II SA/Gd 4184/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak (spr.), .., Sędzia NSA Zdzisław Kostka, Asesor WSA Krzysztof Retyk, Protokolant: Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2001 r., nr [[...]] w przedmiocie wygaśnięcia prawa użytkowania nieruchomości oddala skargę. II SA/Gd 4184/01 Uzasadnienie Decyzją z dnia 26 września 2000 r. nr [[...]] na podstawie art. 104, 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 9 poz. 26 ze zm.) oraz art. 46 ust. 1, w związku z art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 poz. 543) Zarząd Miasta stwierdził wygaśnięcie prawa użytkowania nieruchomości zabudowanej stanowiącej własność Gminy Miasta, położonej w G. przy ul. S., obejmującej część działki nr [[...]], Obr. [[...]] o powierzchni 7360 m 2, bez prawa do odszkodowania A. W uzasadnieniu wskazano, że powyższa nieruchomość stanowi własność Gminy Miasta, zaś znajduje się w użytkowaniu A. Prawo użytkowania nieruchomości zostało ustanowione na podstawie decyzji z dnia 31.08.1982r., nr [[...]]. Przekazanie nieruchomości w odpłatne użytkowanie nastąpiło do czasu rozpoczęcia inwestycji zgodnej z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Zarząd Miasta pismem [[...]] z dnia 15.02.1999r. wypowiedział prawo użytkowania nieruchomości A., zobowiązując do przekazania nieruchomości do dnia 31 marca 1999 r. Spółka nie uznała wypowiedzenia za prawnie skuteczne i wniosła o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu z mocy ustawy na dzień 05 grudnia 1990r. lub o oddanie nieruchomości w trwały zarząd. Wydane przez Zarząd Miasta decyzje odmawiające zarówno ustanowienia z mocy ustawy prawa użytkowania wieczystego gruntu jak i oddania nieruchomości w trwały zarząd zostały przez Spółkę zaskarżone i utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W dalszej części wskazano, iż nadanie niniejszej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności podyktowane jest zabezpieczeniem majątku komunalnego przed ciężkimi stratami spowodowanymi dotychczasowym sposobem eksploatacji nieruchomości przez Spółkę w likwidacji, uniemożliwiającym zagospodarowanie historycznej części Wyspy S., pomimo że okres użytkowania ustalony w decyzji z dnia 31.08.1982 r. nr [[...]] upłynął w dacie opublikowania nowego planu miejscowego. W ocenie organu I instancji z uwagi na okoliczność, że przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym uległo zmianie na podstawie zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Nr [[...]] z dnia 17 czerwca 1998 r. Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego WYSPA S. w mieście G. (Dz. Urz. - Woj. Gd. Nr 74, poz. 371), oraz, że przystąpiono do rozpoczęcia realizacji inwestycji w granicach których położona jest przedmiotowa nieruchomość w oparciu o zakończone prace nad uwarunkowaniami urbanistyczno-architektonicznymi, wygaśnięcie prawa użytkowania jest uzasadnione. W dalszej części organ stwierdza, że prowadzona od 1990 r. likwidacja Spółki będącej użytkownikiem nieruchomości, typowo tymczasowy charakter prowadzonej działalności przez Spółkę polegający wyłącznie na wydzierżawianiu składników nieruchomości, konieczność rozpoczęcia badań archeologicznych poprzedzających planowaną inwestycję polegającą na kompleksowym zagospodarowanie Wyspy S. w granicach której położona jest przedmiotowa nieruchomość, stanowi o wypełnieniu przesłanek ustawowych dających podstawę do wydania z urzędu decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania bez odszkodowania, zgodnie z postanowieniem przywołanej na wstępie decyzji Nr [[...]] z dnia 03.08.1982 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło A. W uzasadnieniu skarżąca żąda uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Zarządowi Miasta. Odwołująca twierdzi, iż Zarząd Miasta, nie wykazał istnienia przesłanek do stwierdzenia wygaśnięcia w/w prawa użytkowania, gdyż nie powołuje się na żaden z punktów art.46 ust.2 w/w ustawy, a pozbawia stronę możliwości obrony swoich praw i ewentualnego zgłaszania wniosków dowodowych podważających stanowisko Zarząd Miasta. Na koniec skarżąca z ostrożności kwestionuje konieczność podjęcia prac archeologicznych, bo nie są inwestycją, wskazuje inne inwestycje na Wyspie S., które nie zostały rozpoczęte. Twierdzi ona, że te sprawy dot. inwestycji nie zostały