II SA/Gd 3952/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, Sędziowie Asesor WSA Krzysztof Retyk,, Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski /spr./, Protokolant Karolina Wielgosz - Rogocz, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2001 Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich i Osób Represjonowanych z dnia 4 kwietnia 2001 t., nr [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 4 kwietnia 2001 r. [..], na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku A. B. o przyznanie mu uprawnień kombatanckich, gdyż wniosek został złożony po ustawowym terminie wynikającym z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach, który upłynął z dniem 31 grudnia 1998r. Pismem z dnia 19 kwietnia 2001 r. A. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. W uzupełnieniu do złożonego wniosku podniósł, że w okresie okupacji dawał schronienie Żydom, którym w ten sposób uratował życie, a także dostarczał amunicję Armii Krajowej. Decyzją z dnia 3 października 2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uchylił zaskarżoną decyzję własną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że zakreślony w art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach termin do złożenia wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie ma zastosowania w odniesieniu do osób, które ubiegają się o ich przyznanie z tytułu działalności wymienionej w art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy. Ponieważ strona powołuje się właśnie na ten rodzaj działalności Kierownik Urzędu za zasadne uznał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. B.. Powołał się w niej na okoliczność ukrywania w okresie od kwietnia do grudnia 1942 r. osób narodowości żydowskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawując w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane przez stronę skarżącą. Zaskarżoną decyzją Kierownik Urzędu uchylił decyzję własną z dnia 4 kwietnia 2001 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego o przyznanie mu uprawnień kombatanckich i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z treści jej uzasadnienia wynika, że przyczyną uchylenia przez Kierownika Urzędu decyzji własnej było przyjęcie stanowiska, że określony w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin nie ma zastosowania w odniesieniu do osób, które we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich powołują się na działalność, o której mowa w art. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Ponieważ - zdaniem organu - na taki właśnie rodzaj działalności powoływał się A. B. we wniosku z dnia 25 listopada 2001 r. postępowania nie należało umarzać, a wniosek strony należało rozpatrzyć zgodnie z przepisami ustawy o kombatantach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ w zasadzie podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia 4 kwietnia 2001 r., iż określony w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich - który upłynął z dniem 31 grudnia 1998 r. - jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu i którego uchybienie powoduje bezskuteczność podjętej przez stronę czynności. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięć decyzji Kierownika Urzędu, obowiązujący w dacie ich wydania, przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach uznany został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 (publ. Dz. U. Nr 72 poz. 658) uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP i utracił moc obowiązującą z dniem 29 kwietnia 2003 r. Zgodnie z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 pkt 1 lit b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach z Konstytucją stanowiło przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej przez Sąd sprawie wskazać również należy na inne nieprawidłowości, których dopuścił się organ rozstrzygając sprawę z wniosku o przyznanie A. B. uprawnień kombatanckich. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kierownika Urzędu, że przewidziany w art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach termin do składania wniosku o przyznanie uprawnień nie dotyczył osoby skarżącego, który - zdaniem organu - we wniosku powoływał się na działalność z art. 2 pkt 3 ustawy. Wnioski zaś o przyznanie uprawnień z tego tytułu nie były objęte terminami wskazanymi art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach. Przepis art. 22 ust. 3 stanowił, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 mogą być kierowane do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Natomiast wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1 ust. 2 pkt 7 i w art. 2 pkt 7 mogą być kierowane do dnia 31 grudnia 1999 r. (art. 22 ust. 4 ustawy). Z powyższego nie wynika, aby działalność wymieniona w art. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach nie podlegała wskazanym ww. przepisach terminom. Wskazać również należy, że skarżący w żadnym z pism nie powoływał się na przyjętą przez organ działalność wymienioną w art. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, tj. prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 zorganizowanego i profesjonalnego nauczania dzieci i młodzieży. Podnosił natomiast, iż w czasie okupacji (w okresie od kwietnia do grudnia 1942 r.) ukrywał osoby narodowości żydowskiej. Jest to zatem działalność, o której mowa w art. 2 pkt 31 ustawy o kombatantach. Ponieważ art. 2 pkt 31 dodany został przez art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 4 marca 1999 r. zmieniającej ustawę o kombatantach z dniem 9 października 1999 r. (Dz. U. Nr 77, poz. 862) można jedynie domniemywać, że Kierownik Urzędu stwierdzając, iż termin przewidziany w art. 22 ust. 3 nie miał zastosowania w niniejszej sprawie miał na uwadze właśnie ten rodzaj działalności. W dalszym postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie organ stosując przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach winien rozpoznać merytorycznie wniosek skarżącego o przyznanie uprawnień kombatanckich i zakończyć sprawę wydaniem decyzji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Urzędu powinien wziąć pod uwagę, ocenić i ustosunkować się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego twierdzeń oraz powoływanych przez niego okoliczności, które prowadziłyby do ustalenia istnienia działalności kombatanckiej z tytułu objętego ustawą Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 135 i art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu decyzji obydwu instancji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jego wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o umorzeniu postępowania nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.