II SA/Gd 4022/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Asesor WSA Krzysztof Retyk Protokolant: Marta Went po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody z dnia 26 października 2001 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 sierpnia 2001 r., nr [...]. 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej G. K. kwotę 30 zł. (trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Gd 4022/01 UZASADNIENIE Prezydent Miasta decyzją z dnia 31 sierpnia 2001 r., na podstawie art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543), po rozpatrzeniu wniosków G. K. oraz K. i K. małżonków G., orzekł o: 1. zwrocie na rzecz G. K. w ½ części oraz K. i K. małżonków G. w ½ części nieruchomości położonej we W. przy ul. D. [...], stanowiącej działkę nr [...], karta mapy [...], o powierzchni 615 m2, zapisanej w księdze wieczystej KW [...]. 2. obowiązku zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 31 950 zł., ustalając jednocześnie, że do zwrotu na rzecz Gminy Miejskiej będą zobowiązani: • G. K. kwoty 16 454,25 zł • K. i K. G. kwoty 15 495,72 zł. W rozstrzygnięciu, na wniosek stron, rozłożono spłatę należności na rzecz Gminy Miejskiej na dziesięć rat rocznych, ustalając jednocześnie ich wysokość oraz terminy i sposób zapłaty. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotowa działka nr [...], o powierzchni 615 m2, stanowiąca aktualnie własność Gminy Miejskiej., zbyta została na rzecz Skarbu Państwa umową zawartą w drodze aktu notarialnego, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64), z przeznaczeniem pod budowę kanału sanitarnego "S", deszczowego "D" - zadanie I B budowy trasy do dzielnicy W. P. Skoro cel ten nie został dotychczas zrealizowany, to istnieją przesłanki do zwrotu przedmiotowej nieruchomości w stanie w jakim się ona znajduje w dniu wydania decyzji, przy uwzględnieniu określonych przez biegłego czynników mających wpływ na ustalenie wysokości zwaloryzowanego odszkodowania. Odwołanie od tej decyzji wniosła G. K, zarzucając, że wprawdzie organ pierwszej instancji uwzględnił jej wniosek o zwrot nieruchomości w całości, to jednak nie została rozwiązania kwestia bezprawnego zasiedlenia przez Miasto W. budynku znajdującego się na przedmiotowej działce. Odwołująca się akcentowała również błędne ustalenie daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i domagała się usunięcia najemców przed wydaniem ostatecznej decyzji, oraz nałożeniem na nią obowiązku spłaty zwaloryzowanego odszkodowania. Nie uwzględniając zarzutów odwołania Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 26 października 2001 r., podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu, oraz że nie ma podstaw prawnych do uzależnienia zwrotu od uprzedniego usunięcia lokatorów. G. K. wniosła skargę do Sądu, w której zarzucając naruszenie art. 139 ustawy o gospodarce nieruchomościami wywodziła, że błędna jest wykładnia tego przepisu przez przyjęcie, że organy administracji państwowej nie są zobowiązane do wykwaterowania lokatorów przed wydaniem decyzji o zwrocie oraz nałożeniem obowiązku zwrotu zapłaty na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżąca zarzucała, że postępowanie o zwrot nieruchomości prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, że właściciel nieruchomości, tj. Gmina Miejska już po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości ponownie zasiedliła ją nowymi lokatorami oraz, że z tytułu takiej działalności właściciela oraz organu administracji ponosi znaczne straty, gdyż zwraca się jej nieruchomość, w której zamieszkuje szereg osób zakwaterowanych tam przez Gminę. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W sprawie niniejszej jest bezsporne, że przedmiotowa nieruchomość, tj. działka nr [...] o powierzchni 615 m2, której zwrot orzeczono na rzecz skarżącej i innych osób, po komunalizacji mienia Skarbu Państwa, stanowiła od 1990 r. własność Gminy Miejskiej, co potwierdza wpis w KW nr [...], prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego we W. Powstaje zatem zagadnienie prawne, czy Prezydent Miasta, wykonujący zadanie Starosty Powiatu był uprawniony do rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej aktualnie własność Gminy Miejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielając w pełni powyższe stanowisko oraz mając na uwadze okoliczność, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. nr 103, poz. 652), Miasto W. jest miastem na prawach powiatu stwierdza, że istnieją podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., który stanowi, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie do przedstawionej wyżej wykładni przepisów prawa oraz zacytowanej wyżej uchwały NSA, Prezydent Miasta podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy z wniosku skarżącej na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., zaś art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Uwzględniając skargę ze wskazanego wyżej powodu należy wyjaśnić na potrzeby dalszego postępowania przed organem administracji publicznej, że w uzasadnieniu powoływanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania i jako organ administracji publicznej staje się on niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, jak wskazano w uzasadnieniu, będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 k.p.a., czyli sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym przypadku przez wojewodę), z tym że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać skarżącej należy, iż stosownie do art. 138 ust 2 ustawy gospodarce nieruchomościami umowa najmu, dzierżawy lub użyczenia zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Kwestia zatem uprzedniego opróżnienia lokalu z zakwaterowanych tam przez Gminę lokatorów nie będzie mogła być przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jeżeli po upływie trzech miesięcy od uostatecznienia się decyzji lokatorzy nie opuszczą budynku znajdującego się na nieruchomości stanowiącej jej własność, to będzie mogła dochodzić ona swoich praw w postępowaniu przed sądem powszechnym (por. art. 2 § 1 k.p.c.). Ponadto, jeżeli skarżąca ocenia, że Prezydent Miasta przez zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej zbyt długo rozpatrywał jej uzasadniony wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz podejmował inne działania mające ograniczyć jej prawa, to będzie ona uprawniona również do dochodzenia roszczeń za szkodę jej wyrządzoną w trybie i na zasadach określonych w przepisie art. 417 k.c. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na wskazanej wyżej podstawie prawnej, orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.