II SA/Gd 381/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Skrzycka - Pilch Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant: Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 października 2002 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. II SA/Gd 381/05 UZASADNIENIE Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie decyzją z dnia 16 października 2001 r., na podstawie art. 10 ust 1 pkt 2, art. 32 ust 1, 3 i 4a oraz art. 43 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przyznał M. J. pomoc pieniężną w postaci zasiłku celowego w kwocie 450 zł. z przeznaczeniem na potrzeby bieżące powstałe w wyniku zdarzenia losowego "Powódź 2001". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z 16 sierpnia 2001 r. przyznano M. J. zasiłek celowy w wysokości 450 zł na zakup materiałów budowlanych oraz na dofinansowanie do rachunku energetycznego w związku z potrzebą dosuszenia jej mieszkania. Decyzją SKO z dnia 29 września 2001 r. uchylono tę decyzję i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji rozpatrując ponownie sprawę M. J. ocenił, że jej rodzina kwalifikuje się do otrzymania pomocy w związku z powodzią latem 2001. Z protokołu sporządzonego 3 sierpnia 2001 r. wynika, że zniszczeniu uległ sufit w jej mieszkaniu, który należało wymalować. Mieszkanie wymagało osuszenia i wietrzenia, a następnie usunięcia skutków zalania. Uzasadniało to przyznanie M. J. zasiłku celowego w wysokości 450 zł. Środki finansowe, jakimi dysponował w tym czasie MOPR na ten cel wynosiły łącznie 140 000 zł. Wypłacono zasiłki dla 230 rodzin. Świadczeń było 332, a ich średnia wysokość wynosiła 421,68 zł. Przy określaniu wysokości zasiłku uwzględniano zarówno wysokość środków posiadanych na ten cel, jak i zakres szkód spowodowanych powodzią. M. J. wniosła odwołanie do tej decyzji, które dotyczyło również decyzji organu pierwszej instancji z dnia 14 września 2001 r. o przyznanie jej zasiłku celowego w kwocie 1000 zł. (decyzje te doręczono stronie jednocześnie), w którym wskazała, że "biorąc pod uwagę inne przyczyny, czy zaniedbania, które spowodowały tak fatalny stan zajmowanego przez nią mieszkania, to ma ona obiekcje, co do pobrania i wydatkowania należnych jej kwot na określone cele." Odwołująca się wywodziła, że przedsiębiorstwo gospodarki komunalnej w dalszym ciągu nie wykonało żadnych prac w zakreślonych przez siebie terminach. W odwołaniu opisano skutki zalania jej mieszkania podczas powodzi oraz zły stan techniczny dachu budynku, w którym zamieszkuje. Odwołująca się kwestionowała treść zaświadczeń wydanych jej w toku postępowania administracyjnego, określających zakres uszkodzeń oraz przyczyn i konsekwencji zalania jej mieszkania. Ponadto wywodziła, że jedną z przyczyn zalania jej mieszkania był zły stan techniczny budynku, wobec czego powinny być jej przyznane świadczenia w wyższym zakresie. Skarżąca powoływała się na to, że w jej przypadku ograniczenie rozmiaru świadczeń z pomocy społecznej naruszało przepis art. 6 ust 1 pkt 2 ustawy, stanowiący, że ograniczenie świadczeń pomocy społecznej nie powinno prowadzić do pogorszenia sytuacji osób będących na utrzymaniu danej osoby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, nie uwzględniając tego odwołania, w dniu 9 października 2002 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że M. J. jest osoba bezrobotną, prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami. Dochód rodziny stanowią alimenty i zasiłek rodzinny w łącznej kwocie 291,20 zł. Skarżąca zajmuje mieszkanie na poddaszu, adaptowane ze strychu, które to mieszkanie podczas ulewnych deszczy w lipcu 2001 r. zostało poważnie zalane. Pracownik socjalny uznał, że w pierwszej kolejności należy mieszkanie wysuszyć, do czego niezbędne było wyremontowanie pieca akumulacyjnego i zakup kuchenki gazowej. Ponadto zobowiązano wnioskodawczynię do zgłoszenia w Zarządzie Budynków Komunalnych konieczności naprawy dachu, aby można było przeprowadzić niezbędny remont mieszkania. W następnej kolejności zaplanowano, po przedstawieniu przez stronę rachunku za energię elektryczną, pomoc w jego opłaceniu oraz pomoc w wykonaniu remontu mieszkania. W tym celu na pierwszy etap prac remontowych przyznano odwołującej się zasiłek celowy w wysokości 1000 zł. Organ administracji wyjaśnił również M. J., że zasiłek pieniężny ze środków pomocy społecznej, przyznany w związku z nadzwyczajnymi ulewami nie ma na celu rekompensaty wszystkich strat poniesionych przez stronę, gdyż nie jest on formą odszkodowania, a służy jedynie pomocy w przezwyciężaniu trudności, jakie powstały w wyniku zdarzenia losowego. Jest to świadczenie fakultatywne, którego wysokość zależy między innymi od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał, że łączna kwota świadczeń pieniężnych przyznanych M. J., tj. 1450 zł. znacznie przekraczała średnią wysokość zasiłków celowych przyznanych innym osobom w związku z tym samym zdarzeniem losowym. Dyrektor MOPR uwzględnił więc wyjątkowo trudną sytuację M. J.. M. J. wniosła skargę do Sądu, w której, poza odwołaniem się do skarg wniesionych w sprawach II SA/Gd 500 i 501/02, tj. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołań, zarzuciła, że organy obydwu instancji poprzez uciążliwe i długotrwałe działania na szkodę obywatela nie udzielają mu należnej pomocy. W ocenie skarżącej pomoc społeczna "jest wyrazem respektowania zasady subsydialności, tz. pomoc otrzymuje się wówczas, gdy nie można, czy też nie potrafi się rozwiązać swoich problemów". Takiej pomocy jej nie przyznano, wobec czego trudno jest mówić o merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że kwota 450 zł. przyznana zaskarżoną decyzją wynikała z ustaleń dokonanych przez Dyrektora MOPR, który uwzględniając szczególną sytuację M. J. przyznał jej dodatkowo kwotę 450 zł. do kwoty już uprzednio przez nią otrzymanej 1000 zł. Łącznie otrzymała ona zatem w formie dwóch zasiłków celowych 1450 zł. na pokrycie skutków powodzi. Kwota ta uwzględniała zarówno wysokość środków przyznaną na likwidację skutków powodzi, jak i rozmiar szkody spowodowanej zalaniem jej mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia obowiązujący wówczas przepis art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (jedn. tekst Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) stanowił, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. 2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. 3. Zasiłek celowy może być przyznany również osobie i rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. 4. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. 4a. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 3 i 4, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Z przytoczonej wyżej normy prawnej wynika w sposób jednoznaczny, że zasiłek celowy z pomocy społecznej przyznawany osobie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej ma charakter fakultatywny i nie ma na celu rekompensaty wszystkich szkód, jakie poniosła konkretna osoba (rodzina). W decyzji organu odwoławczego wyjaśniono, w oparciu o dane dotyczące środków finansowych przyznanych gminie na likwidację skutków powodzi z lipca 2001 r., że ponad 90% rodzin otrzymało zasiłki celowe w wysokości 1000 zł. W tej sytuacji brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż świadczenie pieniężne, jakie otrzymała skarżąca ustalono w zbyt małej wysokości (por. zestawienia środków k 3-5 akt organu II instancji). Na marginesie wskazać należy, że odrębną kwestią podniesioną w odwołaniu i w skardze jest zagadnienie dotyczące nienależytego stanu dachu budynku, stanowiącego własność gminy, w którym skarżąca zamieszkuje na podstawie umowy najmu oraz sposobu działania zarządcy budynku po zalaniu jej mieszkania. Roszczenia z tym związane, które mogą być kierowane do wynajmującego w związku z nienależytym stanem technicznym budynku są odrębną kwestią. Mają one charakter cywilno – prawny i mogą być dochodzone wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie przed organami administracji publicznej, właściwymi w sprawach pomocy społecznej. Jeżeli skarżąca oceniała, że określony w decyzji cel, na jaki należy przeznaczyć te środki jest nieaktualny, to nic nie stało na przeszkodzie złożeniu wniosku o zmianę decyzji w tym zakresie w trybie art. 154 k.p.a. W sprawie niniejszej organy administracji nie ograniczały przyznanej jej pomocy, na podstawie art. 6 ustawy o pomocy społecznej, a jedynie przyznając jej fakultatywne zasiłki celowe w związku z "powodzią" uwzględniły wysokość posiadanych na ten konkretny cel środków. Skarżąca otrzymała świadczenia w łącznej wysokości 1450 zł, tj. przekraczającej średnią zasiłków celowych przyznanych na ten cel innym osobom. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.