II SA/Gd 3689/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. Cz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Decyzją z dnia 3 września 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdziło nieważność decyzji Zarządu M. C. z dnia 21 kwietnia 2000r., Nr [...] o przekształceniu z dniem 21 kwietnia 2000r. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego J. M. Cz., zamieszkałej w C. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2000r. uznał, że przepisy art. 1 ust 2a, art. 5 i art. 5a, art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999r., Nr 65, poz. 746) są sprzeczne z Konstytucją. Wyrok ten został ogłoszony w dniu 14 kwietnia 2000r. w Dzienniku Ustaw nr 28, poz. 352, a więc z tym dniem straciły moc wymienione wyżej przepisy. Zatem decyzja Zarządu Miasta z dnia 21 kwietnia 2000r. oparta o te przepisy została wydana bez podstawy prawnej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. M. Cz. wniosła uznanie powyższej decyzji za nieważną i utrzymanie w mocy decyzji z dnia 12 kwietnia 2000r., podnosząc, że decyzja ta została już utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 lutego 2001r. Kolejna decyzja wydana w tej samej sprawie musi być uznana za nieważną. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 września 2001r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję z dnia 3 września 2001r. W uzasadnieniu tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że decyzja z dnia 18 lutego 2001r. zapadła w postępowaniu prowadzonym na skutek odwołania od decyzji wydanej w wyniku wznowienia postępowania. Natomiast orzeczenie w tej sprawie zapadło w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. Cz. zarzucając obrazę prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację art. 157 Kpa oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca wskazała, że stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez samorządowe kolegium odwoławcze należy do właściwości naczelnego organu administracji państwowej. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z rażącym naruszeniem art. 157 Kpa. Nadto skarżąca stwierdziła, że stanowisko wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000r. nie jest jednomyślne, co wynika ze zgłoszonych zdań odrębnych do tegoż wyroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ostateczną decyzją z dnia 21 kwietnia 2000r., Nr [...] Zarząd Miasta po rozpatrzeniu wniosku J. M. Cz. z dnia 20 kwietnia 2000r. na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 5 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999r., Nr 65, poz. 746) orzekł o przekształceniu z dniem 21 kwietnia 2000r. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego J. M. Cz. Przedmiotem przekształcenia była nieruchomość stanowiąca własność gminy oznaczona jako działka Nr [...] o pow. 655 m2 położona w C. przy ulicy [...], zapisana w księdze wieczystej KW Nr [...] Sądu Rejonowego. Organ zobowiązał stronę do wpłacenia jednorazowo kwoty 314, 25 zł z tytułu przekształcenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 1 ust. 2 do 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2000r. Zarząd Miasta z urzędu wznowił postępowanie w sprawie na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 147 Kpa. Następnie decyzją z dniu 9 sierpnia 2000r. działając na podstawie art. 154 § 2 i art. 155 Kpa uchylił w całości decyzję z dnia 21 kwietnia 2000r., Nr [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i dokonał zwrotu wpłaty pobranej z tytułu przekształcenia należności. Po rozpatrzeniu tej sprawy na skutek odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 lutego 2001r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję tj. decyzję z dnia 9 sierpnia 2000r. i umorzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji, które dotyczyło wznowienia postępowania. Następnie zaś zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządu Miasta z dnia 21 kwietnia 2000r., Nr [...]. Po przeprowadzeniu tego postępowania została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia 3 września 2001r. a po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżona decyzja z dnia 25 września 2001r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 3 września 2001r. nie orzekało zatem w sprawie poprzednio rozstrzygniętej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Wbrew zarzutowi skargi nie doszło również do naruszenia art. 157 Kpa przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z treścią § 1 tego artykułu właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 Kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Właściwym zatem organem do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Zarząd Miasta było właśnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stosownie do art. 6 Kpa organ administracji zobligowany jest do rozpoznania sprawy na podstawie obowiązującego prawa, mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym. W przypadku zastosowania przepisów nieobowiązujących, decyzja wydana na ich podstawie dotknięta jest wadą nieważności jako pozbawiona postawy prawnej (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Zgodnie bowiem z podstawową zasadą postępowania administracyjnego organy administracji stosują przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania decyzji. Przepisy te decydują również o tym, czy i w jakim zakresie organ ten powinien ewentualnie stosować przepisy dawniejsze. Organ orzekający powinien ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji a momentem złożenia wniosku, czyli wszczęcia postępowania, organ orzekający - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny. Organ administracji orzeka bowiem w sposób merytoryczny (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1999r. sygn. akt IV SA 2079/97, nie publikowany). W szczególności zaś decyzja wydana w oparciu o przepis prawa bez uwzględnienia obowiązującego w dniu jej wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności tegoż przepisu z Konstytucją jest nieważna. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Organ administracji orzekający w sprawie wniosku J. M. Cz. z dnia 20 kwietnia 2000r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności obowiązany były bowiem uwzględnić zmiany stanu prawnego wprowadzone orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2000r., sygn. akt K/89, OTK 2000/3/87 stwierdzającym niekonstytucyjność niektórych unormowań ustawy, które ustalały zasady ustalania opłat za przekształcenie. Trybunał Konstytucyjny orzekł mianowicie, że art. 1 ust 2a ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jednolity Dz. U. z 1999r., Nr 65, poz. 746) jest niezgodny z art.2 Konstytucji oraz że art. 5, art. 5a, art. 6 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 ustawy są niezgodne z art. 2, art. 165 ust. 1 oraz 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 14 kwietnia 2000r. Nr 28, poz. 352. Z tym zatem dniem utraciły moc wymienione wyżej przepisy. Bezsporne jest, że decyzja Zarządu Miasta z dnia 21 kwietnia 2000r., Nr [...] wydana została na podstawie art. 2 ust. 2 i art. 5 ust. 2 i 4 ustawy. Skutkiem tego decyzja ta, jako oparta na nieobowiązujących przepisach art. 5 ust. 2 i 4 ustawy, jest nieważna. Wskazać przy tym należy, że nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zdania odrębne zgłoszone do wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W art. 156 § 2 Kpa zostały zawarte negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. W szczególności zaś nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki. Skarżąca powoływała się również na złożenie przez nią wniosku o wpis prawa do księgi wieczystej własności nabytego na podstawie decyzji z dnia 21 kwietnia 2000r. Wskazać jednakże należy, że nawet wpis do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości powstałego na podstawie decyzji wydanej w oparciu o ustawę z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999r., Nr 65, poz. 746) nie wywołuje nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 września 2002r. sygn. akt II SA/Ka 2651/00 i Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to całkowicie podziela. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie zatem stwierdziło nieważność decyzji z 21 kwietnia 2000r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W tym stanie sprawy, stwierdzając że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.