II SA/Gd 4052/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: SO Tamara Dziełakowska NSA Jan Jędrkowiak Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 października 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 15 października 2001 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 19 września 2001 r., nr [...], którą odmówiono M. N. przyznania zasiłku celowego na zakup środków higieny osobistej i sanitarnej. W toku postępowania ustalono, że odwołujący się jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, jedynym źródłem dochodu jest dodatek mieszkaniowy przekazywany na konto administratora. Spełniał zatem warunki do przyznania tej formy pomocy. Jednakże jej przyznanie uzależnione jest nie tylko potrzeby osoby ubiegającej się o pomoc oraz jej rodziny, lecz również od możliwości i sytuacji finansowej organu (art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego należy do zadań własnych gminy, ma charakter nieobowiązkowy (art. 10 powołanej ustawy), a rozmiar świadczenia uzależniony jest od środków, jakie rada gminy przeznacza w budżecie na ten cel. Kolegium, na podstawie znajdującego się w aktach sprawy rozliczenia MOPR z dnia 3 września 2001 r. dotyczącego środków finansowych na realizację zasiłków celowych, ustaliło, że całkowity budżet na rok 2001 na wypłatę tego rodzaju świadczeń wynosił 166.166 zł miesięcznie. Wobec ograniczonych środków organ przyjął dodatkowe kryteria w świetle, których zasiłek celowy przyznawany był wyłącznie na żywność i otrzymać go mogły osoby (rodziny), które nie dysponowały żadnym dochodem, bądź dochód był niższy niż 50% dochodu ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z sytuacją finansową ośrodka strona została zapoznana w toku postępowania. Ponieważ organ wykazał, że z powodu braku wystarczających środków pieniężnych nie miał możliwości przyznania odwołującemu się wnioskowanego zasiłku celowego, Kolegium uznało odmowę za zasadną. M. N. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję. Wskazał, że z powodu trudnej sytuacji finansowa nie jest w stanie sam sfinansować wydatków związanych z zakupem podstawowych środków higienicznych. Ponieważ skarżący spełniał wszystkie określone przepisami prawa kryteria uzasadniające przyznanie wnioskowanej formy pomocy odmowne decyzje organów obydwu instancji uznać należy za wydane z naruszeniem prawa. Tym bardziej, że udzielanie pomocy w formie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy i powinna być przez gminę realizowana. W jego ocenie brak środków pieniężnych, bądź ich ograniczenie nie może stanowić wyłącznej podstawy do odmowy przyznania pomocy. Podniósł także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania. Pominięto bowiem kwestie zgodności decyzji organu I instancji z przepisami Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.) potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, iż organ administracyjny właściwy do przyznania pomocy społecznej, może odmówić pomocy z uwagi na brak możliwości. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji na brak możliwości przyznania skarżącemu pomocy. Wyjaśnił przy tym szczegółowo jakie są dochody i wydatki Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Zasiłki celowe są świadczeniami z pomocy społecznej należącymi do zadań własnych gminy. Jak wynika z wykazu środków finansowych z dnia 3 września 2001r. na realizację zadań własnych w 2001r. organ pomocy społecznej otrzymać miał 3.302.712 zł.(w tym 102.712 zł. na fundusz dla kombatantów). Zatem m-nie na tego rodzaju świadczenia przypadało 266.666 zł., z tego na zadania własne o charakterze obowiązkowym – 100.500 zł., czyli na świadczenia o charakterze fakultatywnych pozostało 166.166 zł. Ze względu na dużą liczbę osób ubiegających się o zasiłki celowe organ pomocy społecznej przyjął, że przyznawane będą zasiłki celowe jedynie na żywność, gdyż na zaspokojenie innych potrzeb nie wystarczy środków finansowych. Skarżącemu odmówiono przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup środków higieny. Organowi podejmującemu zaskarżoną decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania pomocy społecznej, nie można zatem zarzucić naruszenia prawa. Wskazać przy tym należy, iż Sąd administracyjny, kontrolując wykonywanie administracji publicznej, kieruje się jedynie kryterium zgodności z prawem (art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.). Podstawą uwzględnienia skargi nie może być ocena działania organu administracyjnego pod względem efektywności, bądź ocena polityki prowadzonej przez organy władzy państwowej. Skarżący zasadnie może zarzucać organom właściwym w zakresie pomocy społecznej, iż nie spełniają jego wszystkich uzasadnionych potrzeb. Jednakże stan ten – w wypadku zasiłków celowych, stanowiących zadania własne gminy - jest spowodowany nie naruszeniem prawa, a sytuacją finansową gminy . Nie można zarzucić organom pomocy społecznej, że pozostawiły skarżącego bez opieki, gdyż decyzją z dnia 25 września 2001r. przyznano mu zasiłek celowy w kwocie 200 zł. na zakup żywności (wysokiej, gdy się zważy możliwości pomocy społecznej). Organ pomocy społecznej przyznał zatem skarżącemu pomoc na cel i w wysokości zgodnej z możliwościami pomocy społecznej. Podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszono też w ocenie Sądu przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż art. 67 ust. 2 mówi wprawdzie o tym, iż obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, jednakże zastrzega też, iż zakres i formy tego zabezpieczenia określa ustawa. W tym wypadku ustawa o pomocy społecznej określiła w cytowanym już art. 2 ust. 4, iż przyznanie pomocy zależy m.in. od możliwości ośrodka pomocy społecznej. Gdy zaś takiej możliwości finansowej brak organ może odmówić przyznania pomocy. Natomiast przepisy art. art. 2, 30 i 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek z pomocy społecznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002r., sygn. akt. III RN 141/01, opubl. – OSNP 2002/24/584). Powoływanie się przez skarżącego – będącego osobą samotną – na przepis art. 71 Konstytucji RP, który dotyczy potrzeb rodzin, w szczególności wielodzietnych jest chybione. Mając zatem na uwadze wyżej wskazane względy, nie dopatrując się naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.