II SA/Gd 38/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.) Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2007 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 05 lipca 2006 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 1, art. 2, art. 3 i art. 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), odmówił M. S. przyznania uprawnień kombatanckich wskazując, iż przynależność ojca wnioskodawcy do Armii Krajowej oraz prześladowanie rodziny za tę działalność w okresie powojennym nie jest represją w rozumieniu wskazanych powyżej przepisów. M. S. zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż w latach 1944-1946 pomagał należącemu do AK ojcu przenosząc pocztę oraz doznał represji w postaci pobicia ze strony funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 09 listopada 2006 r. [...] utrzymał własną decyzję z dnia 05 lipca 2006 r. Nr [...] wskazując, iż w świetle przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wnioskodawca nie wchodził w skład Armii Krajowej i nie pełnił służby w organizacji, lecz co najwyżej mógł z nią współpracować. Współpraca natomiast w świetle tej ustawy oraz orzecznictwa Naczelnego Sadu Administracyjnego nie może być podstawa do przyznania uprawnień kombatanckich. W ocenie organu wnioskodawca nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej (w tym okresie miał 8 lat) - nie mógł być jej zaprzysiężonym członkiem oraz nie mógł mieć nadanego stopnia wojskowego. Organ wskazał ponadto, iż między uczestnikami ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym ostatnim przypadku chodzi o świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszona ani rozliczana według zasad dyscypliny wojskowe obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. W ocenie organu w przypadku wnioskodawcy nie może być również mowy o represjach o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 omawianej ustawy. Fakt uszczerbku na zdrowiu powstały w wyniku pobicia przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie stanowi przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich. M. S. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o uznanie go za osobę poszkodowaną przez władze PRL w związku ze swoją służbą wojskową w batalionie "roboczym". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał dotychczasową argumentację i wskazał, iż poinformował skarżącego pismem z dnia 28 kwietnia 2003 r., że sprawa świadczeń dla żołnierzy górników reguluje ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. 2001 r., Nr 60, poz. 622) i realizacja tej ustawy nie należy do kompetencji organu oraz organ wskazał sposób odpowiedniego załatwienia tej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga M. S. nie zasługiwała na uwzględnienie. W myśl artykułu 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Za działalność kombatancką uznaje się między innymi pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Z analizy akt sprawy wynika, iż skarżący nie wchodził w skład Armii Krajowej i nie pełnił służby w tej organizacji. Jak sam podał, w latach 1944-1946 pomagał jedynie swojemu ojcu, który należał do Armii Krajowej, przenosząc pocztę. Powyższe wskazuje, iż działanie strony skarżącej może świadczyć jedynie o okazjonalnej współpracy z przedmiotową organizacją. W świetle cytowanych powyżej przepisów oraz linii orzeczniczej przyjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny pomaganie partyzantom (w niniejszej sprawie żołnierzom Armii Krajowej) było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek, ale nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu (Armii Krajowej) a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje zasadnicza różnica. W tym drugim wypadku chodzi o cenną, ale świadczoną dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszana ani rozliczana według zasad dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2002 r. sygn. akt V SA 2157/01, Lex Nr 171228). Ponadto W ocenie organu wnioskodawca nie mógł pełnić służby w Armii Krajowej ponieważ w tym okresie miał 8 lat i z tych też względów nie mógł być jej zaprzysiężonym członkiem oraz nie mógł mieć nadanego stopnia wojskowego. Odnosząc się do argumentu podniesionego przez skarżącego, iż doznał on uszczerbku na zdrowiu w wyniku pobicia przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (UB) to wskazać należy, iż nie stanowi to przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich w świetle omawianej ustawy. W artykule 4 ust. 1 pkt 4 przedmiotowej ustawy wskazano, iż jej przepisy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania miedzy innymi w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. Z tych tez względów uznać należy, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności nie zostały ujęte przez ustawodawcę jako podstawa do przyznania przedmiotowych uprawnień kombatanckich. Co do faktu odbycia przez skarżącego służby wojskowej w batalionie "roboczym" wskazać należy, iż tą kwestię reguluje ustawa z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. 2001 r., Nr 60, poz. 622). Realizacja celów tej ustawy nie należy do kompetencji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lecz do organu emerytalno - rentowego, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (art. 3 cytowanej powyżej ustawy), właściwego dla miejsca zamieszkania skarżącego. Skarżący o powyższym został przez organ poinformowany oraz wskazano mu sposób odpowiedniego załatwienia tej sprawy (pismo z dnia 28 kwietnia 2003 r. - k. 8 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.