II SA/Gd 4053/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Ziółkowski (spr.) Sędziowie: SO Tamara Dziełakowska NSA Jan Jędrkowiak Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 listopada 2001 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 16 października 2001 r., nr [...], którą odmówiono M. N. przyznania zasiłku okresowego. Organ odwoławczy za bezsporne w sprawie przyjął, iż odwołujący się znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Spełnia zatem określone przepisami ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) kryterium dochodowe (art. 4 ust. 1 ustawy) i sytuacyjne (art. 31 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 3 ustawy) do przyznania wnioskowanej przez niego formy pomocy. Jednakże przyznanie pomocy uzależnione zostało również od możliwości i sytuacji finansowej organu (art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Kolegium, na podstawie znajdującego się w aktach sprawy wykazu środków finansowych na realizację zadań zleconych z dnia 3 października 2001 r., uznało, że organ wykazał, że nie posiadał wystarczających środków na realizację wszystkich form pomocy. Kwota środków, jaką dysponował w tym okresie była niższa od kwoty wydatków, nie pozwalała nawet na realizację wszystkich świadczeń obligatoryjnych. W związku z powyższym organ nie posiadał środków na pomoc fakultatywną, w tym na wypłatę zasiłków okresowych. Dodał, że z sytuacją finansową ośrodka storna została zapoznana w toku postępowania. W tym stanie sprawy odmowa przyznania odwołującemu się zasiłku okresowego była uzasadniona. M. N. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję. Powołał się na zapis art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej oraz przepisy Konstytucji RP. Wskazał, że podstawowym celem pomocy społecznej jest zaspakajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponieważ skarżący spełniał wszystkie określone przepisami prawa kryteria uzasadniające przyznanie wnioskowanej formy pomocy (zasiłku okresowego) odmowne decyzje organów obydwu instancji uznać należy za wydane z naruszeniem prawa. W jego ocenie brak środków pieniężnych, bądź ich ograniczenie nie może stanowić wyłącznej podstawy do odmowy przyznania pomocy. Podniósł także, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów odwołania. Pominięto bowiem kwestie zgodności decyzji organu I instancji z przepisami Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisu art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r., poz. 414 ze zm.) potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z przepisu tego wynika, iż organ administracyjny właściwy do przyznania pomocy społecznej, może odmówić pomocy z uwagi na brak możliwości. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji na brak możliwości przyznania skarżącemu pomocy. Wyjaśnił przy tym szczegółowo jakie są dochody i wydatki Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Jak wynika z wykazu środków finansowych z dnia 3 października 2001r. na realizację zadań zleconych w 2001r. organ pomocy społecznej otrzyma mniej środków finansowych, niż wynoszą potrzeby na realizację świadczeń o charakterze obowiązkowym, takich jak: zasiłki wyrównawcze, renty socjalne, zasiłki okresowe gwarantowane, zasiłki z tytułu ochrony macierzyństwa, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, gdyż miesięcznie na ten cel (wg szacunku za m-c wrzesień) powinno się przeznaczyć kwotę 756.369 zł, a do dyspozycji jest 747.700 zł. Wobec tego brak było środków finansowych na świadczenia o charakterze nieobowiązkowym, jak zasiłki okresowe. Organowi podejmującemu zaskarżoną decyzję, którą utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania pomocy społecznej, nie można zatem zarzucić naruszenia prawa. Wskazać przy tym należy, iż Sąd administracyjny, kontrolując wykonywanie administracji publicznej, kieruje się jedynie kryterium zgodności z prawem (art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.). Podstawą uwzględnienia skargi nie może być ocena działania organu administracyjnego pod względem efektywności, bądź ocena polityki prowadzonej przez organy władzy państwowej. Skarżący zasadnie może zarzucać organom właściwym w zakresie pomocy społecznej, iż nie spełniają jego wszystkich uzasadnionych potrzeb. Jednakże stan ten – w wypadku zasiłków okresowych, stanowiących zadania zlecone gminy - jest spowodowany nie naruszeniem prawa, a sytuacją finansową Państwa . Podejmując zaskarżoną decyzję nie naruszono też w ocenie Sądu przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż art. 67 ust. 2 mówi wprawdzie o tym, iż obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, jednakże zastrzega też, iż zakres i formy tego zabezpieczenia określa ustawa. W tym wypadku ustawa o pomocy społecznej określiła w cytowanym już art. 2 ust. 4, iż przyznanie pomocy zależy m.in. od możliwości ośrodka pomocy społecznej. Gdy zaś takiej możliwości finansowej brak organ może odmówić przyznania pomocy. Natomiast przepisy art. art. 2, 30 i 67 Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek z pomocy społecznej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2002r., sygn. akt. III RN 141/01, opubl. – OSNP 2002/24/584). Powoływanie się przez skarżącego – będącego osobą samotną – na przepis art. 71 Konstytucji RP, który dotyczy potrzeb rodzin, w szczególności wielodzietnych jest chybione. Mając zatem na uwadze wyżej wskazane względy, nie dopatrując się naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.