II SA/Gd 4183/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku . w składzie następującym: Asesor WSA Krzysztof Retyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. i J. M. na decyzję Wojewody z dnia 5 listopada 2001 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 23 lipca 1999 r. nr [...]. II SA/Gd. 4183/01 UZASADNIENIE W dniu 8 czerwca 1981 r. J. i B. K. oraz J. i J. M. zawarli umowę sprzedaży warunkowej nieruchomości położonej w G. przy ul. Ś. [...], oznaczonej jako działka nr [...] (k.m. 2). W następstwie decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 4 września 1981 r. o prawie skorzystania z ustawowego prawa pierwokupu nieruchomości, aktem notarialnym z dnia 9 września 1981 r. o wykonaniu prawa pierwokupu Prezydent ta G. działając w imieniu Skarbu Państwa nabył przedmiotową nieruchomość. W dniu 10 maja 1999 r. wniosek o zwrot nieruchomości złożyli J. i B. K. oraz J. i J. M.. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia 23 lipca 1999 r., na podstawie art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. ze zm.) oraz art. 105 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku, umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w G. przy ul. Ś. [...] oznaczonej jako działka nr [...] (k.m. 2), stanowiącej obecnie własność Gminy G. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie czynności cywilnoprawnej - oświadczenie o wykonaniu ustawowego prawa pierwokupu dokonanego przez prawnie umocowanego przedstawiciela działającego w imieniu Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta G.. Zdaniem organu pierwszej instancji wykonanie ustawowego prawa pierwokupu nie jest decyzją wywłaszczeniową jak również nabycie własności w drodze wykonania prawa, nie można uznać jako umowy wywłaszczeniowej, o której mowa w art. 216 wy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.). Organ wywiódł, iż przywrócenie poprzedniemu właścicielowi prawa własności do przejętej w trybie prawa pierwokupu nieruchomości może nastąpić tylko w trybie unieważnienia aktu notarialnego przed Sądem powszechnym. Z tych też względów, organu, wobec braku podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego postępowanie niniejsze jest bezprzedmiotowe i należało na podstawie art. 105 § I k.p.a. je umorzyć. Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący oraz J. i B. K., wskazując, że rozpatrując ich sprawę naruszono art. 32 pkt 2 i art. 36 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 32, poz. 159 z póź. zm). Skarżący akcentowali tę okoliczność, że nieruchomość stanowiła małe gospodarstwo rolne i jako takie nie podlegało prawu pierwokupu określonemu w cytowanej ustawie. Nie uwzględniając zarzutów tego odwołania Wojewoda decyzją z dnia 5 listopada 2001 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 9a i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543) utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jego podjęcia. Skargę na tę decyzję wniosła J. i J. M., ponawiając zarzuty odwołania. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, zważył, co następuje: I Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia i;2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Skarga jest zasadna jednakże z innych względów niż te, na które wskazują skarżący. W sprawie niniejszej jest bezsporne, że przedmiotowa nieruchomość, położona w G. przy ul. Ś. [...], oznaczonej jako działka nr [...] (k.m. 2), po komunalizacji mienia Skarbu Państwa, stanowił własność Gminy Miejskiej w G.. Organy wydając zaskarżone decyzje o umorzeniu postępowania wskazywały, iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta w drodze prawa pierwokupu, a zatem nie mieści w zakresie art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Tym samym, ich zdaniem, nie ma podstaw prawnych do wystąpienia o zwrot tej nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami lecz jedynie właściwym będzie Sąd powszechny i powództwo o unieważnienie sprawy. Z tych też przyczyn umorzono postępowanie. Powstaje zatem zagadnienie prawne, czy Prezydent Miasta G., wykonujący zadanie Starosty Powiatu był uprawniony na podstawie art. 105 k.p.a. i art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami do wydania decyzji o umorzenia postępowania zatem do rozstrzygania w postępowaniu administracyjnym o żądania zwrotu nieruchomości, stanowiącej własność Gminy Miejskiej w G.. Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 stwierdził, że w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy przez jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Zdaniem Sądu powyższe stanowisko można również odnieść do sprawy o zwrot nieruchomości, którą nabyto na podstawie prawa pierwokupu, a wniosek o jej zwrot jest rozpatrywany w oparciu o ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał, iż analogicznie jak do sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy przez jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielając w pełni powyższe stanowisko oraz mając na uwadze okoliczność, że zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. nr 103, poz. 652), Miasto G. jest miastem na prawach powiatu stwierdza, że istnieją podstawy do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., który stanowi, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź.zm.), który stanowi, iż sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do przedstawionej wyżej wykładni przepisów prawa oraz zacytowanej wyżej uchwały NSA, Prezydent Miasta G. podlegał wyłączeniu od rozpoznania sprawy z wniosku skarżących na podstawie art. 24 § I pkt 1 i 4 k.p.a., zaś art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego zachodzi, gdy decyzja została wydana przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. Uwzględniając skargę ze wskazanego wyżej powodu należy wyjaśnić na potrzeby dalszego postępowania przed organem administracji publicznej, że w uzasadnieniu powoływanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wyłączenie osoby prezydenta miasta od udziału w postępowaniu czyni organ wykonawczy gminy niewładnym do działania i jako organ administracji publicznej staje się on niezdolny do załatwienia sprawy (art. 26 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, jak wskazano w uzasadnieniu, będzie miał odpowiednie zastosowanie art. 26 § 2 k.p.a., czyli sprawa będzie podlegała załatwieniu przez organ wyższego stopnia nad prezydentem miasta (w tym przypadku przez wojewodę), z tym że organ ten będzie mógł wyznaczyć do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ. Mając powyższe na względzie Sąd uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) ppkt b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póź.zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z póź. zm.). Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem, zdaniem Sądu, obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja o umorzeniu postępowania nie nadaje się w żadnej mierze do wykonania, to całkowicie bezprzedmiotowe było orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.