II SA/Gd 39/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: sędzia WSA Wanda Antończyk po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: odmówić P. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienia od kosztów sądowych. II SA/Gd 39/12 U Z A S A D N I E N I E We wniosku z dnia 20 lutego 2012 r. P. W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe ze swoją matką. Utrzymuje się z dochodów z tytułu umowy o pracę w wysokości 2 800 zł miesięcznie (brutto). Jego matka zaś uzyskuje emeryturę w wysokości 1 577,08 zł miesięcznie brutto. Wnioskodawca wskazał nadto, że posiada dom o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,4 ha, a także nieruchomość gruntową o powierzchni 1975 m2. Wyliczył, że ponoszone przez niego wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą miesięcznie około 3 100 zł (w tym wyżywienie, leki, środki czystości, dojazdy do pracy, energia, spłata kredytu, telefon). Wezwany przez referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w kwestii stanu majątkowego swojego i matki, wnioskodawca nadesłał do sądu pismo, a wraz z nim wyciągi z kont bankowych – ze wspólnego konta jego i matki. Z wyciągów tych wynika, że wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie w dwóch/trzech ratach miesięcznych w wysokości: w grudniu 2011 r. – 1047,33 zł, 1860,07 zł, 1950,67 zł, w styczniu 2012 r. – 1950 zł oraz 2022,67 zł w lutym 2012 r. – 1950,67 zł oraz 2022,67 zł. Jego matka otrzymuje emeryturę w kwocie 1320,14 zł miesięcznie. Ponadto, przedłożył oświadczenia o nie posiadaniu lokat i kont dewizowych przez siebie i matkę oraz decyzje wymiarowe w sprawie podatku od nieruchomości. Powyższe dokumenty wskazują, że wnioskodawca jest właścicielem w sumie pięciu nieruchomości, w tym: domu o powierzchni 120 m2 w Z., nieruchomości zabudowanej domkiem letniskowym w K. B., nieruchomości zabudowanej domkiem rekreacyjnym o powierzchni 68,20 m2 w miejscowości G. (grunt o powierzchni 1000 m2) oraz nieruchomości gruntowej o powierzchni 2 356 m2 przy ul. T.[...] w P. Wnioskodawca oświadczył, że nie osiąga pożytków z nieruchomości, gdyż ich nie wynajmuje, ani nie dzierżawi. Nadesłane kserokopie rachunków obrazują ponoszenie kosztów na poziomie opisanym w treści urzędowego formularza PPF. Nie przedłożono jednak dowodu ponoszenia raty kredytu w kwocie 1388 zł. Ponadto, wnioskodawca oświadczył, że nie pobiera dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych oraz jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], rocznik 2000, o wartości 1800 zł, zaś jego matka – [...], rocznik 1991, o wartości 3000 (samochód z powodu uszkodzenia nie jest użytkowany). Postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że trudno dopatrzeć się wyjątkowości w sytuacji skarżącego, która uzasadniałaby uwzględnienie jego wniosku. Podniesiono, że wnioskodawca dysponuje stałymi dochodami oraz dużym majątkiem, z którego może czerpać pożytki lub nawet spieniężyć w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca. W jego treści nie sformułowano żadnych wniosków, ani też nie zawiera on jakichkolwiek zarzutów, stanowiących wyraz polemiki z ustaleniami zawartymi w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. Do sprzeciwu załączono natomiast oświadczenie wnioskodawcy i jego matki o spłacaniu miesięcznych rat kredytów w kwocie 318 zł (S. S.) oraz 250 zł (kredyt odnawialny w B. S.). Uwzględniając fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity), postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Rozpatrując przedmiotowy wniosek i złożony sprzeciw zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Z przedłożonego oświadczenia majątkowego oraz załączonych do niego dokumentów źródłowych nie wynika, aby sytuacja majątkowa wnioskodawcy uniemożliwiała mu samodzielne finansowanie prowadzonego postępowania sądowego. Wnioskodawca ma stałe źródło utrzymania, podobnie jak jego matka na poziomie – łącznie dla obu tych osób około 5 000 zł, osiągając z tego tytułu regularne, miesięczne dochody. Nawet przy założeniu, że koszty utrzymania przekraczają miesięcznie kwotę 3000 zł (uwzględniając przy tym kwoty rat kredytów ujawnionych przy sprzeciwie), dalej nie sposób przyjąć, by wnioskodawca spełniał przesłanki uzyskania prawa pomocy, o których mowa w cytowanych przepisach. Obok bowiem wskazanych dochodów, wnioskodawca dysponuje dużym majątkiem w postaci pięciu nieruchomości. Z nieruchomości tych nie czerpie pożytków, świadomie rezygnując z tej możliwości przysporzenia dochodów. Przedstawione okoliczności wskazują zatem, że zarówno dochody wnioskodawcy i jego matki nie są niskie, jak i stan jego majątku. Dochody, które osiąga wnioskodawca są w takiej wysokości, że niewątpliwie jest on w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe w niniejszej sprawie, ewentualnie zaś zaciągnąć w tym celu pożyczkę, której uzyskanie – biorąc pod uwagę stan majątku – nie będzie trudne. Konkludując. w ocenie sądu, posiadane dochody oraz majątek pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzoną przed sądem sprawą, co pozostaje bez wpływu na fakt ponoszenia przez niego stałych wydatków, które kształtują się na poziomie około 3000 zł miesięcznie. Celem ustanowienia instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo naszego kraju, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należy. Nie można przy tym, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, LexPolonica). Wskazać też należy, że dochody gospodarstwa domowego wnioskodawcy są jedynie jednym z elementów, które składają się na obraz sytuacji majątkowej osoby starającej się o przyznanie prawa pomocy. Równie istotne znaczenie ma majątek takiej osoby i jej oszczędności. W ocenie Sądu, nie można aprobować dążenia strony do finansowania swoich spraw sądowych ze środków budżetu państwa w sytuacji, gdy dysponuje ona majątkiem, z którego można czerpać pożytki (np.: wynająć mieszkanie, wydzierżawić nieruchomość rolną, czy letniskową). Jeśli wnioskodawca nie chce sprzedawać nieruchomości rolnej, czy jej wydzierżawiać, to może zaciągnąć pożyczkę, na którą – niewątpliwie – znajdzie zabezpieczenie w posiadanym przez siebie majątku. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.