II SA/Gd 409/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1/ stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. K. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 24 maja 2001 r. Starosta nałożył na skarżącego J. K. grzywnę w celu wykonania obowiązku wynikającego z decyzji Wojewody z dnia 19 października 1998 r. Decyzją tą, powołując się na art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda ograniczył skarżącemu sposób korzystania z jego nieruchomości – działki nr [...] i zezwolił spółce A w W. na założenie i przeprowadzenie podziemnego gazociągu wraz z kablem światłowodowym na tej nieruchomości. Skarżący od tego postanowienia wniósł zażalenie i równocześnie zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Oba te środki prawne (zawarte w jednym piśmie) uzasadnił tym, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 19 października 1998 r. oraz tym, że obowiązek wynikający z tej decyzji został wykonany. Powołując się na takie zarzuty wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego i umorzenie nałożonej grzywny w celu przymuszenia. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2001 r. Starosta oddalił zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, odmówił umorzenia nałożonej grzywny w celu przymuszenia i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący na postanowienie z dnia 29 czerwca 2001 r. wniósł zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie na postanowienie z dnia 24 maja 2001 r. oraz zażalenie na postanowienie z dnia 29 czerwca 2001 r. dwoma postanowieniami z dnia 8 stycznia 2002 r. utrzymało w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Skarżący od obu postanowień wniósł skargi do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargi wniesiono o ich oddalenie. Rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej podanych. Zgodnie z art. 23 § 1 i 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organami odwoławczymi w postępowaniu egzekucyjnym są organy wyższego stopnia. Ustawa ta nie zawiera jednak własnej definicji organów wyższego stopnia. W związku z tym poprzez jej art. 18 należy sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 17 pkt 1, który stanowi, że w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego organami wyższego stopnia są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Niniejsza sprawa dotyczy egzekucji obowiązku nałożonego na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten dotyczy szczególnej formy wywłaszczenia, która polega na ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Nie ulega zatem wątpliwości, że sprawa oparta na tym przepisie jest sprawą dotyczącą wywłaszczenia. Według tego przepisu uprawnionym do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Z kolei według art. 9a tej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w chwili wydania zaskarżonego postanowienia (Dz.U. nr 46 z 2000 r., poz. 2603 ze zm.), m.in. od decyzji wydanych przez starostę w sprawach wywłaszczeń przysługuje stronie odwołanie do wojewody. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że takie sformułowanie przepisu art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami świadczy, że wojewoda jest nie tylko organem uprawnionym do rozpoznania odwołań od decyzji wydanych w sprawach w tym przepisie wymienionych, ale jest też uprawniony do rozpoznania zażaleń od postanowień wydanych w tych sprawach oraz jest organem wyższego stopnia w tych sprawach. (Np. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2001 r., I SA 256/01 oraz postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2001 r. I SA 2148/00). Taki sposób wykładni potwierdza zmiana treści art. 9a, w którym obecnie wyraźnie stanowi się, że wojewoda jest organem wyższego stopnia w sprawach rozstrzyganych przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (Dz.U. nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.). W konsekwencji stwierdzić należy, że według stanu prawnego obowiązującego w chwili podejmowania zaskarżonego postanowienia właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie starosty w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania obowiązku określonego w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami był wojewoda a nie samorządowe kolegium odwoławcze. Przepis art. 9a ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowił w tym przypadku przejaw ustawy szczególnej, która wyłącza zasadę wyrażoną w art. 17 pkt 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest dotknięte wadą nieważności, gdyż zostało wydane przez organ niewłaściwy (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, niezależnie od zarzutów skargi, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Wobec tego, że zaskarżone postanowienie jest dotknięte wadą nieważności Sąd na mocy art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 120 powołanej ustawy). Wobec uwzględnienia skargi na mocy art. 200 tej ustawy orzeczono o kosztach postępowania. Sąd nie zawarł w wyroku orzeczenia przewidzianego w art. 152 powołanej ustawy, gdyż skarga dotyczy aktu, którym odmówiono uwzględnienia zarzutów skarżącego, zaś do tego rodzaju aktów, w ocenie Sądu, powołany przepis nie stosuje się. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.