II SA/Gd 417/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania Z. S. prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Z. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Małżonkowie utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości 3 000 zł miesięcznie. Oświadczenie o stanie majątkowym wnioskodawcy wskazuje, że oprócz domu o powierzchni 102 m2, oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 0,06 ha, a także dwóch samochodów – [...] rocznik 2007 oraz [...] rocznik 2004, nie posiada on żadnego majątku, innych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 Euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do sytuacji majątkowej skarżącego Sąd, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i wydanego w oparciu o art. 256 cytowanej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245), pismem z dnia 2 lipca 2008 r. wezwał go do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: wyciągów z ostatnich trzech miesięcy ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego żonę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz ostatnich odcinków emerytur wnioskodawcy i jego żony. Wnioskodawca, po upływie wyznaczonego terminu nadesłał pismo, w którym poinformował, że dane dotyczące kont bankowych objęte są tajemnicą bankową, odcinki emerytur nie są przysyłane do miejsca zamieszkania, wydatki związane z utrzymaniem domu kształtują się na poziomie 565 zł miesięcznie (nie załączono żadnych dokumentów obrazujących ponoszone koszty), posiadane przez małżonków pojazdy to: [...], rok produkcji 2007, aktualna wartość – 55 000 zł oraz [...], rok produkcji 2003, aktualna wartość – 13 000 zł. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 art. 245 tejże ustawy). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż dochody gospodarstwa domowego wnioskodawcy kształtują się na poziomie około 3 000 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu oraz dysponuje majątkiem w postaci domu o powierzchni ponad 100 m2, nieruchomością rolną oraz dwoma samochodami. W tej sytuacji, uwzględniając też okoliczność, iż skarżący nie wykonał w całości zobowiązania Sądu, które zmierzało do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących jej sytuacji majątkowej, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Osiągane dochody oraz posiadany majątek nie pozwalają bowiem na przyjęcie, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Na marginesie jedynie wskazać należy, o czym zresztą była mowa powyżej, że to na wnioskującym ciąży ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek prawa pomocy. Sąd, w oparciu o cytowane w niniejszym uzasadnieniu rozporządzenie (§ 4 pkt 2), ma prawo zażądać przedstawienia przez wnioskodawcę wyciągów z posiadanych kont bankowych. Argument, iż są one objęte tajemnicą bankową w sytuacji, gdy wnioskodawca stara się o przyznanie prawa pomocy, jest całkowicie niezrozumiały. Odmowa przedłożenia tych wyciągów natomiast jest oceniana w kontekście spełniania przesłanek prawa pomocy na tle wszystkich danych zaoferowanych przez zainteresowanego. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.