II SA/Gd 404/08

Dnia 17 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. oraz J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia 1. przyznać J. A. prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca J. A. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z mężem. Małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej kwocie 2.405,00 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 100 m2. W oświadczeniu podała, że nie posiada żadnych innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów wartościowych, ani innego majątku. Z nadesłanych na żądanie sądu dokumentów wynika, że wnioskodawczyni nie składa zeznań podatkowych, z uwagi na jej nieporadność. Skarżąca wskazała, że jej wydatki miesięczne zamykają się w kwocie 850 zł miesięcznie. Dodatkowo oświadczyła też, że nie ma żadnego pojazdu mechanicznego, nie posiada żadnych kont ani lokat dewizowych. Podkreśliła nadto, że jest osobą samotną, schorowaną, a ze skromnych dochodów, które osiąga - z trudem się utrzymuje. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2008r. przyznał J. A. prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, odmawiając przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na powyższe postanowienie J. A. wniosła sprzeciw podnosząc, że kwota 2.405,00 zł jest kwotą brutto i skarżąca wraz z mężem ma na utrzymanie 2.000,00 zł miesięcznie. W jej ocenie wskazana kwota nie wystarcza na utrzymanie. Skarżąca podała, że jest zmuszona pomagać swojemu bratu B. D., co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Zdaniem wnioskodawczyni dysponowane przez nią środki finansowe są niewystarczające, aby mogła samodzielnie ponieść koszt ustanowienia adwokata w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), w związku z wniesieniem sprzeciwu postanowienie referendarza sądowego utraciło moc. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy przechodzi do właściwości sądu. Stosownie do treści art. 245 § 1 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazać należy, że celem ustanowienia prawa pomocy jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo naszego kraju, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Z uwagi na okoliczności podniesione we wniosku i dane zawarte w oświadczeniu wnioskodawczyni, w sprzeciwie oraz w dołączonych dokumentach źródłowych, wskazujące na wysokość dochodów rodziny wnioskodawczyni oraz kwoty ponoszonych wydatków na utrzymanie, Sąd uznał, iż J. A. wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych pozwalających jej na poniesienie pełnych kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tym samym, w ocenie Sądu, sytuacja majątkowa wnioskodawczyni uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw, by uwzględnić wniosek skarżącej w całości, gdyż osiąga ona stałe miesięczne dochody, których wysokość, w warunkach krajowych jest stosunkowo wysoka. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca wraz z mężem utrzymują się z emerytur w wysokości łącznej 2.405,00 zł brutto miesięcznie (1.224,00 zł oraz 1.181,00 zł – vide k. 42). Z tych względów Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej w pozostałym zakresie, obejmującym ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż kryterium ekonomiczne jest jedynym, według którego ustala się zdolność strony do poniesienia kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ustanawiają wymogu reprezentowania strony przez fachowego pełnomocnika na żadnym etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (wyjątek stanowi wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione określonych środków zaskarżenia), nadto sąd bierze pod uwagę z urzędu wszystkie uchybienia w postępowaniu przez organami administracji, a stronom działającym bez profesjonalnego pełnomocnika udziela wszelkich niezbędnych informacji i pouczeń (art. 6 p.p.s.a.). Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.