II SA/Gd 416/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) As. WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Wojewody z dnia 31 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 listopada 2000 r. nr [...]; II. stwierdza, że wskazane wyżej decyzje nie mogą być wykonane. Wojewoda decyzją z dnia 31 stycznia 2003 r., wskazując jako podstawę prawną art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z2001 r. Nr 87, poz. 960) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 listopada 2000 r., orzekającą o wymeldowaniu Z. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że z wnioskiem o wymeldowanie Z. C. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. wystąpił Wydział Spraw Lokalowych Urzędu Miasta w G. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że umowa najmu na przedmiotowy lokal została rozwiązana z dniem 31 października 1999 roku i przekazana na ręce kuratora – A. B. Następnie organ II instancji wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż w dniu 31 sierpnia 2000 roku Sąd Rejonowy w G. ustanowił kuratora dla nieobecnego Z. C., gdyż nie można było ustalić Jego aktualnego pobytu. Po tym fakcie, a przed wydaniem merytorycznej decyzji ustalono, że wymieniony przebywa w Areszcie Śledczym w W., gdzie wysłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania. W dniu 31 października 1999 roku została rozwiązana z Z. C. umowa najmu lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. Pismem z dnia 9 listopada 2000 roku Z. C. zwrócił się o wstrzymanie czynności związanych z wymeldowaniem do czasu rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej jego uprawnień do spornego lokalu przez Urząd Wojewódzki, gdzie złożył odwołanie od wypowiedzenia umowy najmu przez Miasto G. Dalej organ odwoławczy podał, że z ustaleń organu I instancji wynika, iż Z. C. opuścił sporny lokal bez wymeldowania i utracił uprawnienia do przebywania w nim. Wobec powyższych faktów, organ I instancji orzekł o wymeldowaniu wymienionego z miejsca pobytu stałego. Organ II instancji stwierdził, że Z. C. w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał, iż nie powinien utracić uprawnień do lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. Podniósł, że w Sądzie Rejonowym w G. toczy się sprawa o eksmisję B. P. i miał zapewnienia, że strony Wydziału Lokalowego Urzędu Miasta w G., że cały czas do momentu zakończenia sprawy eksmisyjnej będzie posiadał uprawnienia do przedmiotowego lokalu. W ocenie organu odwoławczego odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ orzekający o wymeldowaniu za podstawę decyzji przyjmuje przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku. Wskazany artykuł stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być jedynie osoba, która: - utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, którego dotyczy postępowanie oraz lokal ten opuściła bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z niego, lub - bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres, co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Organ II instancji podał, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma pierwsza część wyżej wskazanego artykułu. Jednocześnie organ zauważył, iż co do oceny pierwszej przesłanki, a więc uprawnień do zamieszkiwania w lokalu, sytuacja zmieniła się z dniem 19 czerwca 2002 r., kiedy to opublikowano orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002r. Nr 78, poz.716). Zgodnie z tym orzeczeniem badanie posiadania bądź utraty tych uprawnień nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, ponieważ jest niezgodne z Konstytucją RP. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego instytucja zameldowania ma charakter jedynie ewidencyjny (rejestracja stanu faktycznego), a więc powinna odzwierciedlać faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu, a nie rodzić uprawnienia do tego lokalu (rejestracja stanu prawnego). Dlatego też z dniem publikacji przytoczonego orzeczenia przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania w lokalu. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że do podjęcia decyzji o wymeldowaniu Z. C. konieczne jest ustalenie, czy opuścił lokal nr [...] przy ulicy [...] w G. w sposób trwały i dobrowolny. Organ II instancji podał, że nie budziło wątpliwości, iż wymieniony nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Przesłuchana w sprawie B. P. stwierdziła, że Z. C. opuścił sporny lokal w czerwcu 1994 roku, kiedy to zamieszkała tam wraz z rodziną, gdyż planował wyjazd za granicę. Okoliczność opuszczenia przez wymienionego spornego lokalu została potwierdzona również przez Policję w wyniku przeprowadzonej kontroli meldunkowej, gdzie ustalono, że Z. C. w dniu 10 czerwca 1994 roku wyprowadził się ze spornego lokalu i do dnia dzisiejszego tam nie zamieszkiwał. Organ II instancji wskazał, iż należy zauważyć, że w swoich wszystkich pismach jak i odwołaniu od decyzji organu I instancji dotyczącej sprawy jego wymeldowania Z. C. nigdy nie kwestionował okoliczności opuszczenia spornego lokalu. Cały czas natomiast podnosił zarzut bezprawnego, jego zdaniem, pozbawienia go tytułu pranego do lokalu. Skoro w niniejszej sprawie niespornym jest fakt nie zamieszkiwania Z. C. w lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G., to spełniona została przesłanka wymeldowania zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zatem decyzja o wymeldowaniu wymienionego z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. C. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, wskazując, że postępowanie administracyjne winno zostać zawieszone do czasu rozstrzygnięcia w sądzie powszechnym sprawy o ustalenie, na podstawie art. 189 k.p.c., istnienia stosunku najmu. Poza kwestią dotyczącą stosunku najmu lokalu skarżący podał, że od czerwca 1994 r., tj. od chwili, gdy w spornym lokalu zameldował B. P. wraz z jej dzieckiem, nie mógł przebywać we własnym mieszkaniu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże z innych względów niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Słusznie organ odwoławczy stwierdził w zaskarżonej decyzji, że należy uwzględnić treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, który uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym, rozstrzygając przedmiotową sprawę, należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy. Utrata mocy obowiązującej przez art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkuje tym, że kwestia uprawnień do przebywania w lokalu i ich utrata, o czym stanowił w dacie wydania zaskarżonej decyzji art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, nie stanowi podstawy decydującej o możliwości wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego. W przeciwnym razie w dalszym ciągu byłby faktycznie jako jedna z podstaw prawnych decyzji stosowany przepis niezgodny z Konstytucją. Wobec powyższego organ odwoławczy prawidłowo uznał, że ocenie podlegać winna jedynie kwestia dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez skarżącego lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Kwestia zaś związana z uprawnieniami do lokalu, wynikającymi z umowy najmu, z rozwiązaniem której skarżący się nie zgadza, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wymeldowania. Jak słuszni wskazał organ odwoławczy instytucja zameldowania ma charakter ewidencyjny i powinna odzwierciedlać stan faktyczny, wskazując aktualne miejsce pobytu osób. Jednakże ewidencyjny charakter niniejszej instytucji nie zwalnia organów administracji publicznej od przeprowadzenia postępowania w sprawie wymeldowania zgodnie z zasadami postępowania, wynikającymi z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, że skarżący nigdy nie kwestionował okoliczności opuszczenia spornego lokalu, podnosząc zarzut bezprawnego pozbawienia go tytułu prawnego do lokalu. Sąd analizując materiał zgromadzony w aktach administracyjnych nie znalazł podstaw, aby opierając się na nim można było jednoznacznie ustalić, jakie były okoliczności opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu. Skarżący w swoich pismach mówi o bliżej nieokreślonych uzasadnionych powodach, które decydowały o tym, że nie mógł przebywać w swoim mieszkaniu. Jednocześnie skarżący wskazywał na posiadanie jakiejś dokumentacji oraz bliżej nieokreślonych dowodów, mających potwierdzić przyczyny uniemożliwiające zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu (pismo z dnia 30 października 2000 r.). W piśmie z dnia 11 października 2000 r. skarżący wskazał natomiast na wytoczenie w 1996 r. powództwa o eksmisję B. P. Na podstawie pism skarżącego nie sposób zatem ustalić jaka była przyczyna opuszczenia lokalu przez skarżącego. Organ wydając zaskarżoną decyzję oparł się na zeznaniach B. P., która jako osoba faktycznie zajmująca lokal, w którym skarżący jest zameldowany, jest – jak wynika z tych zeznań - osobą zainteresowaną uzyskaniem tytułu prawnego do niniejszego lokalu. Z treści pisma Policji, na które powołał się organ II instancji, wynika, iż ustalenia policyjne zostały raczej ograniczone do rozmowy z B. P. Natomiast na uwagę zasługuje fakt, co uszło uwadze organów ewidencyjnych, iż w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącego z dnia 30 maja 1997 r. kierowane do Referatu Ewidencji i Meldunków, które zostało przez niego nadane z Aresztu Śledczego w W. (karta 17 i 16 akt administracyjnych). Z zeznań B. P. natomiast wynika, że w jakiś czas po zameldowaniu jej przez skarżącego przebywał on w zakładzie karnym. Jak z powyższego wynika w oparciu o materiał zgromadzony przez organy obu instancji nie można stwierdzić w jakich okolicznościach skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, a co za tym idzie czy było to opuszczenie dobrowolne i ma ono charakter trwały. Niewątpliwie skarżący był pozbawiony wolności, jednakże organy nie ustaliły, w jakich okresach okoliczność ta miała miejsce. Obecnie skarżący również jest pozbawiony wolności. Wobec tego rzeczą organów było przede wszystkim ustalenie, w jakim okresie lub okresach skarżący był pozbawiony wolności, kwestia ta, bowiem, może mieć wpływ na ocenę czy i kiedy doszło do opuszczenia spornego lokalu i czy miało ono charakter trwały i dobrowolny. Nadto organy winny również uzyskać od skarżącego więcej informacji na temat przyczyn opuszczenia przedmiotowego lokalu, a nie poprzestać na stanowisku, iż nie kwestionuje on opuszczenia lokalu. Zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne. Wobec tego organy ewidencyjne prowadzące postępowanie w przedmiotowej sprawie, poprzestając na niepełnym materiale dowodowym, naruszyły wskazane przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy ewidencji ponownie rozpatrując sprawę winny, tak jak wyżej już wskazano, wyjaśnić dokładnie okoliczności opuszczenia przez skarżącego spornego lokalu, ustalając między innymi, w jakim okresie czy okresach skarżący był pozbawiony wolności. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane.