II SA/Gd 4190/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść,, Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch, Protokolant Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2004 sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 07 listopada 2001 Nr [...] w przedmiocie Pozbawienia uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 maja 2001 r. nr [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 9 maja 2001r. Nr [...] na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił S. G. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację decyzją z dnia 17 kwietnia 1984r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 12 października 1951r. do 8 grudnia 1951r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że S. G. w okresie zaliczonym przez Związek Bojowników o Wolność i Demokrację jako działalność kombatancka, pełnił służbę w Wojsku Polskim. Z. akt sprawy nie wynika, że podczas tej służby brał udział w walkach z oddziałami wymienionymi wart. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Nadto w decyzji wskazano, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest obowiązany do wyjaśniania istnienia przesłanek nabycia uprawnień kombatanckich z innego tytułu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. G. zarzucił, że organ administracji nie uwzględnił, iż odbywał on służbę w Wojsku Polskim od dnia 23 czerwca 1950r. do dnia 3 września 1952r. w 6 pułku K.B.W. w K. W czasie tej służby brał udział w walkach z bandami ukraińskimi" bandami UPA, co zostało potwierdzone przez W.K.R. W. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2001 r. Nr [...], podjętą na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art.127 § 3 k.p.a. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że S. G. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej podczas służby w Wojsku Polskim. Jedynym tytułem działalności była służba w Wojsku Polskim i nie wynika z akt ZBoWiD, aby podczas tej służby strona brała udział w walkach z oddziałami wymienionymi wart. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. W ocenie organu twierdzenie strony, że w okresie objętym uprawnieniami kombatanckimi brał udział w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią nie jest wiarygodne, ponieważ w aktach ZBoWiD brak jest dowodów potwierdzających ten fakt. Na okoliczność udziału w walce z oddziałami UPA zainteresowany nie powoływał się w kwestionariuszu i życiorysie przedstawionych w ZBoWiD. S. G. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji. Skarżący podniósł, że w decyzjach nie uwzględniono, że służył w 6 pułku w K. oraz że walczył z bandami, na co przedłożył zaświadczenie z WKU. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W ocenie Sądu skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Art. 25 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach, będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego stanowi, że osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują te uprawnienia z tym, że pozbawia się uprawnień kombatanckich między innymi osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów, uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4. Z postanowień zacytowanego przepisu nie wynika aby ustawodawca miał zamiar pozbawiać osoby posiadające uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej bez żadnych ograniczeń. Przeciwnie, z przepisu tego wynika, że cały szereg osób uczestniczących w utrwalaniu władzy ludowej zachowuje swoje uprawnienia, jeżeli nabyły je również z innych tytułów. W związku z tym nie można wykluczyć sytuacji, w której jedna osoba posiada uprawnienia przyznane jedynie z tytułu utrwalenia władzy ludowej, ale przysługują jej one również z innych tytułów, co jednak nie znalazło swojego odzwierciedlenia IW stosownym orzeczeniu administracyjnym. Zagadnienie to stanowiło przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale 7 sędziów z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01 stwierdził, że "wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz.950 ze zm.), wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich" (ONSA 2001,2.4, poz. 132). Z przedstawionego poglądu wynika więc jednoznacznie, że organ administracji w trakcie postępowania, w którym weryfikowane są uprawnienia kombatanckie nie może się ograniczyć tylko do stwierdzenia, że uprawnienia były przyznane jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej, ale w przypadku podniesienia takiego zarzutu powinien zweryfikować czy stronie uprawnienia te nie przysługują również z innych tytułów. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanym przypadku. Po wszczęciu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich S. G.przedstawił dowody, z których jego zdaniem wynika, że uprawnienia kombatanckie przysługują .mu również z tytułu służby w Wojsku Polskim w 6 pułku w K. w okresie od 23 czerwca 1950r. do 3 września 1952r. Wskazać należy, że w przypadku jeżeli osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów z tytułu uczestnictwa w latach 1944 -1956 w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, powołuje się na nabycie uprawnień z innego tytułu, organ administracyjny nie może pozbawić jej tych uprawnień bez należytego oraz wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w postępowaniu weryfikacyjnym z pominięciem okoliczności, które wskazują, iż uprawnienia te mogły jej przysługiwać z mocy tego innego. tytułu (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1996 r. sygn. III ARN 30/96, OSNAp 1997/6/83, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2000 r. sygn. akt V SA 2172/99 Lex Nr 79622). Z art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy wynika, że "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zachowuje uprawnienia kombatanckie, jeżeli przysługują mu uprawnienia z innych tytułów określonych w ustawie. Oznacza to, że powoływanie się przez stronę na inny określony w ustawie tytuł nabycia uprawnień w toku postępowania o pozbawienie uprawnień kombatanckich nie może być utożsamiane z wnioskiem o przyznanie takich uprawnień (vide: uzasadnienie cyt. wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002 r. OPS 13/01 ONSA 2002/4/132). Postępowanie w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu, jest postępowaniem administracyjnym, w którym stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 7 k. p.a. nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im nie4będnych wyjaśnień i wskazówek. Z art. 77 § 1 k. p.a. i art. 80 k.p.a. wynika natomiast obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego i dążenia do ustalenia prawdy materialnej. Organ administracji pomijając rozpoznanie wskazywanej przez S.G. podstawy zachowania uprawnień kombatanckich dopuścił się naruszenia powyższych przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Dokonanie ustaleń w tym przedmiocie mogło bowiem prowadzić do stwierdzenia braku podstaw pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich z uwagi na uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji winien dokonać ustaleń i oceny prawnej wskazywanej przez skarżącego i przewidzianej wart. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 11991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego podstawy zachowania uprawnień kombatanckich. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się z istoty swej do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Tego rodzaju sytuacja zachodzi w przypadku decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrata tych uprawnień następuje dopiero wskutek uprawomocnienia się decyzji. Cechę prawomocności można natomiast przypisać wyłącznie tym decyzjom, które zostały utrzymane w mocy prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, bądź też tym, które nie zostały zaskarżone do tego sądu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001r., sygn. akt V SA 1095./00 Lex Nr-56605). Skoro zatem zaskarżona decyzja o pozbawieniu uprawnień kombatanckich z mocy samego prawa nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku oddalającego skargę, to orzekanie o możliwości wykonania decyzji w trybie art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi było bezprzedmiotowe.