II SA/Gd 395/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze M. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 25 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 395/16. Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2016 r. M. W. zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego wniosku wynika, że wnioskująca posiada mieszkanie o powierzchni 31,7 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,51 ha. Ponadto, wnioskująca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe a źródłem jej utrzymania jest gospodarstwo rolne, z którego nie osiąga dochodów a od 2009 r. przynosi straty. W celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, w tym na opłaty za media oraz utrzymanie zwierząt (pięciu psów oraz kotów, które od wielu lat posiada) zaciąga pożyczki od osób prywatnych. Wnioskująca oświadczyła przy tym, że prowadzone są przeciwko niej postępowania sądowe oraz egzekucyjne o spłatę zadłużenia, które posiada wobec kilku instytucji. Jednocześnie wnioskująca podkreśliła, że przyczyny dla których ubiega się o przyznanie prawa pomocy są doskonale znane sądowi, gdyż zostały szczegółowo opisane i przedstawione we wnioskach o przyznanie prawa pomocy składanych w ciągu ostatnich kilku miesięcy w innych sprawach, które toczą się przed sądem na skutek wnoszonych przez nią skarg. Referendarz sądowy uznając oświadczenie skarżącej za niewystarczające do dokonania oceny jej możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 6 września 2016 r., wezwała skarżącą do przedłożenia, w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, szeregu dokumentów i oświadczeń, wskazując, że niezastosowanie się do treści wezwania w zakreślonym terminie może być uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i może skutkować jego odmową. Wezwanie to doręczone zostało wnioskującej w dniu 28 września 2016 r. a tym samym termin do jego wykonania upływał dla wnioskującej w dniu 12 października 2016 r. Pismem z dnia 11 października 2016 r. (które wpłynęło do Sądu w dniu 12 października 2016 r.), wniesionym w formie dokumentu elektronicznego, wnioskująca zwróciła się do Sądu o przedłużenie terminu do wykonania zarządzenia referendarza z dnia 6 września 2016 r., wskazując, że do tej pory nie udało jej się pozyskać koniecznych dokumentów. Pismo to obarczone było barakiem formalnym określonym w art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. nie zawierało obligatoryjnego własnoręcznego podpisu. Dlatego też, zgodnie z zarządzeniem Referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016 r., wezwano wnioskującą do podpisania wniosku o przedłużenie terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych, ewentualnie do nadesłania podpisanego egzemplarza – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie to wnioskująca otrzymała w dniu 8 grudnia 2016 r. a tym samym termin do jego wykonania upływał w dniu 15 grudnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania M. W. prawa pomocy, wskazując, że do dnia wydania niniejszego postanowienia, a więc uwzględniwszy prośbą wnioskodawczyni o przedłużenie terminu, do akt sprawy nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty źródłowe oraz oświadczenia wymagane zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 września 2016 r., podobnie – nie nadesłała ona wniosku o przedłużenie terminu podpisanego własnoręcznym podpisem. Niewykonanie zarządzenia, jak podkreślił referendarz, uniemożliwia zaś zweryfikowanie ogólnych informacji podanych na formularzu PPF. Wnioskująca nie wyjaśniła m.in. skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie, jaka jest wysokość jej aktualnego zadłużenia i wobec kogo jest dłużnikiem a także jakie są faktyczne koszty jej utrzymania. Uniemożliwia to, w ocenie referendarza, uwzględnienie wniosku, gdyż nie jest możliwe zweryfikowanie zawartego w formularzu PPF stwierdzenia wnioskującej, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Od postanowienia referendarza sądowego M. W. wniosła sprzeciw, podnosząc, że z uwagi na niedyspozycję emocjonalną związaną z nagłą śmiercią bliskiej osoby prosi o poszanowanie wartości konstytucyjnych i praw obywatelskich. Rozpoznając wniesiony sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez M. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego - nie zasługiwał na pozytywne rozpoznanie. Art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, art. 246 § 3 tej ustawy wyjaśnia, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 733/10, Legalis). Strona żądająca przyznania prawa pomocy powinna w tym celu złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa, który zgodnie z dyspozycją art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto, zgodnie z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu, złożony przez wnioskującą M. W., na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierał oświadczenia niewystarczające do dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych a ponadto złożone oświadczenia wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich rzetelności. Ze złożonego przez wniosku wynika bowiem jedynie, że wnioskująca nie osiąga żadnych dochodów, posiada przy tym mieszkanie i gospodarstwo rolne a w celu zaspokojenia potrzeb życiowych zaciąga pożyczki od osób prywatnych. Pomimo to, wnioskująca, wezwana przez referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń umożliwiających dokonanie oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych nie wykonała tego wezwania. Sąd wskazuje jednocześnie, że rozpatruje każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zależności od okoliczności sprawy i złożenie formularza wniosku w jednej sprawie nie oznacza automatycznego złożenia wniosku w drugiej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 219/05, Legalis). Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych powoduje zaś, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie wystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 718/11, Legalis). Co więcej, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 ustawy wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2011 r, sygn. akt II FZ 227/11, Legalis). Z uwagi na powyższe Sąd nie znalazł podstaw do zmiany zarządzenia referendarza sądowego z dnia 17 stycznia 2017 r. i działając na podstawie art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymał je w mocy, o czym orzekł w postanowieniu.