II SA/Gd 385/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić A. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF 4 czerwca 2013 r. skarżący A. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym - wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, mając na utrzymaniu dwoje dzieci. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach - wnioskodawca posiada dwie nieruchomości gruntowe o powierzchni 1300 m2 oraz 600 m2. Poza tym, wedle oświadczenia nie ma żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Źródłem dochodów w jego rodzinie - w wysokości około 3000 zł miesięcznie - jest działalność gospodarcza, prowadzona przez wnioskodawcę. Wnioskodawca podkreślił, że głównym najemcą budynku, w którym mieszka z rodziną jest jego ojciec. Tylko wnioskodawca partycypuje jednak w kosztach utrzymania mieszkania. Ponadto, według jego oświadczenia, z powodu trudnej sytuacji materialnej oraz dużych wydatków związanych z utrzymaniem dzieci (w tym jednego chorego na astmę) nie stać go na uiszczenie tak wysokiego wpisu. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – szeregu dokumentów, w tym: - dokumentu potwierdzającego wysokość osiągniętych dochodów (przychodów) lub poniesionej straty z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu oraz rachunku bankowego dla prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy żona wnioskodawcy osiąga dochody, jeśli tak - to z jakiego tytułu (stosunek pracy, zlecenia, itp.) i w jakiej miesięcznej wysokości (z uwzględnieniem kwoty brutto i netto – okoliczność tą należy zobrazować dokumentem od pracodawcy o wysokości dochodów), jeśli zaś jest osobą bezrobotna – przedłożenia stosownej decyzji w tym zakresie, jeśli takową się legitymuje, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.) wraz ze wskazaniem udziału, w jakim w tych kosztach ponoszonych wspólnie z ojcem partycypuje wnioskodawca i jego rodzina, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych przez skarżącego lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone na podany przez niego adres do korespondencji w dniu 10 czerwca 2013 r. (vide: potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Do dnia wydania niniejszego postanowienia powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do Sądu nie wpłynęły bowiem żądane dokumenty oraz oświadczenia, ani wniosek o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też wnioskodawca został zobowiązany do jego uzupełnienia. W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, że na stosowne wezwanie referendarza wnioskodawca nie odpowiedział w istocie niewyjaśniona została kwestia konkretnej wysokości dochodów osiąganych przez wnioskodawcę, jego ewentualnych zasobów pieniężnych jak i kosztów utrzymania, przypadających na jego rodzinę w związku ze wspólnym zamieszkiwaniem z ojcem. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać. W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - nie jest więc możliwe określenie, że nie może on ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa i zarobkowa strony – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - nie może być bowiem ustalona w sposób dokładny, jak to winno mieć miejsce zgodnie z cytowanym wyżej art. 252 § 1 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.