II SA/Gd 393/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski Sędziowie NSA Stanisław Nowakowski WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant Ilona Panic po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody z dnia 31 grudnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Wojewody na rzecz E. G. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Gd 393/02 U z a s a d n i e n i e W dniu 14 grudnia 1994 r. "A" SA w W. uzyskała decyzję lokalizacyjną inwestycji p.n. "system gazociągów tranzytowych przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - gazociąg [...] na terenie województwa b.", a 3 lipca 1996 r. pozwolenie na budowę. Na odcinku biegnącym przez gminę M. gazociąg miał przebiegać przez nieruchomość R. i K. G. Właściciele nieruchomości wyrazili zgodę na realizację inwestycji za zapłatą odszkodowania, a inwestor rozpoczął prace budowlane. Nie zostały one jednak zakończone. W październiku 1998 r. właściciele przekazali w drodze darowizny nieruchomość córce - E. G. Obdarowana odmówiła zgody na dalsze roboty. Próby rokowań okazały się bezskuteczne, a żądania wypłaty odszkodowania zbyt wysokie dla inwestora. W tych okolicznościach wystąpił on z wnioskiem do Starosty o udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie gazociągu na nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Decyzją z dnia 18 marca 1999 r. odmówiono zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości uznając, że nadal trwają próby polubownego załatwienia sprawy. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 maja 1998 r. uchylono decyzję z 18 marca 1999 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta ograniczył prawo korzystania z nieruchomości uznając w uzasadnieniu wydanej 13 sierpnia 1999 r. decyzji, że wyczerpały się możliwości pozadecyzyjnego sfinalizowania sprawy. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 1999 r. uchylono decyzję starosty z 13 sierpnia 1999 r. i umorzono postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, że była zgoda na założenie gazociągu i na jej podstawie inwestor rozpoczął prace, lecz sporna pozostała wyłącznie wysokość odszkodowania, która jest poza zakresem postępowania administracyjnego. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się inwestor i wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wyrokiem z dnia 6 września 2000 r. uchylono zaskarżoną decyzję wyrażając pogląd, że zgoda poprzedniego właściciela nie wiąże obecnego i dlatego organ był władny wydać decyzję w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją Starosty z dnia 23 lipca 2001 r. Nr [...] odmówiono spółce zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości należącej do E. G. stwierdzając, że inwestor miał wykonać prace orientacyjne do 31 sierpnia 1998 r., lecz nie wystąpił o przedłużenie terminu do poprzednich właścicieli. Ponadto zwrócono uwagę, że prace trwały po zmianie właściciela. Organ podkreślił, że pozostały do wykonania zakres prac nie kwalifikuje się na wywłaszczenie, gdyż z wywłaszczenia można skorzystać przed rozpoczęciem robót. Realizacja na nieruchomość celu publicznego przed wydaniem decyzji o wywłaszczeniu pozbawia inwestora możliwości skutecznego wystąpienia z wnioskiem w trybie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odwołaniu spółka stwierdziła, że bez znaczenia jest sprawa wystąpienia o przedłużenie zgody, czy data wykonywanych prac, gdyż podstawą rozstrzygnięcia są tylko przesłanki z art. 124 cyt. ustawy. Spółka zakwestionowała też stanowisko, że z wnioskiem w trybie art. 124 można wystąpić tylko przed rozpoczęciem robót. Zwrócono również uwagę na to, że nie poparto żadnymi dowodami twierdzenia, że pozostały zakres prac nie daje podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją Wojewody z dnia 29 października 2001 r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję Starosty z dnia 23 lipca 2001 r. Uznając za słuszne zarzuty zawarte w odwołaniu co do oceny terminu wykonywania prac, w odniesieniu do faktu zmiany właściciela stwierdzono, że pozostałe kwestie nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z ustaleniami Starosty pozostało do wykonania tylko zahumusowanie terenu, sprawdzenie odbudowanych systemów melioracyjnych, ustawienie słupka znacznikowego i odtworzenie granic działki. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że proces inwestycyjny został zakończony, a to nie uprawnia do zastosowania art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z przedstawionym stanowiskiem nie zgodziła się spółka i wniosła skargę do NSA. Dokonując wykładni obowiązujących przepisów skarżąca odwołała się do art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości ma na celu realizację celu publicznego. Wywłaszczenie może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. W świetle art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami celami publicznymi jest budowa i utrzymanie m.in. przewodów i urządzeń służących do przesyłania gazów, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Ograniczenie prawa własności nie ma charakteru jednorazowego zdarzenia. Założenie na nieruchomość lub przeprowadzenia przez nią określonego urządzenia rodzi dalsze zobowiązania właściciela lub użytkownika wieczystego, co najmniej o charakterze znoszenia. Użytkownik zainstalowanych urządzeń musi mieć zapewniony do nich stały dostęp z uwagi na czynności konserwacyjne i przeciwdziałanie awariom, a stanowisko organu pozbawia inwestora środków prawnych do ukończenia inwestycji. W dniu 31 grudnia 2001 r. w trybie art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Wojewoda dokonał autokontroli wydanego orzeczenia i uchylił w całości decyzję własną z 29 października 2001 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z 23 lipca 2001 r. i ograniczył sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie spółce "A" SA w W. zezwolenia na wykonanie prac związanych założeniem i przeprowadzeniem podziemnego przewodu do przesyłania gazu oraz kabla światłowodowego na nieruchomość należącej do E. G., podzielając argumenty zawarte w skardze złożonej przez spółkę. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku E. G. zarzuciła wydanej decyzji naruszenie art. 156 pkt 4 K.p.a., art. 97-103 K.p.a. i art. 75 K.p.a. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 31 grudnia 2001 r. lub umorzenia postępowania, gdyż w związku ze zmianą właściciela stało się ono bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu skarżąca wskazywała, że spółka nie zawarła ze skarżącą umowy na udostępnienie gruntu, za to zaczęła wykonywać prace bezprawnie. Nie ma żadnego protokołu przekazania gruntu między właścicielem a inwestorem. Zdaniem skarżącej obowiązek przeprowadzenia rokowań nie został w merytoryczny sposób sprawdzony. Nie można też stwierdzić, że żądania co do wysokości odszkodowania były zbyt wygórowane, a wycena rzeczoznawcy zawierała szereg wad i błędów. W końcowej części skargi E. G. oświadczyła, że 18 października 2001 r. sprzedała sporną działkę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Kwestie prowadzonych rokowań po zmianie właściciela nieruchomości i zerwaniu umowy z poprzednimi właścicielami zostały rozstrzygnięte wyrokiem NSA z dnia 06.09.2000 r., natomiast zarzuty dotyczące wysokości odszkodowania nie wchodzą w zakres postępowania w sprawie zezwolenia na ograniczenie korzystania z nieruchomości. O aktualnej zmianie właściciela skarżąca powiadomiła organ po upływie 3 miesięcy od zawarcia umowy sprzedaży. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z załączonego do skargi aktu notarialnego Rep. A [...] z 18 października 2001 r. wynika, że E. G. sprzedała sporną działkę bratu A. reprezentowanemu przez matkę K. Zbycie nastąpiło po wydaniu decyzji odmawiającej udzielenia pozwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, a przed wydaniem decyzji Wojewody utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Wskutek wniesienia przez spółkę skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego doszło do zmiany stanowiska organy wyrażonego w wydanej w ramach autokontroli decyzji uchylającej własną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji oraz udzielającej pozwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Zmiana doprowadziła do cofnięcia skargi przez spółkę i umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Pomimo syngularnej sukcesji praw na nabywcę nieruchomości skarżąca nadal pozostała adresatem decyzji. Taka sytuacja zmusza do uznania, że zachowała ona interes prawny do zaskarżenia decyzji. Jednocześnie należy przyjąć, że z uwagi na błędne zaskarżenie adresata decyzji dotknięta jest ona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., co uzasadnia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 u.p.s.a. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.