II SA/Gd 392/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia 13 lutego 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 22 października 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił wymeldowania J. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie J. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. wystąpił M. Z., który podał, że J. B. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania, a obecnie przebywa w areszcie. M. Z. zeznał następnie, że około 5 lat temu wynajął J. B. jeden z pokoi w przedmiotowym lokalu. Wymieniony mieszkał pod tym adresem do dnia 18 kwietnia 2002 r., kiedy to został aresztowany. W przedmiotowym lokalu pozostawił swoje rzeczy, które zostały przeniesione do innego pokoju. Potwierdzone zostało, że J. B. od dnia 18.04.2002 r. przebywa w Areszcie Śledczym w G.. Poczynione ustalenia nie dają podstaw do wymeldowania J. B. z przedmiotowego lokalu, bowiem fakt, że nie przebywa on w nim, jest ściśle związany z osadzeniem go w Areszcie Śledczym. Pobyt w takiej placówce jest nieobecnością czasową i nie rodzi obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. Z. podnosząc, że w ciągu ostatnich dwóch lat J. B. wynajmował pokój w lokalu nr [...], a nie nr [...]. W lokalu nr [...] od dłuższego czasu zamieszkują inni lokatorzy, a pan B. dokonał przeprowadzki do lokalu nr [...] dwa lata temu. J. B. nie zgadzał się na przemeldowanie zgodnie z miejscem zamieszkania w innym lokalu, który jest własnością innej osoby, niż lokal nr [...], znajdujący się w tym samym budynku. Przedłożył umowę najmu lokalu wskazując, że dotyczy ona lokalu nr [...] oraz oświadczenia osób zamieszkujących w lokalu nr [...]. Podał, że gdy zatrzymano J. B., dokonano przeszukania w jego pokoju w lokalu nr [...], którego świadkiem był S. L., zameldowany w lokalu nr [...]. Decyzją z dnia 13 lutego 2003 r. nr [...] Wojewoda, powołując art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. Nr 87 z 2001 r., poz. 960), uchyli w całości wyżej opisaną decyzję i orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie niniejszej ma zastosowanie pierwsza część art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez wymeldowania się z niego. W związku z treścią orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 , opublikowanego w dniu 19 czerwca 2002 r., badanie posiadania bądź utraty uprawnień, o których mowa w powyższym przepisie, nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, ponieważ jest niezgodne z Konstytucją RP. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny, a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do lokalu. Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu J. B. konieczne jest ustalenie, czy opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w G.. Zeznania wnioskodawcy były odmienne od stanowiska, jakie zawarł w odwołaniu, wobec czego organ II instancji wystąpił do organu I instancji o ponowne przesłuchanie M. Z. oraz A. M., M. J., A. P. i S. L.. A. M. zeznał, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przedmiotowego budynku, w którym zajmuje pokój. J. B. zna z widzenia i wie, że zamieszkiwał w lokalu nr [...] tegoż budynku. M. J. zeznał, że w lokalu nr [...] zamieszkuje od 7 lat. W lokalu nr [...] mieszkał również J. B., który około 1996 r. przeniósł się do lokalu nr [...]. A. P. zeznał, że wynajmuje pokój w lokalu nr [...], a J. B. w nim nie zamieszkuje, tylko w lokalu nr [...]. Podobne zeznanie złożył S. L., który zamieszkiwał z J. B. w lokalu nr [...] do kwietnia 2002 r., kiedy do wymienionego przyjechali funkcjonariusze policji. Organ I instancji przesłuchał pełnomocnika M. Z. – M. D., który zeznał, że 5 lat temu J. B. zamieszkał w lokalu nr [...], a około 3 lata temu został przekwaterowany przez właściciela do lokalu nr [...], gdyż w lokalu nr [...] był przeprowadzany remont. Po remoncie wymieniony już do niego nie powrócił, nie został też zameldowany w lokalu nr [...], w którym faktycznie zamieszkiwał. W kwietniu 2002 r. został aresztowany właśnie z tego lokalu, a poprzednie nieco odmienne zeznanie M. Z. wymieniony tłumaczył , iż nie uważał, iż to takie ważne z jakiego lokalu został zabrany. Podsumowując organ stwierdził, że wszyscy świadkowie zeznawali na okoliczność niezamieszkiwania J. B. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. Skoro w sprawie niesporny jest fakt opuszczenia lokalu przez J. B., to spełniona została przesłanka wymeldowania zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny, wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. B., wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił, że nie został przesłuchany w niniejszej sprawie przez organ, który oparł się na oświadczeniu M. D., który to włamał się do lokalu nr [...] pod nieobecność skarżącego w okresie jego pobytu w areszcie śledczym od grudnia 1999 r. do 18 lipca 2000 r. i bez jego zgody dokonał przeprowadzki do lokalu nr [...] . Na jego miejsce wprowadził pana P., nie przeprowadzając żadnego remontu . Zarzucił M. D. ponowne włamanie i podał, że toczy się sprawa przeciwko niemu w Prokuraturze. Wskazał, że osoby