II SA/Gd 40/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy pieniężnej ze środków budżetowych oddala skargę. E. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 listopada 2017 r. w sprawie przyznania pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu, w formie pomocy okresowej na okres sześciu miesięcy (od września 2017 r. do lutego 2018 r.) w łącznej wysokości 3000.00 złotych, tj. 500 złotych miesięcznie. Zaskarżoną decyzję podjęto na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) w zw. z art. 8 i art. 10 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.). Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 1 września 2017 r. E. S. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu, na zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia. Decyzją nr [..] potwierdzono wnioskodawcy status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 16 października 2007 r. zaliczono wnioskodawcę do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. [..], zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z dnia 31 stycznia 2011 r. w części, w ten sposób, że zaliczono ubezpieczonego E. S. osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe i uznano, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ ustalił, że wnioskodawca wymaga leczenia specjalistycznego oraz zaopatrzenia w lekarstwa w związku z rozpoznanymi licznymi schorzeniami przewlekłymi, a także że żona wnioskodawcy została zaliczona na stałe do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 2 kwietnia 2007 roku. Nadto ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1655,71 zł miesięcznie. Żona wnioskodawcy pobiera rentę rodzinną w wysokości 1438,28 zł, z uwagi na co łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 3093,99 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1547 zł. Wnioskodawca udokumentował ponoszone przez siebie wydatki na zakup lekarstw. Z tego tytułu w okresie sierpień – październik 2017 r. wydał kwotę łączną 300,49 zł (tj. 100,16 zł miesięcznie). Przedstawił nadto kopie faktur VAT za usługi telekomunikacyjne w łącznej kwocie 203,79 zł oraz za czynsz 600 zł. Zgodnie z przedstawionym harmonogramem spłaty kredytu wnioskodawcy, łączna miesięczna rata kredytu wynosi 820,73 zł. Organ zauważył, że pomoc pieniężna przyznawana w podstawowym przewidzianym dla niej trybie na podstawie art. 10 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, może być przyznana, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury. Od dnia 1 marca 2017 roku jest to kwota 1500.00 zł. Tym samym zauważono, że dochód wnioskodawcy przekracza kryteria dochodowe przewidziane w ustawie. Niemniej organ wskazał, że na podstawie art. 10 ust. 7 cytowanej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach. Organ po dokonaniu oceny sytuacji życiowej wnioskodawcy i jego potrzeb oraz uwzględniając osiągane przez niego dochody, uznał sytuację wnioskodawcy za przypadek szczególny. Jak motywował w tym zakresie, pomoc pieniężną w udzielonej wnioskodawcy wysokości oraz na maksymalny okres przewidziany ustawą dla pomocy okresowej, przyznano z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną jego rodziny, niepełnosprawność, wysokie koszty bieżącego utrzymania, konieczność kontynuowania leczenia specjalistycznego oraz zaopatrzenia w lekarstwa. E. S. nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia wniosku do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpoznanie sprawy. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu podniósł, że jest osobą niepełnosprawną i niewidomą, z jedną sprawną prawą ręką. Podkreślił, że do końca lutego 2018 r. nie zdoła wyleczyć się ze swoich schorzeń, w tym zwłaszcza jaskry i astmy, a jest osobą wymagającą stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznym ograniczeniem samodzielnej egzystencji i poruszania się w terenie. W związku z powyższym jest mu potrzebna stała pomoc finansowa, a nie sześciomiesięczna. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu w szczególności zauważono, że uwzględnione zostało, iż skarżący jest osobą zaliczoną na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, wymaga stałego leczenia specjalistycznego oraz zakupu lekarstw w związku z rozpoznanymi licznymi schorzeniami przewlekłymi. Z uwagi na powyższe po rozpoznaniu sytuacji życiowej skarżącego organ przyznał mu omawianą pomoc pieniężną na okres sześciu miesięcy w kwocie po 500 złotych miesięcznie. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 10 ust. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w art. 3- 6a cyt. ustawy, z której to możliwości organ skorzystał z uwagi na fakt przekroczenia przez stronę kryterium dochodowego przewidzianego ustawą. