II SA/Gd 362/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. S., L. S. i A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy A. K. przez zwolnienie od kosztów sądowych. A. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w kwocie 1053,91 zł miesięcznie (netto). Wnioskodawczyni oświadczyła, iż jest współwłaścicielką domu o powierzchni 105 m2 i przysługuje jej udział w 1/3 prawa własności tego domu oraz działki gruntu, na której dom jest wybudowany (1178 m2). Poza tym, posiada mieszkanie o powierzchni 31,90 m2. Ponadto, nie posiada żadnych oszczędności i innych składników majątku, nieruchomości i wartościowych przedmiotów, a z uwagi na stan zdrowia – duże kwoty pieniężne przeznacza na leki. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego skarżącej oraz jej możliwości zarobkowych Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 29 maja 2008 r. (doręczonym w dniu 2 czerwca 2008 r.), wezwał ją do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - dokumentów świadczących o wysokości miesięcznych wydatków związanych z zajmowanym mieszkaniem, - oświadczenia, kto wspólnie z wnioskodawczynią zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...] w M. oraz jaki tytuł prawny posiada skarżąca do tego mieszkania, - odpis zeznania podatkowego złożonego w 2007 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni oświadczyła, że sama mieszka w mieszkaniu przy ulicy [...]. Nadesłała wyciąg z lokaty, na którym saldo końcowe wykazuje kwotę 2 224,51 zł oraz z rachunku osobistego, na którym saldo – w miesiącu kwietniu 2008 r. przekracza kwotę 3 980 zł. Wśród udokumentowanych wydatków znalazły się koszty: sprzedaży energii (na kwotę 101,92 zł za miesiąc styczeń 2008 r.), czynsz (214 zł miesięcznie), gazu (w wysokości 69,57 zł za okres od 9 listopada 2007 r. do 29 stycznia 2008 r.), telefonu (29,83 zł miesięcznie). Mając na względzie fakt, że strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek zawarty w rubryce 4 formularza PPF), Sąd rozważał, czy wnioskodawczyni spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałe źródło utrzymania skarżącej (emerytura w kwocie 1053 zł netto), w połączeniu z okolicznością, iż posiada ona zasoby pieniężne w postaci oszczędności w wysokości około 6 000 zł, a także majątek w postaci udziału w nieruchomości budynkowej oraz mieszkanie, nie uzasadniają niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym uiszczenia kwoty 500 zł wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżącej jest na tyle dobra, iż jest ona w stanie, choćby z posiadanych oszczędności, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dokonując powyższej oceny uwzględniono również fakt, że wnioskodawczyni jest osobą schorowaną i wydatkuje, jak oświadczyła, duże kwoty pieniężne na leki. Konieczność poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie pogorszy sytuacji skarżącej w tym zakresie, tym bardziej, że jako osoba, nie mająca nikogo na utrzymaniu, posiadanymi środkami skarżąca może gospodarować wyłącznie na własne potrzeby. Dodatkowo też może czerpać pożytki z przysługującego jej prawa własności, np.: wynajmując mieszkanie. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie Sądu zaś, skarżąca – posiadając majątek w postaci domu oraz znacznych oszczędności, do grona osób ubogich nie należą. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.