II SA/Gd 423/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz ( spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka WSA Krzysztof Gruszecki Protokolant: Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi J.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 maja 2004r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 maja 2004 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2004 r., którą na mocy art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy – Prawo budowlane nakazano J.K. rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję gospodarczą, wzniesionych na działce nr [...] położonej w O. gmina Miasta W. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu 7 maja 2003 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnego wybudowania obiektów budowlanych na działce [...], położonej w O. gmina Miasta W., stanowiącej własność J.K. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 26 maja 2003 r. organ I instancji stwierdził, że na przedmiotowej działce usytuowano obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej oraz obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję sanitariatu. Z oświadczenia właściciela z dnia 14 lipca 2003 r. wynika, iż niniejsze obiekty budowlane zostały usytuowane na przedmiotowej działce w 2002 r. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Następnie organ odwoławczy podał, że w zaistniałej sytuacji organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia 17 grudnia 2003 r. wstrzymał roboty budowlane i nałożył na J.K. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 28 lutego 2004 r. zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także – czterech egzemplarzy projektu budowlanego w formie zgodnej z przepisami oraz oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zobowiązany nie wywiązał się z nałożonych obowiązków, zatem organ I instancji wydał w dniu 25 marca 2004 r. decyzję nakazującą rozbiórkę przedmiotowych obiektów budowlanych wzniesionych w warunkach samowoli budowlanej. Organ odwoławczy następnie stwierdził, że zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ organ I instancji ustalił naruszenie tego artykułu przez fakt wybudowania obiektów bez takiego pozwolenia, był zobligowany przeprowadzić postępowanie w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego. W trakcie postępowania, zgodnie z procedurą przewidzianą w takich przypadkach zostało wydane postanowienie w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 cytowanej ustawy, wstrzymujące roboty budowlane i nakładające określone obowiązki. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 4 cytowanej ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, tzn. rozbiórkę obiektu lub jego części. W rozpatrywanym przypadku z uwagi na niewykonanie obowiązków określonych w wyżej wymienionym postanowieniu organ I instancji zasadnie nakazał rozbiórkę omawianych obiektów. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ podał, iż kwestia dotycząca przyszłej zmiany przeznaczenia przedmiotowej działki nie ma znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem organ nadzoru budowlanego obowiązany jest do działania na podstawie obowiązującego stanu prawnego w dniu wydania decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J.K. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego przez utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę obiektów budowlanych w sytuacji, gdy nałożony obowiązek złożenia zaświadczenia o zgodności obiektów budowlanych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego był niemożliwy do spełnienia wobec utraty mocy obowiązującej planów zagospodarowania przestrzennego gminy Miasta W. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że nałożony przez organ I instancji obowiązek przedstawienia zaświadczenia o zgodności obiektów budowlanych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego był bezprzedmiotowy, niemożliwy do spełnienia. Plan zagospodarowania przestrzennego Miasta W. utracił moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2003 r., a zatem nie istniał w dacie wydawania przez organ I instancji postanowienia nakładającego obowiązki. Skarżący podał, że organy nie uwzględniły jego wniosku o prolongatę terminu, o którą wnosił w związku z informacją uzyskaną od Burmistrza o konieczności wszczęcia postępowania administracyjnego celem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że w aktualnym stanie prawym brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skutkuje niemożliwością uzyskania pozytywnego zaświadczenia o zgodności budowy obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje kwestia wybudowania przez skarżącego przedmiotowych obiektów budowlanych bez pozwolenia na budowę. Kwestią sporną pozostaje zagadnienie, czy organy nadzoru budowlanego mogły nakazać rozbiórkę obiektów budowlanych w sytuacji, kiedy w dacie nakładania na skarżącego obowiązku przedstawienia zaświadczenia o zgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego, nie obowiązywał już plan zagospodarowania przestrzennego. Z treści art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) wynika, iż co do zasady nakazuje się rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wyjątek od tej zasady stanowi możliwość legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej, jeżeli zostaną spełnione określone przepisami prawa przesłanki. Jak wynika z treści przepisu art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 49 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego legalizacja takiego obiektu budowlanego jest możliwa wyłącznie w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek umożliwia dokonanie legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Wobec powyższego należy stwierdzić, że brak planu zagospodarowania przestrzennego skutkuje tym, że inwestor nie uzyska zaświadczenia, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt Prawa budowlanego, co w konsekwencji uniemożliwia dokonanie legalizacji budynku wzniesionego bez wymaganego pozwolenia, gdyż nie zostaje wówczas spełniona przesłanka zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ nadzoru budowlanego po wszczęciu postępowania w sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego zobligowany jest do dokonania ustaleń, co do możliwości legalizacji takiego obiektu. Wobec tego zasadnym jest w takiej sytuacji wydanie postanowienia wstrzymującego roboty budowlane i nakładającego na inwestora przewidziane w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego obowiązki. W tym trybie dochodzi między innymi do ustalenia zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też nie można mówić o bezprzedmiotowości nałożenia określonych prawem obowiązków w przypadku nieobowiązywania w dacie ich nakładania planu zagospodarowania przestrzennego. Dopiero po nałożeniu niniejszych obowiązków inwestor podejmuje kroki celem ich realizacji. W sytuacji braku planu inwestor nie może uzyskać stosownego zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, co skutkuje tym, że nie wykona on nałożonych przez organ nadzoru budowlanego obowiązków, ale tym sposobem nie dochodzi do sytuacji, w której organ nadzoru budowlanego samodzielnie decydowałby o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ad hoc wykluczając możliwość legalizacji. Z treści przepisów Prawa budowlanego natomiast nie wynika, aby organ nadzoru budowlanego zobligowany był wstrzymać się z wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego w sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego do czasu uchwalenia, w bliżej nieokreślonej przyszłości, takiego planu obejmującego działkę, na której wniesiono obiekt budowlany w warunkach samowoli budowlanej. Odnosząc się do twierdzeń skargi należy wskazać, iż jak wynika z akt administracyjnych skarżący domagał się od organów przedłużenia terminu do wykonania nałożonych obowiązków do czasu uchwalenia nowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie w związku z koniecznością wszczęcia postępowania administracyjnego celem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Reasumując należy stwierdzić, iż w zaistniałej sytuacji organy nadzoru budowlanego uprawnione były do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych w oparciu o art. 48 ust. 1 i 4 Prawa budowlanego. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.