udokumentowane, a także nie rozważono kwestii, czy konieczne jest stwierdzenie wygaśnięcia prawa użytkowania w stosunku do całej nieruchomości, czy też wystarczające nie byłoby stwierdzenie wygaśnięcia tego prawa jedynie w odniesieniu do części nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31.10.2001 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie sprawy wyjaśnienia prawa użytkowania nieruchomości przy ul. S. w G. /część działki nr [[...]] o pow. 7550 m2/, powołano jako podstawę prawną rozstrzygnie art.210 ust. 1 i art.46 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /j. t. Dz. U. z 2000r. Nr 45 poz. 543 ze zm.). Według art. 210 ust. 1 w/w ustawy, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5.12.1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale, pozostają w użytkowaniu tych osób i jednostek; do użytkowania tego stosuje się odpowiednie przepisy dot. trwałego zarządu. Skoro, w podstawie zaskarżonej decyzji, organ I instancji powołał art. 210 ust. 1 w/w ustawy to pomimo, powołanego tylko art. 46 ust. 1 należy przyjąć, że decyzja ta ma w swojej podstawie inne odpowiednie przepisy dot. trwałego zarządu a więc i art. 46 ust. 2 w/w ustawy. Przepis art. 46 ust.2 w/w ustawy, reguluje podstawy materialno-prawne uprawniające do wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu trwałego /użytkowania/, a są to następujące przyczyny wygaśnięcia tego prawa: 1/ nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu trwałego zarządu /użytkowania/, 2/ jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o używaniu lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art.43 ust.2 pkt.3, 3/ nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem w planie miejscowym, 4/ sposób korzystania z nieruchomości pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym życia, zdrowiu lub mieniu, 5/ przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym uległo zmianie, która nie pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób, a jednostka organizacyjna nie ma możliwości zmiany wykorzystywania nieruchomości, 6/ nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu /użytkowania/. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż decyzją [[...]] z dnia 51.08.1982r., organ administracji państwowej orzekł o wygaśnięciu użytkowania terenu zabudowanego o pow. 7.360 m2 przy ul. S. w G. na rzecz poprzedniej jednostki organizacyjnej C., oraz o przekazaniu tego terenu w użytkowanie odpłatne, dla B., do czasu rozpoczęcia inwestycji -pod bazę dalej opisany jest bliżej skład tego terenu. Natomiast organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podaje, następujące przyczyny uzasadniające wygaśnięcie w/w użytkowania: 1/ decyzja była terminowa, upłynął okres użytkowania ustalony w/w decyzji z dnia 51.08.1982r., 2/ nastąpiła zmiana planu zagospodarowania przestrzennego, według nowego planu nie będzie budowany Dworzec Wodny, a Gmina Miasta nie może sankcjonować dotychczasowego stanu prawnego, gdyż nowy plan zatw. uchwałą LXII 897/98 Rady Miasta Gdańska z dn. 17.06.1998 r. wprowadza inne przeznaczenie tego gruntu, 3/ Spółka użytkująca w/w nieruchomość prowadzi tymczasową działalność wydzierżawiając składniki tej nieruchomości, nie prowadzi działalności określonej w decyzji z dnia 51.08.1982r. 4/ konieczność rozpoczęcia badań archeologicznych poprzedzających inwestycje wynikające z nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu II instancji przyczyny uzasadniające prawo organu I instancji, do stwierdzenia wygaśnięcia w/w prawa użytkowania, zostały opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i powinny być one zrozumiałe dla skarżącej Spółki. Jej zarzut w tym zakresie należy uznać za chybiony. Porównując w/w przyczyny uzasadniające wygaśnięcie w/w prawa użytkowania z przyczynami wymienionymi wart. 46 ust. 2 w/w ustawy organ II instancji stwierdził, że: - nieruchomość ta jest dla Spółki zbędna, skoro go nie wykorzystuje na cel wymieniony w decyzji z dnia 51.08.1982 r. /"baza" należy domniemywać, że jest to baza do własnych celów, a nie przedmiot dzierżawy dla innych przedmiotów/, - nastąpiła zmiana przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego i zmiana ta nie pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomości w dotychczasowy sposób - bo teren ma