II SA/Gd 412/17

WyrokWSA w Gdańsku2017-10-26

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Dorota Jadwiszczok, Dariusz Kurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego, który został dobudowany do istniejącego budynku mieszkalnego objętego nakazem rozbiórki, jest bezprzedmiotowe, jeśli decyzja o rozbiórce została wydana przed rozpoczęciem budowy budynku gospodarczego?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego nie jest bezprzedmiotowe, jeśli decyzja o rozbiórce dotyczyła wyłącznie wcześniejszego etapu budowy budynku mieszkalnego i nie obejmowała nowo wybudowanego obiektu gospodarczego. Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, ignorując dowody wskazujące na odrębny charakter budowy budynku gospodarczego i nie przeprowadzając właściwego postępowania dowodowego w celu ustalenia jego legalności.
Stan faktyczny
Skarżący H. W. wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku gospodarczego. Organy uznały postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ budynek mieszkalny na tej samej działce był objęty wcześniejszą decyzją nakazującą rozbiórkę. Skarżący zarzucił, że budynek gospodarczy został wybudowany później i nie był objęty decyzją o rozbiórce, a organy błędnie uznały postępowanie za bezprzedmiotowe.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2017 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego H. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia 27 kwietnia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2017r. umarzającą postępowanie administracyjne. Zaskarżoną decyzję podjęto w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wójt Gminy decyzją z dnia 11 maja 1993 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 z późn.zm.) nakazał S. M. rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku mieszkalnego na działce nr [..] położonej w miejscowości D. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W trybie odwoławczym Wojewoda decyzją z dnia 24 czerwca 1993r. nr [..] utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji, a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 listopada 1993 r., sygn. akt SA/Gd 1772/93, oddalił skargę S. M. na ww. decyzję Wojewody, potwierdzając tym samym legalność nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego. Pismem z dnia 28 lipca 2016 r. H. W. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wszczęcie postępowania w trybie przepisów art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane i nakazanie rozbiórki budynku mieszkalnego oraz będącego w budowie budynku gospodarczego na działce nr [..] i częściowo na jego działce nr [..] położonych w miejscowości N. gmina S. Powiatowy Inspektor Nadzoru pismem z dnia 23 września 2016 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy budynku gospodarczego i o terminie oględzin w dniu 3 października 2016 r. Z ustaleń zawartych w protokole oględzin z dnia 3 października 2016 r. wynika, że S. M. nie wybudował nowego obiektu budowlanego na terenie ww. działek, kontynuował jedynie prace przy istniejącym budynku mieszkalnym, którego część stanowi pomieszczenie garażowe. W tych okolicznościach Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., decyzją z dnia 27 lutego 2017r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie budowy budynku gospodarczego, zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku mieszkalnego, usytuowanego na terenie działki nr [..] i części działki nr [..] w miejscowości D., gmina S. Odwołanie od powyższej decyzji złożył H. W. właściciel działki nr [..] wnosząc o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, albowiem w jego przekonaniu błędnie uznano postępowanie za bezprzedmiotowe. Rozpoznając odwołanie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że budynek mieszkalny z częścią garażową, gdzie trwały roboty budowlane, objęty jest odrębnym postępowaniem administracyjnym zakończonym prawomocną decyzją Wójta Gminy z dnia 11 maja 1993 r. nr [..], nakazującą rozbiórkę przedmiotowego budynku mieszkalnego. Podkreślono, że decyzja Wójta Gminy wydana została na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -Prawo budowlane, tj. z uwagi na niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Legalność decyzji potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 listopada 1993r., sygn. akt SA/Gd 1772/93. Na tej podstawie organ potwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowego budynku zostało zakończone za rządów ustawy z dnia 24.października 1974 r. - Prawo budowlane i obowiązujących wówczas przepisów wykonawczych, tj. rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17 poz.62 z dnia 14 sierpnia 1980 r.). W tej sytuacji przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. (Dz.U. Nr 75 poz. 690) weszły w życie znacznie później, a więc nie mają zastosowania. Organ uznał, że skoro istniejący budynek mieszkalny objęty jest już nakazem przymusowej rozbiórki, a