II SA/Gd 396/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski, Sędziowie NSA Barbara Skrzycka – Pilch, WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Agnieszka Szczepkowska, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją z dnia 14 listopada 200lr. Nr [...] Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. odmówił Z.L. wdowie po kombatancie przyznania pomocy okresowej na miesiące X, XI i XII 2001r. z Państwowego Funduszu Kombatantów z uwagi na brak środków. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będącymi ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997r. poz. 950, ze zm.) oraz § 2 pkt 1, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (Dz.U. Nr 53 z 1998r. poz.334). Organ administracji wskazał, że wnioskodawczyni mieszka sama, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jej źródłem utrzymania jest renta rodzinna w wysokości [...] zł. Spełnia ona zatem warunki do korzystania ze środków finansowych z Państwowego Funduszu Kombatantów. Organ I instancji stwierdził, że decyzja odmawiająca pomocy okresowej została wydana z uwagi na wykorzystanie środków finansowych z Państwowego Funduszu Kombatantów przyznanych na 2001 r. Z.L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że z treści uzasadnienia decyzji wynika, iż jest uprawniona do uzyskania pomocy finansowej, jednak odmówiono jej pomocy z powodu braku środków na jej przyznanie. Odwołująca się podniosła, iż me wierzy w brak środków z Funduszu i żąda przedstawienia realnych dowodów na tę okoliczność. Decyzją z dnia 19 grudnia 200lr. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów ( Dz.U. Nr 53, poz. 334 ) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż z akt sprawy wynika, że Z.L. jest wdową po kombatancie, utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. Dochód strony nie przekracza kwoty stanowiącej 220% najniższej emerytury, tym samym spełnione jest kryterium przewidziane w § 3 ust. 1 pkt l Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów, zgodnie z którym, pomoc pieniężna z Funduszu może być przyznana, jeżeli dochód, pomniejszony o miesięczne obciążenie zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych, nie przekracza w przypadku osoby samotnej 220 % najniższej emerytury. W myśl stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 19 ust. l ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, kombatantom i innym osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna. Przyznanie przedmiotowej formy pomocy uzależnione jest z jednej strony od spełnienia przez osobę ubiegającą się o pomoc warunków wynikających z obowiązujących w tym zakresie przepisów, z drugiej zaś od wielkości środków przekazanych przez Państwowy Fundusz Kombatantów na pomoc pieniężną. Z akt sprawy wynika, że wszystkie środki finansowe przyznane z PFK na pomoc dla osób uprawnionych zostały już wykorzystane. Należy podkreślić, iż udzielenie pomocy pieniężnej na podstawie powołanego wyżej art. 19 ust. 1 cyt. ustawy o kombatantach oraz przepisów rozporządzenia z dnia 17.04.1998 r. nie ma charakteru obligatoryjnego i z uwagi na brak środków organ pomocy społecznej może odmówić przyznania tej formy pomocy. Z.L. wniosła skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc zarzut jej niezgodności z prawem, a w szczególności z art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podniosła, iż spełnia ona kryteria uprawniające do uzyskania pomocy w postaci zasiłku okresowego, ale odmówiono go jej z powodu braku środków z budżetu państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 142 z 1997r. poz. 950, ze zm.), kombatantom i innym osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna. Uprawnienia te zgodnie z art. 19 ust. 2a przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom, rencistom lub inwalidom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Uprawnienia te są przyznawane na warunkach przewidzianych w rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (Dz.U. Nr 53 z 1998r. poz.334). Zgodnie z art. 19 ust. 3 cytowanej ustawy podziału środków na tę pomoc pieniężną dokonuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji na brak możliwości przyznania skarżącej wnioskowanej formy pomocy. Stanowisko organu w tym zakresie znajduje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 sierpnia 2001r. kierowanego do Urzędu Miasta "począwszy od 2000 r. środki PFK z przeznaczeniem na pomoc indywidualną są dzielone w oparciu o jednolite w całym kraju kryterium: ilość kombatantów i innych osób uprawnionych przewidzianych w danym środowisku do objęcia pomocą z PFK pomnożona przez średnią pomoc przewidywaną na jednego uprawnionego. Wysokość otrzymanych środków budżetowych pozwoliła na średnią pomoc w 2000 r. w wysokości [...] zł, a w 2001 r. [...] zł na jednego uprawnionego (po korekcie [...] zł)" . Z notatki służbowej pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż ogółem Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowaych na pomoc pieniężną przekazał kwotę [...] zł, co na obecne potrzeby jest kwotą zbyt niską wobec czego część wniosków zostaje załatwionych odmownie z uwagi na brak środków. Z pomocy finansowej skorzystało 63 kombatantów. Z.L. otrzymała w 2001r. pomoc w łącznej wysokości [...] zł. Z powyższego wynika, iż skarżąca objęta była pomocą z Państwowego Funduszu Kombatantów w 2001r. na kwotę wielokrotnie wyższą, niż wynikająca z pisma Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przeciętna kwota pomocy w 2001 r. na jedną osobę uprawnioną w wysokości [...] zł. (dowód: znajdujące się w aktach organu I instancji notatka służbowa oraz pismo Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 sierpnia 2001 r.) Sąd administracyjny, kontrolując wykonywanie administracji publicznej, kieruje się kryterium zgodności decyzji z prawem. Przepisy art.19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ani rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów nie stwarzają po stronie uprawnionej roszczenia o przyznanie pomocy. Art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowiąc, iż kombatantom i innym osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna, przewiduje możliwość jej udzielenia w przypadku spełnienia przesłanek do jej uzyskania, a nie obowiązek organu udzielenia takiej pomocy. Możliwość przyznania uprawnionemu pomocy nie oznacza dowolności organu w tym zakresie i zasadność odmowy jej udzielenia w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów przyznania pomocy określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów podlega badaniu w postępowaniu odwoławczym i sądowoadministracyjnym. Niewątpliwie brak środków spowodowany ich wyczerpaniem z uwagi na rozdysponowanie posiadanych zasobów może stanowić okoliczność uzasadniającą odmowę udzielenia pomocy. W niniejszej sprawie dodatkowo podkreślić należy, iż skarżąca była objęta pomocą wielokrotnie przekraczającą przeciętną wysokość środków szacunkowo określonych na jednego uprawnionego. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 67 ust. 2 Konstytucji przewiduje, iż obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, jednakże zastrzega też, iż zakres i formy tego zabezpieczenia określa ustawa. Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego określiła w cytowanym art. 19 ust. l, iż właściwy organ może przyznać przedmiotową pomoc, nie jest jednak zobligowany do jej udzielenia. W sytuacji, gdy na przeszkodzie temu stoi brak środków może on zatem odmówić udzielenia pomocy. W wyroku z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt. [...], Sąd Najwyższy wskazał, iż przepisy art. 2, 30 i 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek z pomocy społecznej (OSNP [...]) Podobnie przepisy te nie mogą stanowić źródła roszczeń o przyznanie pomocy z państwowego Funduszu Kombatantów. Organowi wydającemu zaskarżoną decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania pomocy z Państwowego Funduszu Kombatantów, nie można zatem zarzucić naruszenia prawa. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.