być przedmiotem inwestycji a te muszą być poprzedzone badaniami archeologicznymi, - nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania, po jego zmianie. W ocenie organu II instancji, organ I instancji wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (zaś skarżąca ich w sposób właściwy nie zakwestionowała), co najmniej trzy w/w przyczyny uzasadniające stwierdzenie wygaśnięcia w/w prawa użytkowania. Odnosząc się do formalnych zarzutów skarżącej, organ podał iż nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie o wygaśnięciu prawa użytkowania. Kolegium stwierdza, że dalsze przedłużenia braku inwes1ycji i uporządkowania Wyspy S. w sposób trwały i docelowy, nie tylko naraża Miasto na ciężkie straty, ale także jest sprzeczne z interesem społecznym, a więc interesem wszystkich mieszkańców miasta G. Wyspa ta powinna być wizytówką nie tylko miasta G. ale całego W. Skargę na powyższą decyzję wniosło A. W skardze skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji powtórzyła zarzuty, które podniosła w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Powołany jako podstawa prawna rozstrzygnięcia art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami stanowi, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób lub jednostek. Z kolei ust. 3 w/w art. 210 ustawy określa, że do użytkowania ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu. Art. 46 powołanej ustawy w ust. 2 taksatywnie wymienia przesłanki w jakich organ może wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu (tu czytaj użytkowania) . W sprawie niniejszej jest bezsporne, że prawo użytkowania zostało ustanowione dla podmiotu, który przed przekształceniami własnościowymi nosił nazwę B. decyzją z dnia 31 sierpnia 1982 r. a więc przed 5 grudnia 1990 r. Oznacza to jednocześnie, że sytuację prawną skarżącej kształtuje cytowany wyżej art. 210 w zw. z art. 46 ustawy o gospodarce nieruchomościami. (Do użytkowania, które powstało po 4 grudnia 1990 r. stosuje się - jeśli chodzi o jego treść i ustanie wyłącznie przepisy kodeksu cywilnego). Ustaloną w sprawie okolicznością jest, że pozostająca w likwidacji A. nie prowadzi na użytkowanej nieruchomości działalności własnej, dzierżawiąc ją innemu podmiotowi. Odpowiednio stosując art. 46 ust. 2 pkt 3 i 6 ustawy można zatem mówić o zbędności nieruchomości w takim znaczeniu w jakim wynikałoby z przeznaczenia o którym mowa w decyzji z dnia 31 sierpnia 1982 r. Również przesłanka zmiany planu zagospodarowania przestrzennego (art. 46 ust. 2 pkt 5) uzasadniała wydanie decyzji o wygaśnięciu użytkowania. Zauważyć należy, że w art. 46 ust. 2 ustawodawca użył modalnej formy "może z urzędu wydać decyzję". Decyzja taka (wydana w warunkach wystąpienia którejkolwiek przesłanki z art. 46 ust. 2 pkt 1-6) ma więc charakter uznaniowy. Decyzje uznaniowe poddane są sądowej kontroli w ograniczonym zakresie. Przede wszystkim kontrolując legalność zaskarżonej decyzji o takim charakterze Sąd bada czy czyniąc użytek ze swoich uprawnień organ nie naruszył mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego oraz czy stan faktyczny został właściwie ustalony i oceniony. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy stwierdzić należy, że orzekające organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, a wydane decyzje znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym. Przedstawione w skardze zarzuty nie mogły zaważyć na sądowej ocenie prawidłowości decyzji, gdyż nie dotyczą one istoty sprawy. Rozstrzygnięcie opiera się na przytoczonych w uzasadnieniu przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami i przepisy te nie zostały naruszone. Przytoczyć tu należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 29 maja 1996 r. sygn. SA/Sz 1548/95 (OSP 1997/7-8/138), które jakkolwiek wydane pod rządem ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, należy odnieść również do rozpoznawanej sprawy. W powołanym wyroku Sąd stwierdza, iż granice uznania administracyjnego, przysługującego organom rozstrzygającym o wygaśnięciu prawa użytkowania, wyznaczają względy celowościowe, a w szczególności zasady racjonalnego gospodarowania daną nieruchomością a te zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób przekonujący przedstawione. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.