w czasie oględzin organ pierwszej instancji nie stwierdził, aby na ww. działkach zrealizowano nowy obiekt budowlany, to prowadzenie nowego postępowania i wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia byłoby obarczone wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., tj. dotyczyłoby sprawy rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Skoro organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, to zasadnym było jego umorzenie ze względu na będącą w obiegu prawnym cytowaną wyżej decyzję rozbiórkową. W skardze na powyższą decyzję zarzucono naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie postępowania w niniejszej sprawie za bezprzedmiotowe. W oparciu o ten zarzut zawnioskowano o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany jesienią 2015 r. Wówczas S. M. na tyłach budynku mieszkalnego, objętego w/w decyzją rozbiórkową z 1993 r., rozpoczął kolejną inwestycję polegającą na budowie budynku gospodarczego. W chwili obecnej budynek ten obejmuje parter ze stropem zalanym betonem, co wskazuje na to, że planowana jest kontynuacja budowy. Przedmiotowy budynek przylega bezpośrednio do ściany budynku mieszkalnego i również częściowo znajduje się na terenie należącej do skarżącego nieruchomości stanowiącej działkę nr [..]. W związku z tym, że budynek ten znajduje się częściowo na terenie nieruchomości skarżącego, nie jest dopuszczalne zalegalizowanie tej samowoli budowlanej, albowiem nie wyraża on zgody na realizację inwestycji na swojej działce. Podkreślił, że w chwili wydawania decyzji o nakazie rozbiórki z dnia 11 maja 1993 r. budynek gospodarczy nie istniał. Nie można zatem było uznać, iż objęty jest on przedmiotową decyzją o nakazie rozbiórki. Skarżący podkreślił, że inwestor kontynuował prace przy budynku objętym nakazem rozbiórki, jednakże oprócz tych prac, wykonał też zupełnie nowe prace budowlane polegające na wybudowaniu nowego budynku. Nie sposób uznać, że dobudowa nowego budynku gospodarczego stanowi kontynuację dotychczasowych nielegalnych prac budowlanych i nie podlega art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, skoro była wykonywana pod rządami tych przepisów. Skarżący zarzucił uchybienia w postępowaniu dowodowym, które doprowadziły do błędów w ustaleniach faktycznych i wadliwego rozstrzygnięcia. Organ winien ustalić zakres decyzji rozbiórkowej z 1993 r., a w szczególności czy decyzją tą był objęty budynek gospodarczy, który częściowo został posadowiony na terenie jego nieruchomości, a jego budowa jest prowadzona od 2015 r. Idąc bowiem tokiem rozumowania organów administracji w niniejszej sprawie raz wydana decyzja o nakazie rozbiórki będzie dotyczyła również później wykonanych w toku jednego procesu budowlanego budynków, które połączone są np. ścianą z budynkiem objętym już nakazem rozbiórki. Takie rozumowanie stoi w sprzeczności z przepisami ustawy Prawo budowlane. Wobec powyższego błędnym było uznanie przez organ pierwszej instancji niniejszego postępowania za bezprzedmiotowe, zaś zaskarżona decyzja zasługuje na uchylenie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów, obowiązującego w dacie orzekania, prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak określoną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzje organów nadzoru budowlanego obu instancji, które, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., orzekły o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie budynku gospodarczego zlokalizowanego w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr [..] i części działki nr [..] w miejscowości D., gmina S. Postępowanie w tym przedmiocie powiatowy organ nadzoru wszczął z urzędu w następstwie sygnału pochodzącego od skarżącego H. W. – właściciela działki nr [..] bezpośrednio sąsiadującej z zabudowaną działką nr [..] należącą do S. M. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, co organy nadzoru budowlanego ustaliły po kwerendzie akt administracyjnych, że w odniesieniu do zabudowy budynkiem mieszkalnym na działce nr [..] toczyło się postępowanie w przedmiocie samowolnej zabudowy zakończone ostateczną decyzją Wojewody z dnia 24 czerwca 1993r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 11 maja 1993r. orzekającą rozbiórkę rozpoczętej budowy budynku mieszkalnego budowanego na działce nr [..] w D. Naczelny Sąd Administracyjny, Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 10 listopada 1993r., sygn. akt SA/Gd 1772/93, oddalił skargę stwierdzając tym samym legalność kontrolowanych decyzji. Na tej podstawie organy uznały, że obiekt gospodarczy, co do którego w 2016 r. wszczęto postępowanie w kierunku zweryfikowania jego legalności, objęty został już decyzjami orzekającymi rozbiórkę budynku mieszkaniowego i prowadzenie postępowania w tym przedmiocie prowadziłoby do naruszenia zakazu orzekania w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W konsekwencji, wydały rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli brakuje któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. W niniejszej sprawie istnieją wszystkie elementy stosunku materialnoprawnego - podstawa materialnoprawna do załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej oraz przedmiotu postępowania w postaci zabudowy, której zbadania legalności domagał się skarżący. W tej sytuacji jedynie szczegółowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego w niniejszej sprawie zabrakło, mogło doprowadzić do ustalenia tożsamości przedmiotowej sprawy ostatecznie rozstrzygniętej w 1993 r. nakazem rozbiórki a sprawy wszczętej w 2016 r. w przedmiocie budynku gospodarczego na działce nr [..], co skutkowałoby bezprzedmiotowością wszczętego postępowania i w konsekwencji umorzeniem postępowania w drodze decyzji opartej o art. 105 § 1 k.p.a., co jednak nie miało miejsca. W ocenie Sądu postępowanie wszczęte z urzędu w przedmiocie legalności budynku gospodarczego nie jest wobec tego bezprzedmiotowe, zaś umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. nastąpiło z naruszeniem tego przepisu. W aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy zgromadzono dokumenty, z których wynika, że rozbiórka z 1993 r. objęła wyłącznie początkowy etap wykonanych przez inwestora nielegalnie robót budowlanych, które zakończono wykonaniem stropów pierwszej kondygnacji. Z notatki służbowej sporządzonej przez pracowników Urzędu Gminy z interwencji na działce nr [..] w D. w dniu 25 października 1994r. wynika, że S. M., pomimo wyroku NSA, nadal prowadził roboty budowlane przy budynku mieszkalnym na działce nr [..], które polegały na układaniu zbrojenia na części stropu nad piętrem. Okoliczności te w sposób wyraźny świadczą, że inwestor pomimo rozbiórki orzeczonej na etapie wykonania stropu pierwszej kondygnacji kontynuował roboty budowlane rodzajowo inne, albowiem zmierzające do wybudowania kolejnej kondygnacji, która w efekcie jego działań inwestycyjnych faktycznie powstała, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w toku przeprowadzonych na działce nr [..] oględzin w dniach 21 lipca 2004 r. oraz 12 grudnia 2012 r. Z protokołu oględzin z 2012 r. wynika jednoznacznie, że aktualnie budynek wybudowany na działce nr [..] jest obiektem o czterech kondygnacjach – dwupiętrowy z poddaszem użytkowym. W protokole z dnia 12 grudnia 2012 r. stwierdzono natomiast, że od ostatniej kontroli w 2004 r. nie wykonano żadnych nowych prac poza zalaniem stropu nad ścianami garażu. Te ujawnione okoliczności, które nie były przedmiotem ani ustaleń ani rozważań organów orzekających w niniejszej sprawie potwierdzają, że obecnie istniejąca na działce zabudowa mieszkaniowa, jak również zabudowa gospodarcza stanowiąca część zabudowań na działce nr [..], jest efektem ciągu działań inwestycyjnych S. M., które wyłącznie w części zamkniętej stropem pierwszej kondygnacji objęła decyzja o rozbiórce z dnia 11 maja 1993 r. Pozostałe części powstałego obiektu budowlanego są natomiast wynikiem później przeprowadzonych robót budowlanych, które powinny stać się przedmiotem odrębnych, wnikliwych postępowań organów nadzoru budowlanego. Tym samym kontrolowane rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego nie są zgodne z prawem, albowiem organy obu instancji nie rozpatrzyły istoty sprawy we właściwym trybie, na podstawie wszystkich dowodów, które były niezbędne do poczynienia istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. Do protokołu sporządzonego z oględzin przeprowadzonych na działce nr [..] w dniu 3 października 2016 r. S. M. oświadczył, że od dnia ostatniej kontroli, która - jak wynika z akt sprawy - miała miejsce w dniu 12 grudnia 2012 r., nie wykonał żadnych robót budowalnych. Podkreślił, że już w trakcie tej ostatniej kontroli ustalono, że do istniejącego budynku mieszkalnego dobudowano część obiektu, który miał pełnić w części piwnicznej funkcję garażu, a w następnej kondygnacji funkcję mieszkalną. Wskazał wówczas, że roboty budowlane zrealizowane zostały na etapie części piwnicznej. Inwestor stwierdził, że ściany w budynku zostały wykonane w latach 90-tych XX wieku, tj., około 1991-1993 r., natomiast około trzech lat później nastąpiło zalanie stropu wraz z żelbetonowymi podciągami. Oświadczył, że na wykonanie wszystkich robót nie miał pozwolenia na budowę. W ocenie Sądu sam inwestor przyznał, że poza robotami budowlanymi objętymi orzeczoną rozbiórką z 1993 r. wykonał również inne roboty budowlane, w wyniku których powstała druga kondygnacja naziemna budynku, poddasze i dach oraz strop budynku części gospodarczej, do których ta decyzja się nie odnosiła, chociażby z tego powodu, że wykonano je później. Przypisywanej przez organy tożsamości tych robót przeczy chronologia prowadzonych robót budowlanych wynikająca z akt sprawy. W tych okolicznościach, wynikających ze zgromadzonych akt sprawy, nie sposób uzasadnić tezę organów o bezprzedmiotowości postępowania wszczętego w celu