II SA/Gd 420/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2003 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 13 grudnia 2002r. nr [...], Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na podstawie art. 4 ust. 1, art 32 ust. 1, art. 43 ust. 1, 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz art. 104 Kpa, działając z upoważnienia Rady Gminy w K. z dnia 26 listopada 1998r. postanowił udzielić A. R. pomocy w postaci zasiłku celowego w wysokości 50,00 zł z przeznaczeniem na zakup żywności. W uzasadnieniu wskazano, iż z wywiadu środowiskowego i dostarczonych dokumentów wynika, że wnioskodawca spełnia kryteria do przyznania zasiłku celowego z przyczyny określonej w art. 3 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, to jest długotrwałej choroby. Organ ustalił, iż dochód rodzinny A. R. wynosi ogółem 607,91 zł, zaś kryterium dochodowe rodziny składającej się z dwóch osób wynosi 628,00 zł. Organ powołał się na art. 32 ustawy o pomocy społecznej, określający zasady przyznawania zasiłku celowego z pomocy społecznej. Zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym, przyznawanym na pokrycie niezbędnej potrzeby życiowej rodziny (osoby). Ustawa o pomocy społecznej nie określa wysokości zasiłku celowego, jak również nie podaje kryterium ustalania tej wysokości. O wysokości przyznanego zasiłku celowego decyduje Ośrodek przyznający świadczenie, biorąc pod uwagę sytuację materialną osoby (rodziny) ubiegającej się o pomoc, cel na jaki ma być i przeznaczone świadczenie oraz możliwości finansowe ośrodka. Przyznany zasiłek celowy nie jest adekwatny do faktycznych potrzeb A. R. i jego rodziny, jednakże wynika on z aktualnych możliwości finansowych Ośrodka. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. R., kwestionując wysokość przyznanego świadczenia, gdyż jego zdaniem kwota, którą otrzymał nie zaspakaja najpilniejszych potrzeb jego i jego rodziny. Zaskarżoną decyzją z dnia 23 stycznia 2003r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organ odwoławczy ustalił w oparciu o przedłożone dokumenty, w tym wywiad środowiskowy (rodzinny), którego aktualizację przeprowadzono 25 listopada 2002r., że dwuosobowa rodzina wnioskodawcy uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 607,91 zł, na który składa się. renta wnioskodawcy 428,77 zł, zasiłek rodzinny 42,50zł, zasiłek pielęgnacyjny córki 136,64 zł. Zgodnie z art. 4 ust 1 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, ze zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, ustalonego w przedmiotowej sprawie w kwocie 628,00 zł, tj. na pierwszą osobę w rodzinie 418.00 zł oraz na każdą osobę w rodzinie poniżej 15 lat 210,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej przesłanki z art. 3 pkt 2-11, m.in. bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej choroby. W ocenie organu rodzina A. R. kwalifikuje się do otrzymania pomocy ze środków opieki społecznej ze względu na niski dochód i długotrwałą chorobę. Zasiłek celowy może być przyznany zgodnie z art 32 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby. Wysokość tego zasiłku nie jest ustawowo określona, a jego przyznanie nie jest obligatoryjne, wymaga uwzględnienia zarówno potrzeb wnioskujących jak i możliwości finansowych Ośrodka. Z informacji przedłożonych przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wynika, że ze względu na niewielkie środki jakimi dysponuje Ośrodek i dużą liczbę osób potrzebujących wsparcia finansowego przyjęto zasadę, iż wysokość zasiłków celowych będzie stanowiło 30 % - 40 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny wynikającym z art. 4 ust. 1 ustawy a rzeczywistym dochodem rodziny. Uwzględniając jednak wyjątkowo trudną sytuację odstąpiono od takiego wyliczenia wysokości zasiłku i przyznano 50,00 zł, gdyż z wyliczenia tym sposobem wyszła kwota 8,00zł. W ocenie organu odwoławczego w sposób oczywisty przyznana kwota nie wystarczy na zaspokojenie potrzeb rodziny A. R., ponieważ jednak udzielono wsparcia w miarę możliwości finansowych Ośrodka, nie doszło do naruszenia prawa. Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej udzielona pomoc nie ma na celu pokrywania wszelkich kosztów utrzymania osób i rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, a jedynie pomoc w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Z treści art. 2 ust.4 ustawy wynika, że uwzględnienie potrzeb osoby wnioskującej może nastąpić jeżeli pozwalają na to możliwości Ośrodka, co oznacza, że nie wszystkie, nawet uzasadnione potrzeby mogą być zaspokojone ze środków pomocy społecznej, a Ośrodki przyznające pomoc winny kierować się zasadą, że wszystkie osoby potrzebujące powinny być taką opieką objęte. Zdaniem SKO, organ I instancji mógł więc uwzględnić potrzeby finansowe strony w ograniczonej wysokości. Dodatkowo SKO wskazało, iż rodzina A. R. jest objęta stałą pomocą. Od lutego 2002r. otrzymuje pieniężne zasiłki celowe, a ponadto refundowane są przez cały rok szkolny posiłki dla córki, która również bezpłatnie otrzymała 90% podręczników szkolnych. Natomiast wnioskodawca nigdy nie dostarczył dokumentów potwierdzających wydatki i koszty leczenia. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł A. R. W uzasadnieniu skarżący zakwestionował wysokość przyznanego mu świadczenia, gdyż jego zdaniem kwota, którą otrzyma! nie zaspakaja najpilniejszych potrzeb jego i jego rodziny. Opisał również swoją sytuację rodzinną, zdrowotną i finansową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że przyznane w przedmiotowej sprawie świadczenie w wysokości 50,00 zł nie było wyrazem złej woli organu pomocy społecznej, ale istnieniem obiektywnych okoliczności, szczupłości środków, na które organ nie miał wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Określony w powołanym wyżej art. 1 § 1 i 2 zakres sądowej kontroli powoduje, że Sąd bada, czy orzeczenie wydane zostało zgodnie z przepisami wskazanymi w podstawie prawnej decyzji, oraz czy zostały one właściwie powołane i zinterpretowane. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, "pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa. Pomoc tę "organizują organy administracji rządowej i samorządowej" (art. 1 ust. 2 ustawy). W gestii tych organów jest więc gromadzenie środków i ich rozdysponowanie na cele określone w ustawie o pomocy społecznej i na zasadach przewidzianych w powołanej ustawie. Szczupłość posiadanych środków finansowych często sprawia, że świadczenia te nie mogą być zrealizowane bądź też znacznie odbiegają w swojej wysokości od oczekiwań osób bądź rodzin o nie wnioskujących. Zwrócić trzeba uwagę, że w art. 2 ustawy o pomocy społecznej mowa jest także o możliwościach finansowych Ośrodka Pomocy Społecznej. Te właśnie "możliwości" spowodowały przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia w kwocie niższej niż oczekiwał, co nie jest jednakże równoznaczne z naruszeniem prawa. Stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 32 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przewidywał, że przyznanie pomocy w postaci zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej nie ma charakteru obligatoryjnego, poprzez użycie przez ustawodawcę sformułowania "może zostać przyznany i jak trafnie przyjął organ, przyznanie tej formy pomocy uzależnione jest także od posiadanych przez Ośrodek Pomocy środków finansowych. Z bezspornych i prawidłowo ustalonych okoliczności sprawy wynika, że dwuosobowa rodzina skarżącego uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 607,91 zł. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego, ustalonego w przedmiotowej sprawie w kwocie 628,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej przesłanki z art. 3 pkt 2-11, w tym odnoszące się do sytuacji skarżącego i jego rodziny bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba. Zatem bezspornie w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki otrzymania przez skarżącego zasiłku celowego i tylko, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, z uwagi na niewielkie środki jakimi dysponuje Ośrodek i dużą liczbę osób potrzebujących wsparcia finansowego przyznano skarżącemu zasiłek w kwocie 50,00 zł. Organ odwoławczy wskazał i uzasadnił sposób rozdziału posiadanych przez GOPS w K. środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z pomocy społecznej nieobligatoryjne i finansowane ze środków własnych gminy, przy czym opisana w zaskarżonej decyzji zasada rozdziału nie została zastosowana, z uwagi na szczególnie trudną sytuację skarżącego. Nie budzi zastrzeżeń poczyniona przez organy administracji ocena, że wobec ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej świadczenie w postaci zasiłku celowego zostało przyznane w takiej wysokości, w jakiej środki organu właściwego w sprawach pomocy społecznej na to pozwalały, tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy rodzina skarżącego uzyskuje regularną pomoc w postaci świadczeń z pomocy społecznej przewidzianych w art. 32 ustawy. W związku z powyższym, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.