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi organ zauważył, że zgodnie z art. 10 pkt 5, 6 i 6a ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, pomoc pieniężna jest przyznawana w formie pomocy jednorazowej oraz w formie pomocy okresowej. Pomoc pieniężną w formie pomocy jednorazowej przyznaje się nie częściej niż raz na dwanaście miesięcy, zaś pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej przyznaje się na okres do sześciu miesięcy w wysokości do 100% najniższej emerytury miesięcznie. Zauważono przy tym, że na podstawie art. 9 cyt. ustawy Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przyznaje również stałe świadczenie pieniężne – forma świadczenia inna niż pomoc pieniężna – które przysługuje każdej osobie uprawnionej posiadającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, która złoży wniosek o takie świadczenie. Skarżący otrzymał takie świadczenie decyzją z dnia 28 września 2017 roku w kwocie 402,72 zł miesięcznie, począwszy od dnia 14 września 2017 roku, przy czym kwota świadczenia ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent. Nadto organ podkreślił, że pomoc pieniężna ma charakter fakultatywny i jest przyznawana na podstawie uznania administracyjnego organu. W niniejszej sprawie organ z uwagi na trudną sytuację skarżącego przyznał pomoc w maksymalnym okresie przewidzianym ustawą, pomimo przekroczenia przez niego kryterium dochodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem niniejszego postępowania była ocena legalności decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 listopada 2017 r. przyznającej skarżącemu E. S. pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej na okres sześciu miesięcy (od września 2017 roku do lutego 2018 roku) w łącznej wysokości 3000.00 złotych, tj. 500.00 złotych miesięcznie. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Wskazać należy, że w świetle ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, osobie, której przyznany został – jak skarżącemu – status osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, przyznane może zostać świadczenie pieniężne, jak również pomoc pieniężna. Zgodnie z art. 7 cytowanej ustawy, prawo do świadczenia pieniężnego bądź pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwanym dalej "osobą uprawnioną". Na podstawie art. 8 ustawy świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej. Zgodnie z art. 9 ustawy świadczenie pieniężne przyznaje się w wysokości 402,72 zł miesięcznie, a kwota ta ulega podwyższeniu przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent – od miesiąca, w którym jest przeprowadzona waloryzacja. Nadto zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy pomoc pieniężna może być przyznana osobom uprawnionym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej lub w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych. Ust. 3 pkt 2 art. 10 ustawy stanowi, że pomoc pieniężna może być przyznana, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury. Nadto zgodnie z ust. 5 pkt 1 i 2 art. 10 ustawy pomoc pieniężna jest przyznawana w formie pomocy jednorazowej – w przypadku trudnej sytuacji materialnej lub zaistnienia zdarzeń losowych do wysokości 150% najniższej emerytury lub na częściowe pokrycie kosztów, o których mowa w ust. 2, do wysokości 300% najniższej emerytury; bądź okresowej – do wysokości 100% najniższej emerytury miesięcznie, w szczególności na a) zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków, środków opatrunkowych oraz dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne i rehabilitacyjne, b) usługi pielęgnacyjne niezbędne ze względu na wiek i stan zdrowia. Zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy pomoc pieniężna w formie pomocy jednorazowej przyznaje się nie częściej niż raz na 12 miesięcy, zaś na podstawie art. 10 ust. 6a ustawy pomoc pieniężną w formie pomocy okresowej przyznaje się na okres do 6 miesięcy. W świetle ust. 7 art. 10 ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w ust. 3- 6a. Należy zauważyć, że wbrew zarzutom skargi organ administracji, rozstrzygając sprawę, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz procedował w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego - ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wniósł o przyznanie mu pomocy pieniężnej na zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia. Swój wniosek uzasadniał swoją trudną sytuacją bytową i materialną. W szczególności wskazał, że choruje przewlekle i w związku z tym ponosi wydatki na leczenie oraz że jest osobą zaliczoną do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Uwzględnić należało, że decyzją nr [..] potwierdzono wnioskodawcy status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jest on zatem osobą uprawnioną do otrzymania świadczeń przyznawanych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Sąd zważył także, że skarżący na podstawie decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 września 2017 roku otrzymał przyznane bezterminowo świadczenie pieniężne w wysokości 402,72 zł miesięcznie, począwszy od dnia 14 września 2017 roku. Pomoc pieniężna przyznana zaś skarżącemu na mocy zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 14 listopada 2017 r., została mu przyznana jako świadczenie dodatkowe, udzielone na podstawie uznania organu administracji, z uwagi na spełnienie przesłanki ustawowej znajdowania się przez osobę uprawnioną w trudnej sytuacji materialnej (art. 10 ust. 1 ustawy). Organ uwzględnił bowiem okoliczności faktyczne przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie pomocy, dotyczące jego sytuacji bytowej. Sąd zważył, co podkreślał także organ administracji, że powołana pomoc została przyznana w formie pomocy okresowej na maksymalny okres przewidziany w art. 10 ust. 6a cytowanej ustawy, tj. na okres sześciu miesięcy. Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że powołanego okresu nie przekroczyła. Podobnie przyznana pomoc spełniła także kryterium ustawowe co do wysokości świadczenia, bowiem nie przekroczyła kwoty odpowiadającej 100% najniższej emerytury miesięcznie. Ponadto udzielona została – zgodnie z kryterium ustawowym z ust. 5 pkt 2a art. 10 ustawy – na zaspokojenie potrzeb bytowych i ochronę zdrowia w przypadku długotrwałej choroby powodującej wzrost kosztów utrzymania, zakupu leków czy dojazdów do zakładów leczniczych na zabiegi medyczne. Organ w tym zakresie argumentował bowiem, że pomoc pieniężna została udzielona z uwagi na – trudną sytuację materialną i zdrowotną rodziny skarżącego, jego niepełnosprawność, wysokie koszty bieżącego utrzymania, konieczność kontynuowania leczenia specjalistycznego oraz zaopatrzenia w lekarstwa. Co więcej, słusznym jest również podkreślić, że pomocy pieniężnej udzielono skarżącemu na podstawie art. 10 ust. 7 ustawy, a zatem jego sytuacja została zakwalifikowana przez organ jako szczególnie uzasadniony przypadek, zaś pomoc przyznana została na innych warunkach niż określone w ust. 3- 6a art. 10 ustawy. Skarżący przekroczył bowiem próg dochodowy przewidziany przez ust. 3 pkt 2 art. 10 ustawy. Zgodnie ze wskazaną regulacją pomoc pieniężna może być przyznana, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby uprawnionej nie przekracza kwoty odpowiadającej 150% najniższej emerytury, tj. obecnie kwoty 1500.00 złotych, podczas gdy dochód na członka rodziny skarżącego wynosi 1547.00 zł. Nie ulegało zatem wątpliwości, że przyznając skarżącemu omawianą pomoc pieniężną, organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Jednocześnie zasadnym jest także zauważyć, że w granicach obowiązującego prawa uwzględnił sytuację materialną i bytową skarżącego w pełnym zakresie, przyznając mu szeroką pomoc - w maksymalnym przewidzianym przez ustawę okresie sześciu miesięcy oraz dążąc do jej udzielenia w szczególnym trybie, w sytuacji nie spełnienia przez skarżącego przesłanek ustawowych wymaganych przez tryb podstawowy. Również zatem te okoliczności zasługiwały na uwzględnienie. Jednocześnie należy zauważyć, że zarzut skarżącego zawarty w skardze nie mógł się ostać wobec jednoznacznego brzmienia omawianej ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych. Ustawa nie przewiduje bowiem przyznania pomocy pieniężnej w formie stałego świadczenia, wypłacanego wraz z przyznawanym bezterminowo na podstawie art. 9 ustawy świadczeniem pieniężnym w kwocie 402,72 zł miesięcznie, podlegającym waloryzacji. Jak wskazano, pomoc pieniężna na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy jest pomocą jednorazową bądź okresową (przyznawaną do sześciu miesięcy), zgodnie zaś z ust. 1 art. 10 ustawy przysługuje ona osobom uprawnionym w szczególnych okolicznościach, bowiem w sytuacji znajdowania się przez nie w trudnej sytuacji materialnej lub w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych. Reasumując zatem, należało skonstatować, że kontrola sądowa nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani postępowania, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu podjęte zostały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy ze względu na słuszny interes strony. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) skargę jako niezasadną oddalił.