II SA/Gd 409/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Wojewody z dnia 5 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia 1. odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 409/19, 2. zwrócić skarżącemu D. D. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 19 września 2019 r. zawiadomiono D. D. o rozprawie zaplanowanej na dzień 27 listopada 2019 r. w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 5 kwietnia 2019 r., nr [..], w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o pozwoleniu na budowę. Zawiadomienie wysłano na adres skarżącego ujawniony w skardze. Zawiadomienie zostało skutecznie doręczone w dniu 8 października 2019 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 101 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 listopada 2019 r. oddalił skargę D. D. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2020 r. akta administracyjne sprawy zwrócono do organu wraz z odpisem powyższego wyroku z zaznaczeniem stwierdzenia jego prawomocności. Pismem z dnia 20 lutego 2020 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, dopełniając jednocześnie uchybionej czynności poprzez dołączenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Skarżący wyjaśnił, że w związku z brakiem informacji na temat postępowania zainicjowanego jego skargą, odbył w dniu 17 lutego 2020 r. rozmowę telefoniczną z pracownikiem Wydziału Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w trakcie której dowiedział się, że rozprawa odbyła się w dniu 27 listopada 2019 r. i zapadł na niej wyrok oddalający skargę. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że nie zamieszkuje pod adresem podanym w skardze, przy czym adres ten został wskazany jako adres do doręczeń, pod którym zamieszkuje nadal rodzina skarżącego. Wyjaśnił, że jeden z członków jego rodziny zgodził się odbierać przesyłki sądowe kierowane do skarżącego, do czego został upoważniony stosownym pełnomocnictwem złożonym w Urzędzie Pocztowym. Skarżący nie zaprzecza, że doszło do prawidłowego doręczenia zawiadomienia o rozprawie, jednakże z niejasnych powodów członek jego rodziny nie przekazał skarżącemu korespondencji z Sądu. W ocenie skarżącego, nie ponosi on winy za to, że pismo z zawiadomieniem o rozprawie nie zostało mu przekazane. Powołując się na orzecznictwo wskazał, że fakt, iż działanie osoby odbierającej korespondencję uniemożliwiło adresatowi zapoznanie się z treścią pisma może stanowić podstawę do wzruszenia domniemania prawidłowości doręczenia. Ponadto, według skarżącego treść pisma informującego o rozprawie jest niejasna, wprowadzająca w błąd, gdyż nie wynika z niej, że Sąd nie doręcza wyroków oddalających skargi. Podobnie nie wynika z niej, że w przypadku niezłożenia w terminie 7 dni wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżący traci możliwość zaskarżenia orzeczenia oddalającego skargę. Biorąc pod uwagę powyższe skarżący zauważył, iż jako osoba fizyczna samodzielnie broniąca swych interesów przed Sądem, nawet gdyby otrzymał zawiadomienie przed terminem rozprawy, to z jego treści nie domyśliłby się, że wyrok oddalający skargę nie zostanie mu doręczony. Wskazał, że ze względu na "brak równości broni" pomiędzy skarżącym a pozostałymi uczestnikami sporu powinien uzyskać możliwość podjęcia próby obrony swojego interesu przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2) a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W realiach niniejszej sprawy skarżący zachował 7 – dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia oraz dokonał uchybionej czynności. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że o jego uchybieniu skarżący powziął wiadomość w dniu 17 lutego 2020 r. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Wydziału Informacji Sądowej WSA w Gdańsku, a wniosek o przywrócenie terminu nadał w placówce pocztowej w dniu 21 lutego 2020 r. (k. 117 akt). To umożliwiło Sądowi przystąpienie do rozważenia zasadności wniosku. Przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy nie było zawinione przez stronę. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OZ 655/10, LexPolonica nr 2387928). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagła choroba strony lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inna osobą czy też mylne poinformowanie strony przez sąd o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Natomiast przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 listopada 2019 r. wydanym na rozprawie oddalił skargę wniesioną przez D. D. