II SA/Gd 3880/01
WyrokWSA w Gdańsku2004-09-22
Skład orzekający: Krzysztof Ziółkowski, Jan Jędrkowiak, Krzysztof Retyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu służby wojskowej w okresie powojennym, polegającej na walce z reakcyjnym podziemiem, może zachować te uprawnienia, jeśli ta działalność została zakwalifikowana jako "walka o utrwalanie władzy ludowej", a osoba ta nie brała udziału w walkach z oddziałami UPA?Ratio decidendi
Osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu służby wojskowej w okresie powojennym, polegającej na walce z reakcyjnym podziemiem, która została zakwalifikowana jako "walka o utrwalanie władzy ludowej", nie może zachować tych uprawnień, jeśli nie brała udziału w walkach z oddziałami UPA. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, takie osoby są pozbawiane uprawnień kombatanckich. Skoro jedyną podstawą uzyskania uprawnień przez skarżącego była ta działalność, a nie brał on udziału w walkach z UPA, decyzja o pozbawieniu uprawnień jest zgodna z prawem.Stan faktyczny
K. S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymaną w mocy decyzją z dnia 26 września 2001 r. Organ uznał, że skarżący uzyskał uprawnienia wyłącznie z tytułu służby wojskowej w latach 1947-1948, która została zakwalifikowana jako "walka o utrwalanie władzy ludowej", a nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA. Skarżący wniósł skargę, twierdząc, że spełniał obywatelski obowiązek służenia Ojczyźnie, nie brał udziału w represjonowaniu osób walczących o niepodległość, a walczył z UPA, co czyni decyzję krzywdzącą i naruszającą Konstytucję RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.), Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 września 2001r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 września 2001 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zmianami), utrzymał w mocy swą wcześniejszą decyzję z dnia 23 marca 2001 r. Nr [...] o pozbawieniu K. S. uprawnień kombatanckich. Z uzasadnień obu decyzji wynika, że K. S. w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim od dnia 30 września 1947 r. do dnia 31 grudnia 1948 r., a uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu walki "w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej". Nadto, podczas służby wojskowej nie brał udziału w walkach z oddziałami wskazanymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy. Powyższe powoduje, iż w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, K. S. nie może zachować uprawnień kombatanckich.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego K. S., podnosząc że uprawnienia kombatanckie uzyskał z tytułu służby z poboru w szeregach Wojska Polskiego w okresie od 27 września 1947 r. do dnia 31 grudnia 1948 r. spełniając obywatelski obowiązek służenia Ojczyźnie. Skarżący wskazał, iż podczas służby nie brał udziału w represjonowaniu osób walczących o niepodległość, stąd nieprawdą jest stwierdzenie, że brał udział w walce o ustanowienie władzy ludowej. Walczył natomiast z UPA. Skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja jest wysoce krzywdząca i niesprawiedliwa dla niego oraz narusza Konstytucję RP.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze).
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Art. 25 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. nr 142, poz. 950 ze zm.), zwana dalej ustawą o kombatantach stanowi, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z tym, że pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 powołanej wyżej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947r.
Jak wynika z zaświadczenia ZBoWiD w G. jedyną podstawą uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich był “udział w walkach z reakcyjnym podziemiem w szeregach Ludowego Wojska Polskiego w okresie od 30 września 1947 r. do 31 grudnia 1948 r.".
Nie budzi wątpliwości w świetle dokumentów znajdujących się w aktach kombatanckich skarżącego, że faktyczną podstawą uzyskania przez niego uprawnień kombatanckich był udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. To właśnie ta działalność została zakwalifikowana przez ówczesną organizację kombatancką jako "walka o utrwalanie władzy ludowej". W aktach kombatanckich skarżącego nie ma natomiast jakichkolwiek danych, które mogłyby wskazywać na to, że oprócz "walki z reakcyjnym podziemiem" w Wojsku Polskim miał on jeszcze jakiekolwiek inne zasługi, które mogłyby stanowić podstawę dla uprawnień kombatanckich. W toku rozprawy skarżący oświadczył, iż "został żołnierzem z poboru i wypełniał obowiązki i rozkazy, a nie jego winą było, że jak były akcje przeciwko UPA to oddziały UPA nie nadchodziły i nie trafiał na bitwę". W ten sposób skarżący wykluczył swoje kombatanctwo potwierdzając okoliczność, iż nie brał udziału w walce z oddziałami UPA. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że dotychczasowy status kombatancki K. S. uzyskał z tytułu "walki z reakcyjnym podziemiem" w ramach służby w Wojsku Polskim.
W tym stanie sprawy, stwierdzając że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło