II SA/Gd 421/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Referent Alicja Landowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Przedmiotem skargi rozpoznanej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 maja 2009 r. utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przyznaniu M. J. zasiłku celowego w kwocie 200 zł na zakup żywności i potrzeby bieżące. Wydanie tej decyzji nastąpiło w następującym stanie sprawy administracyjnej: W dniu 9 stycznia 2009 r. pracownicy socjalni Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. przeprowadzili u M. J. wywiad środowiskowy. Z adnotacji zawartej w kwestionariuszu wynika, że przeprowadzenie wywiadu nastąpiło w wyniku interwencji Przewodniczącego Rady Miejskiej. W toku wywiadu ustalono, że M. J. oczekuje od Ośrodka pomocy finansowej na zakup żywności i innych artykułów. Z jej oświadczeń wynikało, że jest osobą rozwiedzioną, samotnie gospodarującą, bezrobotną o wykształceniu wyższym niepełnym. W kwestionariuszu odnotowano m. in. że ubiegająca się o pomoc posiada rodzinę tj. siostrę przyrodnią oraz dwóch synów i utrzymuje z nimi kontakty, jednak odmawia podania ich adresów. Ponadto pracownicy odnotowali niemożność ustalenia wysokości dochodu i trudności w wyjaśnieniu stanu prawnego lokalu w którym zamieszkuje p. J. W złożonym pisemnym oświadczeniu skarżąca wyjaśniła, że pismem z 29 grudnia 2008 r. Wojewody została poinformowana "o nieskutecznym pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej" oraz że w kadencji 2008 – 2011 pełni funkcję ławnika sądowego i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w zależności od ilości posiedzeń, w m-cu grudniu 2008 była to kwota 102 zł; oświadczyła, że ze strony rodziny nie otrzymuje żadnej pomocy. Pismem z dnia 21 stycznia 2009 r. Przedsiębiorstwo Gospodarki Mieszkaniowej poinformowało Ośrodek Pomocy, że ubiegająca się o pomoc posiada zadłużenie z tytułu opłat czynszowych i świadczeń w kwocie 21.307,82 zł. W dniu 30 stycznia 2009 r. skarżąca pisemnie ponagliła Ośrodek o wydanie w jej sprawie decyzji kwestionując zasadność i prawidłowość skierowanego do niej przez Ośrodek zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się w sprawie w trybie art. 10 kpa. Decyzją z dnia 9 lutego 2009 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta odmówiono skarżącej przyznania pomocy finansowej z ustawy o pomocy społecznej wskazując na brak jej współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz niemożność ustalenia jej dochodu i statusu jako osoby bezrobotnej; wyjaśniono, że ubiegająca się nie przedłożyła ani pisma Wojewody, o którym mowa w oświadczeniu, ani zaświadczenia o wysokości osiągniętych dochodów z tytułu pełnienia funkcji ławnika. Z notatki służbowej znajdującej się w aktach sprawy wynika, że w dniu 10 marca 2009 r. skarżąca zgłosiła się do Ośrodka Pomocy i ustalono, że dostarczy zaświadczenie o dochodach osiąganych z tytułu pełnienia funkcji ławnika sądowego oraz podanie o pomoc finansową, która wówczas zostanie jej przyznana. W dniu 12 marca złożyła w organie pismo z którego treści wynika, że stanowi ono odwołanie od decyzji z 9 lutego 2009 r. Z kolei w dniu 16 marca 2009 r. przedłożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie zaświadczenie z Sądu Okręgowego o osiągniętych od 1 stycznia 2008 r. do 5 marca 2009 r. dochodach oraz podanie o przyznanie pomocy finansowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 9 kwietnia 2009 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni spełnia kryteria dochodowe wskazane w ustawie, natomiast nie spełnia pozostałych warunków jej przyznania, a mianowicie odmawia informacji m. in. o przyczynach niezarejestrowania się w ewidencji osób poszukujących pracy, jak również o sytuacji materialnej dzieci – potencjalnie zobowiązanych do alimentacji. Odmowa zaś udzielenia żądanych przez organ informacji wskazuje, że w świetle art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Dalej wskazać trzeba, że organ I instancji w dniu 24 marca 2009 r. zaktualizował wywiad ustalając dodatkowo, że skarżąca jest wyrejestrowana z Powiatowego Urzędu Pracy oraz wskazał na dochód wynikający z przedłożonego zaświadczenia. W następstwie tej czynności w dniu 26 marca 2009 r. podjął decyzję o przyznaniu skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego na zakup żywności i potrzeby bieżące w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu stwierdził, że przyznana pomoc ma charakter uzupełniający i wspomagający, a środki, którymi dysponuje Ośrodek są ograniczone. Wyjaśnił, że przyznanie pomocy nastąpiło na skutek ubóstwa oraz długotrwałej i ciężkiej choroby. Od tej decyzji skarżąca również wniosła odwołanie podnosząc, że otrzymana pomoc jest zbyt niska. Skoro jej dochód wynosi 82,32 zł, a kryterium dochodowe z ustawy wynosi 477 zł to pomoc, która ma charakter uzupełniający winna wynosić różnicę tych kwot czyli 394,68 zł, a nie 200 zł. Ponadto zakwestionowała ustalenia odnoszące się do jej ubóstwa i długotrwałej i ciężkiej choroby. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 4 maja 2009 r. utrzymało w mocy również i tą następną decyzję organu I instancji ( z 26 marca 2009 r. ). Organ odwoławczy powołał się na otrzymane z Ośrodka Pomocy Rodzinie informacje dotyczące rozdysponowania środków finansowych przeznaczonych na wypłatę zasiłków. Wskazał, że w marcu 2009 r. Ośrodek przyznał 1236 zasiłków celowych na łączna kwotę 207.263,95 zł, a średnia wysokość świadczeń wyniosła 167,69 zł. Dalej organ wskazał na treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i stwierdził, że przyznany skarżącej zasiłek celowy odpowiada wysokości średniej kwocie zasiłku. Uznał, że obowiązujące przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują obowiązku ustalania wysokości zasiłku jako różnicy między kwotą osiąganego dochodu, a kwotą tzw. kryterium dochodowego. Na obydwie wyżej opisane decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca wniosła skargi zawarte w jednym piśmie. W piśmie tym podniosła jedynie, iż nie zgadza się z oceną materiału w sprawie. Stosownie do art. 57 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zarządzono rozdzielenie skarg. Przedmiotem skargi rozpoznawanej pod sygnaturą II SA/Gd 421/09 jest decyzja organu odwoławczego z 4 maja 2009 r. dotycząca przyznania zasiłku celowego w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu była decyzja odmawiająca skarżącej przyznania pomocy finansowej z uwagi na brak jej współdziałania z pracownikiem socjalnym ( sygn. akt II SA/Gd 420/09 ) Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Uznał, że w sytuacji gdy skarżąca odmówiła informacji odnoszących się m. in. do adresów zamieszkania jej bliskich - potencjalnie zobowiązanych do alimentacji - tym samym naraziła się na zarzut braku współdziałania w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, o którym mowa w w/w przepisie. Konsekwentnie zatem w ocenie Sądu w trakcie tzw. aktualizacji wywiadu pracownicy socjalni winni byli ponownie zażądać od skarżącej wyjaśnień dotyczących jej rodziny celem ustalenia czy otrzymuje bądź czy mogłaby otrzymywać wystarczające wsparcie ze strony rodziny. Fakt, iż organ tego nie uczynił oznacza, iż nie wyjaśnił prawidłowo sprawy przyznając skarżącej co do zasady świadczenie z pomocy społecznej. W ocenie Sądu przyznanie skarżącej pomocy nastąpiło przedwcześnie bez należytego ustalenia jej sytuacji materialnej i życiowej. Sam fakt przedłożenia przez skarżącą zaświadczenia o osiągniętych dochodach ławnika nie był wystarczający do oceny jej sytuacji życiowej. Nie mniej jednak skargę do sądu administracyjnego wniosła skarżąca, która w toku sprawy podnosiła, iż przyznana pomoc jest zbyt niska, gdyż winna ona wynosić różnicę pomiędzy kwotą ustalonego dochodu, a wysokością zasiłku. W tych okolicznościach Sąd nie mógł uchylić rozstrzygnięć organów przyznających skarżącej zasiłek celowy i stwierdzić brak podstaw do jego przyznania, albowiem na przeszkodzie temu stoi art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zgodnie z którym Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Badając natomiast sprawę w aspekcie wysokości przyznanego świadczenia Sąd uznał, że w tym zakresie organ nie naruszył prawa. Przepisy stosowanej przez organy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują takiej zależności pomiędzy wysokością dochodu, a wysokością przyznanego zasiłku celowego, która nakazywałaby organowi przyznanie świadczenia w wysokości różnicy tych kwot. Organ odwoławczy ustalił z jakich względów wysokość zasiłku nie mogła być przyznana w wyżej kwocie. Zbadał jakie kwoty organ I instancji przeznaczył na zasiłki w marcu 2009 r. oraz ile wynosiła średnia wysokość wypłaconych w tym okresie świadczeń ( 167,69 zł ). Wyjaśnił też prawidłowo w wydanej decyzji, że wyznacznikiem wysokości zasiłku jest nie tylko sytuacja materialna i życiowa strony, ale również cel na który pomoc jest przyznawana oraz możliwości finansowe organu pomocy społecznej. Kontrolując zatem zaskarżoną decyzję w aspekcie wysokości przyznanego świadczenia Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł o jej oddaleniu.