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Przy czym odpis sentencji wyroku oddalającego skargę jest doręczany stronom tylko w jednym przypadku, o którym mowa w art. 139 § 4 p.p.s.a., tj. wówczas gdy wyrok ten wydano na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że zasadą z art. 142 § 1 p.p.s.a. jest doręczanie odpisu wyroku z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, tj. w przypadku uwzględnienia skargi. Natomiast w przypadku oddalenia skargi na rozprawie Sąd nie sporządza uzasadnienia, o ile nie wpłynie wniosek skarżącego, a także Sąd nie doręcza odpisów sentencji takiego wyroku. Z akt sądowych wynika, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, na którą stawiennictwo nie było obowiązkowe oraz o sposobie zaskarżania orzeczeń sądowych, w tym o zasadach ubiegania się o sporządzenie uzasadnienia i jego konsekwencjach. Korespondencja zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy została skierowana na adres skarżącego uwidoczniony w skardze. Akta potwierdzają również, że skarżący w toku postępowania sądowego przy pierwszym doręczeniu został pouczony o obowiązku z art. 70 § 1 p.p.s.a. zawiadamiania sądu o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, oraz o skutkach zaniedbania tego obowiązku (§ 2). Z treści wniosku o przywrócenie terminu niewątpliwie wynika, że skarżący, choć zmienił adres zamieszkania, to pozostawił ten adres jako adres do doręczeń, jednocześnie upoważniając jednego z członków swojej rodziny zamieszkującego pod wskazanym adresem do odbioru przesyłek pocztowych do niego kierowanych. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że udzielił członkowi swojej rodziny upoważnienia pocztowego w rozumieniu art. 38 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.), zwanej dalej P.p. W takiej sytuacji przesyłka pocztowa może być wydana ze skutkiem doręczenia pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa pocztowego zarówno pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej lub w placówce pocztowej (art. 37 ust. 2 pkt 2 lit. a) i b) P.p.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 P.p. operator pocztowy może przyjąć od adresata pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym". Ustawodawca wprowadził jako regulację dodatkową, obok zasad udzielania pełnomocnictw wynikających z kodeksu cywilnego, szczególny rodzaj pełnomocnictwa, tj. pełnomocnictwo pocztowe. Obejmuje ono upoważnienie do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych i udzielane jest przez adresata innej osobie w formie pisemnego oświadczenia. Jak wynika z wyjaśnień skarżącego udzielił on takiego pełnomocnictwa szczególnego, tj. pełnomocnictwa pocztowego do odbioru m.in. przesyłek pocztowych w jego imieniu. Jeżeli zatem zlecił odbiór korespondencji pełnomocnikowi pocztowemu, pełnomocnik ten winien zachować staranność w wykonywaniu zleconych czynności bowiem to mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania takiego pełnomocnika, tym samym to na skarżącym ciąży obowiązek starannego wyboru każdego pełnomocnika. Pełnomocnik, który zgodził się działać w określonej czynności w imieniu i na rzecz mocodawcy winien działać z równą starannością i zaangażowaniem, jak gdyby działał na własną rzecz. Podkreślić należy, że niedbałość pełnomocnika również pocztowego obarcza skutkami samą stronę i nie stanowi podstawy do uwolnienia jej od ponoszenia z tego tytułu negatywnych następstw procesowych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienia o rozprawie wynika, że przesyłka po awizowaniu została odebrana w dniu 8 października 2019 r. przez osobę upoważnioną (k. 101 akt), czego nie neguje, a wręcz przyznaje, skarżący. W tych okolicznościach twierdzenia skarżącego, że przesyłka sądowa wskutek niedopatrzenia spowodowanego podeszłym wiekiem lub omyłką osoby upoważnionej do odbioru korespondencji nie została mu przekazana, nie stanowią uzasadnienia braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku. Odbiór zawiadomienia o rozprawie przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu skarżącego wywarł bowiem skutek również względem skarżącego. W tej sytuacji termin do wniesienia wniosku o uzasadnienie rozpoczął swój bieg od dnia rozprawy, tj. 27 listopada 2019 r. i bezskutecznie upłynął w dniu 4 grudnia 2019 r. Samo twierdzenie, że w odpowiednim terminie pełnomocnik pocztowy, który dokonał odbioru korespondencji, nie przekazał jej do rąk adresata, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu i nie wskazuje na brak winy skarżącego w powstaniu uchybienia procesowego. Podkreślić należy, że strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem, zwłaszcza, jeśli adres ten wskazała jako adres do doręczeń i ustanowiła pełnomocnika pocztowego. Podobnie, bez wpływu na ocenę zawinienia skarżącego w uchybieniu terminu są jego zastrzeżenia co do mylącej, niejasnej treści pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie, z którego, według skarżącego nie wynika, że wyrok oddalający skargę nie jest doręczany z urzędu. Skoro zawiadomienie o terminie rozprawy nie zostało skarżącemu przekazane w terminie umożliwiającym podjęcie prawidłowych działań procesowych (udział w rozprawie, złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia) to treść towarzyszących mu pouczeń jest irrelewantna prawnie, bo nie ona spowodowała uchybienie. Antycypowanie zachowań skarżącego w razie prawidłowego przekazania mu zawiadomienia o rozprawie jest nieprzydatne dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. To samo odnosi się do pozostałych okoliczności związanych z długotrwałością postępowania oraz "nierównością" pomiędzy stronami postępowania, wśród których skarżący jest stroną słabszą i nieprofesjonalną. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł o odmowie przywrócenia terminu. O zwrocie skarżącemu opłaty kancelaryjnej uiszczonej od wniosku o sporządzenia uzasadnienia Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a. uznając ją za opłatę nienależną.