przesłuchane w sprawie wynajmują u pana D. pokoje, co zdaniem skarżącego jest jednoznaczne z tym, że będą mówiły to, co on im każe. Zarzucił, że nie on przeprowadził się piętro niżej, lecz uczynił to pan D. twierdząc, że to tylko chwilowe. Zdaniem skarżącego w tej sytuacji stan faktyczny nie wyczerpuje znamion przepisu, wskazanego przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty z zaskarżonej decyzji. Skarżący w pismach z dnia 22 czerwca 2003 r., 30 czerwca 2003 r. , 22 września 2003r. wskazał m.in. dodatkowo na sprzeczności w zeznaniach świadków, podał, że brak przemeldowania tłumaczono mu tym, że jest to niepotrzebne, ponieważ wróci do lokalu nr [...], wskazał osoby, które mogłyby zeznawać w sprawie niniejszej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z pierwszą częścią art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. Nr 87 z 2001 r. , poz. 960) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Wobec faktu, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz. U. z 2002r., Nr 78,poz.716) art. 9 ust. 2 ustawy został uznany za niezgodny z Konstytucją RP i utracił moc z dniem 19 czerwca 2002 r., jedyną przesłanką, która podlega ocenie w postępowaniu o wymeldowanie, jest fakt opuszczenia bez wymeldowania się dotychczasowego miejsca pobytu stałego przez osobę, która ma być wymeldowana. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów ustawy nie jest jednak jedynie dosłowna. O dobrowolności opuszczenia decydują także działania czy zaniechania osoby, której dotyczy postępowanie o wymeldowanie - po opuszczeniu miejsca pobytu. W sprawie niniejszej stwierdzić należy, że organ administracji nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, czy opuszczenie miejsca dotychczasowego pobytu przez skarżącego miało faktycznie charakter dobrowolny w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie zostały w sposób jasny wyjaśnione okoliczności opuszczenia pokoju w przedmiotowym lokalu przez skarżącego. Rację ma skarżący wskazując na rozbieżności w zeznaniach świadków dotyczące choćby czasu opuszczenia przez niego pokoju w lokalu nr [...] i okoliczności jego opuszczenia. Sam skarżący twierdzi, że przekwaterowanie go do lokalu nr [...] tłumaczone było remontem lokalu nr [...] i że miało być tylko chwilowe. Świadek M. D. także zeznawał o remoncie lokalu nr [...]. Nie zostało w sposób jednoznaczny wyjaśnione, z jakich przyczyn skarżący do lokalu nr [...] nie powrócił. Z akt administracyjnych nie wynika, kto jest właścicielem lokalu nr [...] w przedmiotowym budynku - organ w piśmie z dnia 3 grudnia 2002 r. wskazuje jako właściciela lokalu nr [...] S. L., a wnioskodawca – M. Z. powołuje się w odwołaniu od decyzji organu I instancji na umowę z dnia 25 stycznia 2002 r.( k.54, 48), dotyczącą jakoby lokalu nr [...], która ma potwierdzać fakt nie zamieszkiwania skarżącego w lokalu nr [...]. Umowa ta nie określa jednak, jakiego lokalu dotyczy, a jako wynajmujący figuruje w niej R. D.. Z akt sprawy nie wynika, by skarżącemu umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Powyższe okoliczności świadczą o naruszeniu przez organ II instancji art. 7, 8, 10 § 1 i 77 kpa, a naruszenia te mogły mieć wpływ istotny wpływ na wynik sprawy. Z akt administracyjnych nie wynika ponadto, na jakiej podstawie organ administracji przyjął, że M. D. jest pełnomocnikiem wnioskodawcy M. Z.. Zgodnie z art. 33 §2 kpa pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. W aktach sprawy brak pisemnego pełnomocnictwa udzielonego przez M. Z. M. D.. Z protokołu przesłuchania M. Z. nie wynika również, by pełnomocnictwo zostało udzielone do protokołu. Pełnomocnictwo musi być udzielone wprost, nie może być domniemane. Tymczasem w protokole rozprawy znajduje się jedynie zapis "we wszelkich sprawach reprezentują mnie moi krewni, czasami siostra ( ..) , a czasami szwagier, który ze mną dzisiaj przyszedł". Co prawda art. 33 § 4 kpa stanowi, że w sprawach mniejszej wagi organ administracji państwowej może nie żądać pełnomocnictwa w sytuacjach przewidzianych tym przepisem, jednak organ nie wypowiedział się w tej kwestii. Ponadto nawet gdyby M. D. był prawidłowo ustanowiony pełnomocnikiem wnioskodawcy, to umocowanie to nie obejmuje wypowiadania się, czy też składania zeznań za stronę (wnioskodawcę). Tymczasem organ II instancji zwrócił się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w G. o ponowne przesłuchanie wnioskodawcy M. Z., "którego zeznania złożone do protokołu są odmienne od wyjaśnień złożonych w odwołaniu" (k. 56), lecz nie wnioskodawca zeznawał na temat rozbieżności w swoich twierdzeniach, a świadek M. D.. Wobec powyższego Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 134 oraz na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 153, poz.1270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów administracji będzie -po uzupełnieniu materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych uwag- ustalenie, czy zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca jego pobytu stałego. Wobec spełnienia przesłanek z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym.