II SA/Gd 3932/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie: NSA Andrzej Przybielski WSA Janina Guść (spr.) Protokolant: Barbara Kroczak po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania usług opiekuńczych oddala skargę. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 19 stycznia 2001 r. Nr [...] odmówił J. S. przyznania usług opiekuńczych. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 k.p.a. w związku z art. 17 ust.1, art. 18 ust. 1-3 , art. art. 34 ust. 3 i 5 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 64 poz. 414 ze zm.) oraz Uchwałę Rady Gminy Nr [...] z dnia 30 grudnia 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. S. nie wymaga pomocy innych osób w zaspokajaniu codziennych potrzeb bytowych, higienicznych czy w zapewnieniu kontaktu z otoczeniem. Decyzją z dnia 22 listopada 2000 r. stwierdzono całkowitą okresową niezdolność do pracy wnioskodawcy do dnia 30 listopada 2001 r., wnioskodawcy nie przyznano dodatku pielęgnacyjnego, utrzymuje się on z renty inwalidzkiej w kwocie 509 zł. 84 gr. Wnioskodawca porusza się samodzielnie, jeździ na rowerze, dokonuje zakupów. Organ administracji wskazał, że J. S. nadużywa alkoholu. Wnioskodawca korzystał z usług opiekuńczych w okresie od 10 listopada 2000 r. do 15 grudnia 2000 r., po operacji kręgosłupa szyjnego. Wówczas również nadużywał on alkoholu, w jego mieszkaniu znajdowano opakowania po alkoholu, a dokumentując wydatki okazywał on paragony za zakup alkoholu. Świadczenie J. S. pomocy było negatywnie postrzegane przez lokalną społeczność, a Zarząd Gminy negatywnie ustosunkował się do złożonego wniosku. J. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji W uzasadnieniu wskazał on, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, od 1980 r. przebywa na rencie, jest po kilku operacjach, kilkanaście razy przebywał w szpitalach, przeszedł m. in. perforację wrzodu żołądka, resekcję żołądka, operację wyrostka robaczkowego, choruje on nadto na przerost gruczołu krokowego. Skarżący wskazał, że ostatnio przebył ciężką operację kręgosłupa szyjnego polegającą na usunięciu dwóch kręgów szyjnych i zastąpieniu ich płytką tytanową. Skarżący wskazał, iż po operacji odczuwa bóle kręgosłupa, barków i rąk, z uwagi na niesprawność rąk nie jest w stanie wykonywać podstawowych czynności - nosić wody, drewna, sprzątać, prać, wynosić nieczystości. J. S. wskazał, że zwrócił się o przedłużenie świadczonych mu usług opiekuńczych. Skarżący stwierdził, że przyjmuje środki przeciwbólowe, nie może samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego i w dalszym ciągu jest mu potrzebna pomoc. Skarżący stwierdził, że pracownik socjalny w czasie przeprowadzania wywiadu bez jego zgody zabrał z jego mieszkania paragony za zakup wina i piwa i zaprzeczył by dokonywał zakupu takich towarów. Nadto wskazał, on, że otrzymuje rentę w wysokości 479 zł. i wnosił o zwrot kwoty 150 zł. wydatkowanej na pokrycie kosztów pomocy osób trzecich, z jakiej korzystał w związku z odmowa przyznania usług opiekuńczych. Decyzją z dnia 8 października 2001 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 17, art. 18 ust. 3 i art. 34 ust. 1 pkt 1 i ust 3. art. 2a pkt 2 oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 świadczeniobiorca, samotnie gospodarujący ma obowiązek zwrotu wydatków na usługi opiekuńcze jeżeli jego dochód przekracza wynikającą z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kwotę 401 zł. Dochód skarżącego wynosi kwotę 509 zł. 84 gr. netto, a więc nie przekracza wymienionej kwoty. Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego nie wynikają podstawy do przyznania wnioskodawcy usług opiekuńczych. Warunkiem objęcia tą formą pomocy jest konieczność pomocy innych osób w zaspokajaniu potrzeb bytowych. Fakt niezdolności do pracy nie oznacza braku możliwości zaspokajania przez wnioskodawcę jego codziennych potrzeb. Skarżący jeździ na rowerze, robi zakupy spożywa alkohol. Jego agresywna postawa, nadużywanie alkoholu i całkowity brak współdziałania z pracownikiem socjalnym przemawiają za odmową przyznania mu usług opiekuńczych. Nadto organ II instancji powołał się na treść art. 6 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym odmowa przyznania świadczeń może nastąpić w razie marnotrawstwa przyznanych świadczeń. J. S. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę złożonej dokumentacji – karty informacyjnej leczenia szpitalnego, zaświadczenia o stanie zdrowia i zaświadczenia od lekarza pierwszego kontaktu z wnioskiem o przyznanie pomocy. Skarżący stwierdził, że w związku z odmową przyznania usług opiekuńczych, wydał na pomoc świadczoną przez osoby trzecie w okresie do maja 2001r. kwotę 350 zł. Nadto stwierdził on, że pracownik socjalny nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 49 a pkt 1 i 49 b pkt 1-3 ustawy o pomocy społecznej i wniósł o jego ukaranie. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie powołując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, pomoc w formie usług opiekuńczych przysługuje osobom samotnym, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione. Przesłanką przyznania pomoc w formie usług opiekuńczych jest konieczność pomocy innych osób. Ocena zasadności zaskarżonej decyzji wymagała ustalenia czy organ administracji prawidłowo ustalił, iż w niniejszym przypadku nie zachodziła konieczność pomocy w związku ze stanem zdrowia wnioskodawcy. Stanowisko organów administracji, iż fakt niezdolności do pracy nie jest tożsamy z koniecznością pomocy innych osób jest słuszne. Niezdolność do świadczenia pracy nie przesądza bowiem braku możliwości samodzielnego zaspokajania swych bieżących potrzeb i nie świadczy o konieczności pomocy innych osób. Osoby, które są niezdolne do samodzielnej egzystencji pobierają zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.) zasiłek opiekuńczy. Skarżącemu zasiłek taki nie został przyznany co świadczy o tym, iż jego choroba uniemożliwiająca mu podjęcie pracy zarobkowej, nie czyni go niezdolnym do samodzielnej egzystencji. W ocenie Sądu, dokonane przez organ administracji ustalenia nie są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przedłożone w toku postępowania dokumenty nie stanowiły dowodu na okoliczność, iż wymaga on pomocy osób trzecich. W szczególności konieczność korzystania przez skarżącego z pomocy innych osób nie wynika z karty leczenia szpitalnego, zaświadczenia o stanie zdrowia, ani orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Dokumenty te dotyczą leczenia i rodzaju schorzeń J. S., z faktu iż skarżący cierpi na wskazane w nich choroby nie wynika natomiast automatycznie brak możliwości zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, higienicznych, czy też kontaktów z otoczeniem i konieczność przyznania usług opiekuńczych. Z dokumentów tych nie wynikają żadne wskazania co do koniecznej pielęgnacji. Nie zawierają one także zaleceń czy zakazów odnośnie możliwości wykonywania samodzielnie przez skarżącego określonych czynności, w tym czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W szczególności z dokumentacji tej nie wynika niesprawności rąk skarżącego, ani brak możliwości wykonywania codziennych czynności z uwagi na stan kręgosłupa. Złożona do akt przez skarżącego kserokopia pisma zakładu opieki zdrowotnej z prośbą o przyznanie opieki siostry PCK na dalszy okres, nie stanowi wiarygodnego dowodu na okoliczność konieczności korzystania przez skarżącego z usług opiekuńczych. Złożone do akt sprawy kserokopie tego dokumentu budzą wątpliwości z uwagi na istniejące między nimi rozbieżności. Kserokopia dokumentu znajdująca się na k. 13 zawiera datę 22.12.2000 r., daty takiej brak jest natomiast na kserokopii znajdującej się na k. 19., a podpis i pieczątka lekarska są nieczytelne. Z jego treści dokumentu nie wynikają ani okres na jakim skarżący winien być objęty pomocą, ani jaki winien być, z uwagi na schorzenie skarżącego, zakres wymaganych usług opiekuńczych. Niezależnie od powyższego, Polski Czerwony Krzyż, zgodnie z ustawą z dnia 16 listopada 1964 r. o Polskim Czerwonym Krzyżu (Dz. U. Nr 41 poz. 276) świadczy pomoc w zakresie ochrony zdrowia charytatywnie jako organizacja społeczna, a nie w ramach pomocy państwowej, której przesłanki są szczegółowo sprecyzowane w art. 17 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący po przebytej w dniu 24 listopada 2000 r. operacji kręgosłupa, korzystał do 15 grudnia 2000 r. z usług opiekuńczych. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący jest samodzielny w zaspokajaniu swych codziennych potrzeb bytowych, nie wymaga on opieki higienicznej ani zabiegów pielęgnacyjnych, skarżący porusza się samodzielnie, jeździ rowerem, ma zapewniony kontakt z otoczeniem. Także w okresie świadczenia usług opiekuńczych skarżący sam poruszał się po okolicy, samodzielnie robił zakupy, wynosił nieczystości. (dowód: notatka służbowa k. 10,11, wywiad k. 9 W niniejszej sprawie istniały nadto inne podstawy odmowy przyznania wnioskodawcy usług opiekuńczych. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych dokumentacji wynika, iż skarżący nadużywa alkoholu, w czasie wywiadu środowiskowego w jego lokalu znaleziono butelki po alkoholu, w tym spirytusie. W czasie przeprowadzania wywiadu przez pracownicę opieki społecznej skarżący zachowywał się agresywnie i wulgarnie, usiłował ją pobić i zamknął w lokalu wbrew jej woli. (dowód wywiad k. 4, 3, aktualizacja wywiadu k. 16, notatka służbowa k. 10, 11 akt administracyjnych, wyciąg z protokołu k. 8). Fakt, iż skarżący posiadane środki pieniężne przeznacza na alkohol, wskazuje, że marnotrawi on własne zasoby materialne. Zgodnie z art. 6 ust.1 ustawy o pomocy społecznej okoliczność ta uzasadnia odmowę przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Także brak współdziałania z pracownikiem socjalnym stanowi przesłankę odmowy przyznania świadczeń (art. 6 ust. 1 a ustawy o pomocy społecznej). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej następuje nieodpłatnie jeżeli że dochód ubiegającej się o pomoc osoby nie przekracza określonej w tym przepisie wysokości. Dochód skarżącego przekracza wysokość dochodu uprawniającą do świadczeń z pomocy społecznej w kwocie 401 zł. wynikającą z art. 4 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 kwietnia 2000 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji i kwot po waloryzacji oraz wysokości świadczeń z pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2000 r. (MP Nr 11 poz. 234) Skarżący nie spełnia zatem kryterium nieodpłatnego przyznania mu pomocy. Zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wydatki na usługi opiekuńcze podlegają zwrotowi w całości lub części jeżeli dochód świadczeniobiorcy przekracza wysokość wskazaną w art. 4 ust. 1 ustawy. Przeświadczenie skarżącego, że uzyskałby on pomoc nieodpłatnie jest więc niezasadne. W przypadku przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych skarżący z uwagi na wysokość uzyskiwanego dochodu musiałby pokryć koszty tej pomocy. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako niezasadną.