide: notatka służbowa H.K. z dnia 12 listopada 2010 r., znajdująca się w aktach administracyjnych sprawy). Wyrokiem z dnia 9 września 2010 r. Sąd Rejonowy w G., II Wydział Karny uznał J. G. winnym niedopełnienia obowiązku utrzymania czystości i porządku w obrębie nieruchomości oraz niedostosowania się do nakazu sprzątnięcia posesji. Dodatkowo wskazać należy, że zarówno w pismach kierowanych do organów egzekucyjnych jak i do sądu administracyjnego, skarżący sam podnosi okoliczność nieposiadania oszczędności ani żadnych innych środków finansowych, które umożliwiłyby mu wykonanie nałożonego obowiązku. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że odpady z uwagi na możliwość powstania zagrożenia epidemiologicznego czy pożarowego powinny zostać usunięte z nieruchomości jak najszybciej. W związku powyższym podzielić należy stanowisko organów, że zachodzi duże prawdopodobieństwo, iż nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziłoby w niniejszej sprawie do wykonania nałożonego obowiązku. Bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje zarzut skarżącego dotyczący doręczenia mu nieczytelnego tytułu wykonawczego. Okoliczność, że tytuł wykonawczy został sporządzony odręcznie, a nie pismem maszynowym nie oznacza, że dokument ten nie spełnia warunków określonych w art. 27 § 1 ustawy, a tylko niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych we wskazanym przepisie mogłoby stanowić podstawę do złożenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania administracyjnego. Pozostałe okoliczności podniesione w skardze nie miały znaczenia dla prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi orzeczono o jej oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.