II SA/Gd 396/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 maja 2004 r. sygn. akt [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania pomocy w postaci schronienia i posiłku 1. odrzuca skargę w zakresie wniosku o odszkodowanie, 2. w pozostałym zakresie oddala skargę Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 12 grudnia 2003 r., nr [...], na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 13, art. 14 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity z 1998r. Dz. U. Nr 64 poz. 414 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia 29 września 2003r. w sprawie przyznania pomocy w postaci schronienia i 1 posiłku w [...] Ośrodku [...], G. ul. [...] od dnia 1.10.2003r. do dnia faktycznego pobytu w placówce, nie dłużej jednak niż do dnia 31.12.2003r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją, z uwagi na to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne były prawdziwe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie między innymi, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. We wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania S. M. wywodził, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, z powodu utraty mocy obowiązującej umowy nr [...] zawartej w dniu 27 maja 2003r. pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej z siedzibą w G., ul. [...]., a Stowarzyszeniem A z siedzibą w G., ul. [...]. Ponadto złożył on wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia 29 września 2003r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz zasądzenie odszkodowania w wysokości 36000 zł na podstawie art. 160 § 1 i 3 K.p.a. Organ wskazał, że na podstawie posiadanej przez MOPS dokumentacji ustalono, że w dniu 28 sierpnia 2003r. S. M. złożył w jednym piśmie: I. skargę przedmiotem, której było nieudzielanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup biletów komunikacji miejskiej, II. wniosek o udzielenie pomocy społecznej w formie schronienia. Skarga ta nie została uwzględniona, o czym został on zawiadomiony pismem Dyrektora MOPS z dnia 5 września 2003r., ponieważ świadczenie, o które się ubiegał zostało przyznane na mocy decyzji nr [...] z dnia 1 września 2003r., przy zachowaniu terminu określonego w art. 35 § 1 K.p.a. Organ wskazał i szczegółowo opisał, iż S. M. nie stawiał się, mimo kilkukrotnych wezwań, w celu uaktualnienia wywiadu środowiskowego i dopiero w dniu 29 września 2003r. dokonano aktualizacji posiadanych przez organ dokumentów. W trakcie przeprowadzania wywiadu oraz na podstawie posiadanej dokumentacji oraz złożonych przez wnioskującego oświadczeń, stwierdzono, że: • jest on osobą samotną (oświadczenie złożone w trakcie przeprowadzania wywiadu część I pkt 10) • osobą bezdomną (oświadczenie złożone w trakcie przeprowadzania wywiadu część I pkt 10 oraz oświadczenie o stanie majątkowym z dnia 29.09.2003r.) • zdolną do zatrudnienia, zarejestrowaną jako bezrobotny w okresie od 5 maja 2000r. do dnia 23 kwietnia 2003r. w Powiatowym Urzędzie Pracy (zaświadczenie z dnia 13 maja 2003r. znak: [...]) • nie posiada on żadnego źródła dochodu (oświadczenie z dnia 29 września 2003r.) organ wskazał, iż MOPS dokonał ustaleń stanu faktycznego na podstawie dowodów wiarygodnych i prawdziwych, co każdorazowo zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem S. M. W związku z tym MOPS uznał, że S. M. przysługuje pomoc, o którą wnosił, a która została mu przyznana decyzją nr [...] z dnia 29 września 2003r. w postaci schronienia i 1 posiłku w [...] Ośrodku [...], G. ul. [...] od dnia 1 października 2003r. do dnia faktycznego pobytu w placówce, nie dłużej jednak niż do dnia 31 grudnia 2003r., stosownie do treści art. 13 i art. 14 ustawy o pomocy społecznej. Jako miejsce realizacji świadczenia oznaczony został [...] Ośrodek [...], G. ul. [...], stosownie do umowy nr [...] zawartej w dniu 27 maja 2003r. pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej z siedzibą w G., ul. [...], a Stowarzyszeniem A z siedzibą w G., ul. [...]. W dniu 8 grudnia 2003r. do MOPS wpłynęło pismo Likwidatora Stowarzyszenia A w likwidacji, informujące o wydaniu przez Sąd Rejonowy w G. postanowienia o rozwiązaniu Stowarzyszenia A z siedzibą w G., ul. [...]. W piśmie tym Likwidator poinformował ponadto, że planowana data zakończenia wszelkiej działalności ośrodków prowadzonych przez Stowarzyszenie A to początek stycznia 2004r. Organ wskazał, że do obowiązków Likwidatora należy przeprowadzenie likwidacji, w tym dokonanie czynności prawnych niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji.. Do czynności tych zalicza się także wypowiedzenie umowy Nr [...] z dnia 27.05.2003r. W tym stanie faktycznym, umowa powyższa obowiązywała w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia 29.09.2003r. Obowiązuje ona nadal, ponieważ żadna ze stron w/w umowy nie wypowiedziała jej. Odwołanie od tej decyzji wniósł S. M., wywodząc, że nie przeprowadzono postępowania administracyjnego, co narusza art. 7, 8, 9 oraz art. 6 k.p.a. Ponadto wskazywał, iż działania organów zmierzają do celowego pozbawienia go praw podmiotowych, oraz są sprzeczne z zasadą praworządności. Zarzucił także organom błędną interpretację przepisów prawa materialnego. Zdaniem odwołującego się dowody, na których oparto zaskarżoną decyzję były fałszywe. W piśmie tym odwołujący się zawarł również wniosek o odszkodowanie. Nie uwzględniając argumentów tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 maja 2004 r., sygn. akt [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, podzielając jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Kolegium wskazało również, że nie ma podstaw do zasądzenia odszkodowania od Gminy Miasta na rzecz S. M. na podstawie art. 160 k.p.a. Organ wskazał, iż w tym zakresie odwołujący się może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym. S. M. wniósł skargę na powyższą decyzję, w której poza ponowieniem zarzutów odwołania wywodził, że sprawa jego została rozpatrzona z uchybieniem jednomiesięcznego terminu przewidzianego przepisami k.p.a. Ponadto organy naruszyły zasadę bezstronności postępowania, przepisów prawa materialnego i procesowego. W skardze wniesiono także o zasądzenie odszkodowania w wysokości 1 miliona złotych. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, ze stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Decyzje administracyjne mogą być dotknięte różnego typu wadami. Część z nich stanowi wady nieistotne, które mogą być usunięte w drodze uzupełnienia, sprostowania, wyjaśnienia (por. art. 111-113 k.p.a.). Oprócz tego istnieją jednak wady istotne wymienione w art. 145 § 1, art. 145a § 1 oraz w art. 156 § 1. Mają one różny charakter, wywierają w związku z tym odmienne skutki. Wady z art. 145 § 1 i art. 145a § 1 są istotnymi wadami postępowania. Nie jest jednak wiadome, jaki skutek wywarły one na decyzję administracyjną. Mogą spowodować więc jedynie wzruszalność decyzji. Dlatego też wznowienie postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w celu sprawdzenia, czy jakaś z wad postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję, 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Przesłanki te określone są w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. Enumeratywne wyliczenie przesłanek wznowienia powoduje, iż przyczyny wznowienia ograniczone są jedynie do tych wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. Dodatkowe przesłanki mogą być wprowadzane jedynie w drodze ustawowej (por. niepublikowany wyrok NSA z dnia 1 marca 1984 r., SA/Ka 13/84, za: E. Smoktunowicz, D. Kijowski, J. Mieszkowski, Postępowanie administracyjne, podatkowe i administracyjnosądowe, Białystok 1998, s. 510: "Art. 145 k.p.a. wymienia enumeratywnie okoliczności, które uzasadniają uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania (...). Okolicznością taką nie jest sprawa inflacji i wzrostu cen. Nie stanowi jej również zmiana stawek odszkodowawczych za grunt wprowadzona zarządzeniem wojewody; jeżeli zarządzenie weszło w życie już po wydaniu decyzji ostatecznej o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość."). Z uwagi na zasadę trwałości decyzji ostatecznych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter zwężający. Z kolei ze względu na obligatoryjny sposób sformułowania przyczyn wznowienia organ nie dysponuje tutaj uznaniem administracyjnym. Zasadniczo istotą przesłanek wymienionych w art. 145 k.p.a. są dwie przyczyny: brak znajomości stanu faktycznego przez organ prowadzący postępowanie lub brak obiektywności tego postępowania. Przyczyny te mogą dotyczyć zarówno okoliczności sprzed wydania decyzji (art. 145 § 1 pkt 1-6), jak i po wydaniu decyzji (art. 145 § 1 pkt 7 i 8). Pierwszą przesłanką wznowienia jest istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi. Zasadniczo też to sfałszowanie musi znaleźć potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub innego organu (z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 145 § 2-3 k.p.a.). Z uwagi na szerokie pojęcie dowodu, wynikające z art. 75 § 1 k.p.a., fałsz dowodu może przejawiać się nie tylko w fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków i opiniach biegłych, ale też w fałszu innych dowodów. Za fałszywe dowody uznaje się m.in. fałszywe dokumenty. Fałszywy zaś jest dokument podrobiony oraz dokument, którego treść została sfałszowana. Fałsz ten może przybierać przy tym formę fałszu materialnego, a więc co do formy dokumentu, jak i intelektualnego co do treści dokumentu, gdy jego forma jest autentyczna (por. B. Graczyk, Postępowanie administracyjne, Warszawa 1953, s. 113). Konieczne jest również, aby na podstawie tych fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Cechę istotności będą miały te okoliczności, które dotyczą faktów prawotwórczych, tj. wpływają na określenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (por. J. Borkowski (w:) Komentarz, 1985, s. 219). Fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty wówczas, gdy przy prostym zestawieniu dowodu ze stanem faktycznym wynika nieprawdziwość dowodu, bez prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie (wyrok NSA z 6 września 1999 r., IV SA 925/97). Sfałszowanie dowodu musi być jednak, jak podkreślono już powyżej, potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 66, s. 140, uzasadnienie: "Wznowienie nie mogło nastąpić, ponieważ ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji."). Z akt sprawy wynika, że umowa, którą skarżący uważa za dowód fałszywy, nie miała żadnego wpływu na ustelnie przysługującego S. M. prawa do schronienia oraz posiłku. Była to jedynie umowa, na podstawie której określone jednostki wykonywały świadczenia. Nie była ona jednak w żadnym wypadku podstawą przyznania skarżącemu żadnych praw. Niedorzecznością byłoby także twierdzenie, że była ona fałszywa tylko dlatego, że już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie, którego wznowienia domaga się S. M., jedna ze stron tej umowy uległa likwidacji. Likwidacja stowarzyszenia nie wpływa bowiem na ważność takiej umowy, tym bardziej w okresie, gdy o likwidacji stowarzyszenia jeszcze nie było mowy. Z tych tez przyczyn nie można mówić o fałszywym dowodzie, jak również o jakiejkolwiek innej przesłance wznowienia tego postępowania. W skardze poza domaganiem się uchylenia decyzji organów obydwu instancji zawarto żądanie zasądzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za naruszenie prawa. Żądanie to ma charakter roszczenia cywilno- prawnego i zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 2 § 1 k.p.c. może być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), odrzucił skargę w tym zakresie. W pozostałym zakresie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.