zweryfikowania legalności części obiektu budowlanego wybudowanego na działce nr [..], pełniącego funkcję gospodarczą. Ze zgromadzonych i znanych organom prowadzącym postępowanie akt sprawy wyłania się stan faktyczny wymagający podjęcia przez organy nadzoru budowlanego konkretnych, ściśle przewidzianych w przepisach prawa budowlanego kroków prawnych w celu przywrócenia stanu zgodnego z prawem na działce nr [..], który ewidentnie na niej nie istnieje. Tymczasem organy nadzoru budowlanego obu instancji z naruszeniem przepisów regulujących postępowanie dowodowe, tj. art. 7, art. 77 § 2 oraz art. 80 k.p.a., zignorowały wszystkie okoliczności wyraźnie wynikające ze zgromadzonych w sprawie akt i nie podjęły inicjatywny dowodowej niezbędnej do tego, ażeby ustalić ponad wszelką wątpliwość relewantne prawnie fakty dla ostatecznego rozpoznania sprawy. Materiał dowodowy uzyskany z oględzin przeprowadzonych w dniu 3 października 2016 r. już wymagał weryfikacji i poczynienia dalszych ustaleń zmierzających w szczególności do sprawdzenia dokładnej daty powstania części gospodarczej budynku na działce nr [..], dokładnego położenia tej części względem pozostałych części budynku, w szczególności tych, które objęte zostały decyzją o rozbiórce z 1993r. Dopiero tak przeprowadzone postępowanie dowodowe będzie mogło stanowić podstawę do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych determinujących kolejne decyzje procesowe w zakresie chociażby kwalifikacji prawnej, sposobu procedowania oraz końcowego załatwienia sprawy. W świetle ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 1332), zwanej dalej Prawem budowlanym, właściwym trybem procedowania w niniejszej sprawie będzie tryb określony w art. 50 i art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, który stanowi, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Przewidziane w powołanym przepisie postępowanie naprawcze ma na celu usunięcie stanu niezgodności z prawem. Na podstawie art. 51 Prawa budowlanego orzeka się w spawach wykonywania robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, jednak innych niż budowa w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Wskazany przepis przez budowę rozumie wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Poza zakresem pojęciowym terminu "budowa" pozostaje zatem wykonywanie innych robót budowlanych niż tych, których efektem końcowym jest powstanie budynku. W kontrolowanej sprawie przedmiotem postępowania objęta jest część budynku zlokalizowanego na działce nr [..], pełniąca funkcję gospodarczą. W konsekwencji podjęcie działań zmierzających do usunięcia wadliwości prawnych zaistniałej samowoli obywać się winno w trybie i na zasadach wynikających z art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Decyzje procesowe organów podejmowane w toku prowadzonej procedury naprawczej uzależnione winny być od dokonanych ustaleń faktycznych. Organy winny zweryfikować w pierwszej kolejności, czy część gospodarcza dobudowana została do części budynku objętej decyzją o rozbiórce z dnia 11 maja 1993 r., z wykorzystaniem jej elementów, w tym fundamentów czy ścian pierwszej kondygnacji. Potwierdzenie prawdziwości tych okoliczności wymagałoby uwzględnienia przez organ orzekający, że niedopuszczalne jest zakończenie postępowania naprawczego wynikiem pozytywnym dla inwestora, albowiem niemożliwe jest doprowadzenie części obiektu budowlanego posadowionego na nielegalnych fundamentach bądź dobudowanego do nielegalnej części budynku do stanu zgodnego z prawem. W rozpoznawanej sprawie organy z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie rozpoznały istoty sprawy mylnie utożsamiając roboty budowlane wykonane przy budowie części gospodarczej budynku na działce nr [..] z budową objętą decyzją o rozbiórce z dnia 11 maja 1993r., do czego nie miały podstaw faktycznych ani prawnych. Wadliwość ta była skutkiem braku przeprowadzenia właściwego postępowania dowodowego i błędnego uznania wszczętego postępowania za bezprzedmiotowe, czym naruszono przepis art. 105 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji sprawa samowolnej zabudowy na działce nr [..] ponownie stanie się przedmiotem rozpoznania przez powiatowy organ nadzoru budowlanego, który zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a. winien procedować uwzględniając ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, które go wiążą w tej sprawie. Podkreślić należy, że akta sprawy uzasadniają potrzebę zbadania stanu faktycznego pod kątem zgodności z obowiązującymi nomami budowlanymi i podjęcia działań prawnych nie tylko w odniesieniu do części obiektu pełniącego funkcję gospodarczą, ale także do wszystkich części tego obiektu zrealizowanych po wydaniu decyzji o rozbiórce z dnia 11 maja 1993 r. i nie objętych jej zakresem. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie wyczerpuje w całości uiszczony wpis sądowy od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło