II SA/Gd 3667/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie : Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Protokolant: Katarzyna Grass po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2001r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia 5 marca 2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 z późn. zm.) pozbawił J. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD decyzją z dnia 20 stycznia 1986r. z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresie 22 lipca 1951r.-27 stycznia 1953r. ( z przerwami). W uzasadnieniu wskazano, iż J. K. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim. Jak wynika z akt sprawy podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że w/wym. Uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. Wskazał, iż nie utrwalał władzy ludowej tylko odbywał zasadniczą służbę wojskową. Niejednokrotnie był narażony na niebezpieczeństwo, walcząc po nocach w zimie, walcząc z bandami. Decyzją z dnia 3 października 2001r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kpa oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz.950 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż J. K. w dniu 22 marca 2001r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W/wym. Nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 22 lipca 1951r. do 27 stycznia 1953r. W okresie zaliczonym jako działalność kombatancka nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD oraz wykazu jednostek, które w latach powojennych zwalczały ugrupowania zbrojnego podziemia (wykaz Centralnego Archiwum Wojskowego Nr 647 z dnia 22 sierpnia 1995r.). W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że w/wym. Uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". W myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. K. wskazując, iż odbywał służbę wojskową od 26 czerwca 1951r. do 28 stycznia 1953r. w KBW. W tym czasie wykonywał różne rozkazy wojskowe, od których nie było żadnych odwołań, bo przecież to było wojsko. Zatem nie utrwalał żadnej władzy ludowej tylko wykonywał rozkazy. Walczył z bandami ukraińskimi w B. w takich miejscowościach jak Ł., G., P., K. i wielu innych. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1271 z późn. zmianami) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153 poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę J. K., Sąd ustalił na podstawie przedstawionych akt, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 marca 2001r. doręczona została stronie w dniu 13 marca 2001r (vide: akta administracyjne k. 26). Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Ostatnim dniem do skutecznego wniesienia odwołania przez skarżącego był dzień 27 marca 2001r. (dzień powszedni - wtorek). Po tym dniu decyzja stała się ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego bez zastosowania procedur określonych w art. 58 Kpa. Natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadany został przesyłką poleconą w dniu 29 marca 2001r. (vide: akta administracyjne k. 28). Bezspornie więc środek zaskarżenia wniesiony został z uchybieniem ustawowego terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 kpa). W przypadku negatywnego wyniku czynności podjętych w postępowaniu wstępnym organ powinien wydać postanowienie o niedopuszczalności odwołania albo o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Stan sprawy w dniu wydawania zaskarżonej decyzji wskazywał na potrzebę wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania - ale organ tego nie uczynił, rozpatrując wniesiony środek zaskarżenia, przez co w sposób rażący naruszył prawo (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Powyższe rozważania odnoszą się w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja, jako wydana z rażącym naruszeniem prawa, jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Wobec treści art. 127 § 3, art. 129 § 2 oraz art. 134 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie był upoważniony do załatwienia spóźnionego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie odwoławczym w drodze decyzji administracyjnej rozstrzygającej sprawę merytorycznie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153 poz.1270) Sąd stwierdza nieważność decyzji jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne jedynie w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania. Ponieważ zaskarżona decyzja dotyczyła utrzymania w mocy decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich, która nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.