II SA/Gd 362/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. S., L. S. i A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lutego 2008 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego postanawia odmówić S. S. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. S. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną, schorowaną. W 2004 r. przeszła zabieg kardiologiczny wszczepienia stymulatora serc, poza tym choruje na arytmię serca oraz miażdżycę kończyn dolnych. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury w kwocie 1 432,65 zł miesięcznie (netto). Ze względu na schorzenia ruchowe w 1999 r. kupiła samochód osobowy marki Seicento, rok produkcji 1999. Podała, że dużą część emerytury wydaje na leki, a pozostała ledwie wystarcza na opłaty i utrzymanie, przy czym wnioskodawczyni wspólnie z siostrą L. S. ponosi koszty utrzymania domu w postaci energii elektrycznej (70 zł miesięcznie), gazu (450 zł miesięcznie w sezonie grzewczym), podatku od nieruchomości (110 zł kwartalnie) i telefonu stacjonarnego (40 zł miesięcznie). Wnioskodawczyni oświadczyła, iż jest właścicielką domu o powierzchni 105 m2 i przysługuje jej udział w 1/3 prawa własności tego domu oraz działki gruntu, na której dom jest wybudowany (1178 m2). Poza tym, nie posiada żadnych oszczędności i innych składników majątku, nieruchomości i wartościowych przedmiotów. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do stanu majątkowego skarżącej oraz jej możliwości zarobkowych Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 29 maja 2008 r. (doręczonym w dniu 2 czerwca 2008 r.), wezwał ją do przedłożenia – w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - dokumentów świadczących o wysokości miesięcznych wydatków związanych z zajmowanym mieszkaniem, - oświadczenia, ile osób zamieszkuje w domu przy ulicy [...] w E., - odpis zeznania podatkowego złożonego w 2007 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała wyciągi z rachunku osobistego, na którym saldo końcowe w każdym z trzech kolejnych miesięcy przekracza 16 000 zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że na kwotę tą składa się wpływ 15 971,41 zł z tytułu zwrotu podatku związanego z przeprowadzonym w latach poprzednich remontem mieszkania, podatku VAT, kwot przeznaczonych na rehabilitację, zapomogi udzielonej przez WBG w Poznaniu na pokrycie kosztów leczenia, kredytu w kwocie 6 860 zł przeznaczonego na remont domu i pokrycie bieżących kosztów utrzymania i leczenia. Wśród udokumentowanych wydatków znalazły się koszty: sprzedaży energii (na kwotę 47,35 zł za miesiąc czerwiec 2008 r.), gazu (w wysokości 341,29 zł za okres od 20 grudnia 2007 r. do 15 stycznia 2008 r.), wody i oczyszczania ścieków (w kwocie 74,67 za okres od 23 listopada 2007 r. do 5 lutego 2008 r.), wywozu nieczystości (w kwocie 32,37 zł), kwota podatku od nieruchomości (440 zł rocznie), korzystania z telefonu stacjonarnego (42,57 zł miesięcznie). Mając na względzie fakt, że strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych (wniosek zawarty w rubryce 4 formularza PPF), Sąd rozważał, czy wnioskodawczyni spełnia wyżej wymienione przesłanki przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stałe źródło utrzymania skarżącej (emerytura w kwocie 1 432,65 zł netto), w połączeniu z okolicznością, iż posiada ona znaczne zasoby pieniężne w postaci oszczędności w wysokości ponad 16 000 zł, nie uzasadniają niemożności poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym uiszczenia kwoty 500 zł wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu, sytuacja majątkowa skarżącej jest na tyle dobra, iż jest ona w stanie, choćby z posiadanych oszczędności, ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Dokonując powyższej oceny uwzględniono również fakt, że wnioskodawczyni jest osobą schorowaną i wydatkuje, jak oświadczyła, duże kwoty pieniężne na leki. Konieczność poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie pogorszy sytuacji skarżącej w tym zakresie, tym bardziej, że jako osoba, nie mająca nikogo na utrzymaniu, posiadanymi środkami skarżąca może gospodarować wyłącznie na własne potrzeby. Przypomnieć w tym miejscu należy, o czym mowa już była powyżej, iż instytucja prawa pomocy, stanowiąc rodzaj ulgi w obowiązku uiszczenia daniny publicznej z tytułu prowadzenia postępowania przed sądem, ustanowiona została z myślą o osobach ubogich, których trudna sytuacja materialna uniemożliwia dostęp do sądu. W ocenie Sądu zaś, skarżąca – posiadając majątek w postaci domu oraz znacznych oszczędności, do grona osób ubogich nie należą. Wskazać przy tym należy, iż udzielenie prawa pomocy oznacza przerzucenie kosztów postępowania sądowego ze skarżących na innych obywateli – z ich danin pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywanie są wydatki budżetowe. Dlatego też, może mieć miejsce w przypadku osób, których stan majątkowy i dochody są niskie, lecz taka sytuacja nie ma miejsca odniesieniu do skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publikowane). Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.