II SA/Gd 397/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze K. T. i W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie wstrzymania użytkowania obiektu budowlanego i nałożenia obowiązku złożenia określonych dokumentów postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 397/16 o odmowie przyznania K. T. prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskiem z dnia 9 lutego 2017 r. K. T. zwróciła się do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwojgiem dzieci w wieku 7 i 15 lat. Rodzina utrzymuje się dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z prowadzonej działalności gospodarczej, który wynosi 6500 zł miesięcznie. Skarżąca posiada dwa domy o powierzchni 74 m2 i 80 m2, a także samochód Marki BMW. Skarżąca posiada zobowiązania i stałe wydatki wynoszące 2500 zł miesięcznie, a ponadto obciąża ją kredyt w wysokości 2000 zł. Referendarz sądowy, uznając oświadczenie skarżącej za niewystarczające do dokonania oceny jej możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 17 lutego 2017 r., wezwał skarżącą do przedłożenia, w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania, szeregu dokumentów i oświadczeń.. Wezwanie to doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej w dniu 28 lutego 2017 r., a tym samym termin do jego wykonania upływał w dniu 14 marca 2017 r. Pomimo upływu tego terminu skarżąca nie przedłożyła do akt sprawy dokumentów źródłowych ani też oświadczeń, które mogłyby wyeliminować wątpliwości co do jej sytuacji finansowej i majątkowej. Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r., wydanym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania K. T. prawa pomocy, wskazując, że z uwagi na fakt, iż na wezwanie z dnia 17 lutego 2017 r. skarżąca w żaden sposób nie odpowiedziała nie można zweryfikować ogólnych informacji podanych przez nią w formularzu PPF i stwierdzenia, że jej sytuacja rodzinna i majątkowa jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Od postanowienia referendarza sądowego K. T. wniosła sprzeciw, zarzucając, że wydane zostało ono z naruszeniem art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu podczas, gdy na podstawie danych złożonych przez wnioskodawców odnośnie ich sytuacji można uznać, że spełniają przesłanki do uzyskania prawa pomocy chociażby w zakresie częściowym. Skarżącą przywołała przy tym okoliczności przedstawione w złożonym przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy i podkreśliła dodatkowo, że jest jedynym żywicielem rodziny a wskazana przez nią kwota zobowiązań i stałych wydatków nie uwzględnia: miesięcznego kosztu utrzymania dwójki dzieci, który wynosi łącznie około 1600 zł oraz kosztów wydatków na ubrania, zakup obuwia, prywatnych wizyt lekarskich i stomatologicznych, który kształtuje się na poziomie 700 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła także, że pomniejszając dochód o wskazane zobowiązania i stałe wydatki, miesięczny koszt utrzymania dwójki dzieci, a także o wydatki indywidualne skarżących kwota pozostająca we władaniu zmniejsza się do 1700 zł. Rozpoznając wniesiony sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawyżył, co następuje: Złożony przez K. T. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego - nie zasługiwał na pozytywne rozpoznanie. Art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto, art. 246 § 3 tej ustawy wyjaśnia, że adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 733/10, Legalis). Strona żądająca przyznania prawa pomocy powinna w tym celu złożyć na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa, który zgodnie z dyspozycją art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Ponadto, zgodnie z art. 255 ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu, referendarz sądowy, słusznie uznał, że złożony przez skarżącą na urzędowym formularzu, wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierał oświadczenia niewystarczające do dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W złożonym wniosku skarżąca oświadczyła bowiem, że: prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwojgiem dzieci w wieku 7 i 15 lat; rodzina utrzymuje się dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z prowadzonej działalności gospodarczej, który wynosi 6500 zł; skarżąca posiada dwa domy o powierzchni 74 m2 i 80 m2 a także samochód Marki BMW; skarżąca posiada zobowiązania i stałe wydatki wynoszące 2500 zł miesięcznie, a ponadto obciąża ją kredyt w wysokości 2000 zł. Sąd miał przy tym na uwadze, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z okoliczności przedstawionych we wniosku nie wynika jednakże, aby skarżąca znajdowała się właśnie w takiej sytuacji. Nadto pomimo wystosowanego przez referendarza wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, umożliwiających dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżąca nie złożyła żadnych dokumentów ani też oświadczeń. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych powoduje zaś, że oświadczenie pozostaje niepełne i nie wystarczające do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 718/11, Legalis). Nie można uczynić zarzutu dokonania nieprawidłowej oceny stanu faktycznego, jeżeli strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i nie podjęła współpracy z sądem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1474/13, Legalis). Co więcej, niezastosowanie się do wezwania wystosowanego na podstawie art. 255 ustawy wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2011 r, sygn. akt II FZ 227/11, Legalis). W sytuacji, gdy strona nie uzupełniła braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie wynikającym z wezwania skierowanego do niej na podstawie art. 255 wniosek o przyznanie prawa pomocy należy oddalić (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt II FZ 644/10, Legalis). Z uwagi na powyższe Sąd nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 marca 2017 r. i działając na podstawie art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymał je w mocy, o czym orzekł w postanowieniu.