II SA/Gd 377/17

Dnia 29 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2018 roku, sygn. akt II SA/Gd 377/17 w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutu dotyczącego prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 16 stycznia 2018 r., skarżący P. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. nr 88, poz. 553 ze zm.), oraz przedłożonych dokumentów źródłowych (dodatkowego oświadczenia z dnia 12 lutego 2018 r., PIT-28 za 2017 r., potwierdzeń przelewów obrazujących wysokość dochodów z najmu oraz dochodu z tytułu sprzedaży nieruchomości, wykazu i wyciągów z rachunku bankowego, zaświadczenia z banku z dnia 7 lutego 2018 r., potwierdzeń przelewów obrazujących wysokość: opłat za ogrzewanie, usługi telekomunikacyjne, wodę, energię elektryczną i wnoszonych do spółdzielni mieszkaniowej, wydatków na leki i podatków oraz odpisów decyzji przyznającej prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz orzeczeń lekarza orzecznika ZUS) referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, która prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. W 2017 r. wnioskodawca uzyskał dochody z wynagrodzenia za pracę (zasiłku chorobowego), najmu oraz sprzedaży nieruchomości w łącznej wysokości 281.941,54 zł. Aktualnie utrzymuje się ze świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 1.843,19 zł oraz dochodów z najmu w wysokości 4.480 zł (zgodnie z historią rachunku bankowego). Z powyższych dochodów - w łącznej wysokości 6.323,19 zł, wnioskodawca uiszcza opłaty wnoszone do spółdzielni mieszkaniowej, za media i usługi telekomunikacyjne oraz podatki w średniej miesięcznej wysokości 1.787,80 zł. Ponadto spłaca kredyt, którego rata wynosi 879,75 zł miesięcznie. Ponosi także wydatki na leki w kwocie 98,18 zł średnio miesięcznie. Majątek wnioskodawcy stanowią: mieszkanie o powierzchni 80,8 m2 i wartości około 350.000 zł, garaż (którego powierzchni ani wartości wnioskodawca nie podał), udział w ½ części w działce rolnej o obszarze 700 m2 (którego wartości wnioskodawca nie określił), pawilon handlowy o powierzchni 80 m2 i wartości 350.000 zł, lokal usługowy o powierzchni 50,2 m2 i wartości 250.000 zł oraz samochód osobowy (rok produkcji 2008) i wartości około 42.000 zł. Wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek oszczędności, posiada zaś zadłużenie względem banku z tytułu kredytu gotówkowego w kwocie 42.745,58 zł oraz z tytułu limitu kredytowego w kwocie 11.047,22 zł (saldo na dzień 7 lutego 2018 r.). Kwota dostępnych środków w ramach udzielonego limitu wynosi 3.952,78 zł (stan na dzień 7 lutego 2018 r.). Na podstawie oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę referendarz wyliczył, że aktualne miesięczne dochody wnioskodawcy sumują się na kwotę 6.323,19 zł, podczas gdy ponoszone przez niego stałe i konieczne wydatki stanowią łącznie kwotę 2.765,73 zł. Oznacza to, że wnioskodawca dysponuje miesięcznie kwotą 3.557,46 zł przeznaczoną na jego potrzeby (wyżywienie, środki czystości i inne). Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy wskazując, że skarżący jest w stanie, dysponując środkami pieniężnymi w ustalonej wysokości, uiścić koszty postępowania w niniejszej sprawie, które mogą powstać na jej obecnym etapie, tj. wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz wydatki na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Podkreślił referendarz też, iż wnioskodawca posiada majątek o wartości co najmniej 950.000.000 zł (sumując tylko zadeklarowane we wniosku o prawo pomocy wartości nieruchomości), którego składniki przynoszą mu regularny dochód z najmu. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że ze względu na obniżenie jego dochodu o kwotę 2.880 zł miesięcznie jego sytuacja materialna uległa zmianie i winno to skutkować ponownym i pozytywnym rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Obniżenie dochodu wynikło ze sprzedaży lokalu usługowego w dniu 6 marca 2018 r. który dotychczas przynosił skarżącemu dochód z najmu w wysokości 2880 zł. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na pozytywne rozpoznanie ani w całości, ani w części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – w skrócie jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego też, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przy ocenie sytuacji wnioskodawcy, z punktu widzenia przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a., uwzględnia się nie tylko bieżące dochody i wydatki jego i rodziny, ale również stan majątkowy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, rzutuje bowiem na ocenę potencjalnych możliwości płatniczych skarżącego np. jego zdolność kredytową czy możliwość zaciągania pożyczek (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 507/04, nie publ.). Posiadanie majątku, co do zasady, wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GZ 379/11, Legalis). Co więcej, w orzecznictwie ustalono również, że strona postępowania przed sądem administracyjnym powinna partycypować w kosztach tego postępowania, jeżeli posiada stały miesięczny dochód (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 711/04, Legalis). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady, nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Z uwagi na powyższe nie można uznać skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżący, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskiwał co miesiąc dochód w łącznej wysokości 6323,19 zł. W złożonym sprzeciwie oświadczył, że jego dochód uległ obniżeniu o kwotę 2880 zł miesięcznie z powodu sprzedaży lokalu, który wynajmował za taką kwotę. Lokal sprzedał w dniu 6 marca 2018 r., kwoty uzyskanej ze sprzedaży nie podał. Należy mieć jednak na uwadze, że w roku 2017 skarżący spieniężył jedną nieruchomość za kwotę 239800 zł, a w bieżącym roku kolejną nieruchomość co najmniej o porównywalnej wartości. W ocenie Sądu ze środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości skarżący jest w stanie ponieść wszelkie koszty prowadzenia obu spraw zainicjowanych w tutejszym Sądzie (oprócz niniejszej sprawy skarżący złożył także wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie sygn. akt II SA/Gd 378/17). Reasumując, zdaniem Sądu referendarz sądowy prawidłowo zbadał sytuację majątkową strony na dzień złożenia wniosku, zaś analiza obecnej sytuacji skarżącego prowadzi do wniosku, że wnioskodawca posiada majątek, który może posłużyć jako źródło finansowania kosztów tej sprawy sądowoadministracyjnej, w tym również pomocy prawnej, bez potrzeby przenoszenia tego ciężaru na Skarb Państwa. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.