II SA/Gd 4239/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 listopada 2001 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 marca 2001 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia 21 listopada 2001 r., powołując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 2 ust. 1 i 4, art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 29 marca 2001 r., odmawiającą przyznania T. R. pomocy w postaci zasiłku okresowego ze względu na brak środków finansowych na realizację zadań zleconych. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wprawdzie rodzina skarżącego uprawniona jest do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, albowiem nie przekracza określonego w art. 4 ust. 1 ustawy dnia 20 listopada 1990 r. kryterium dochodowego, jednakże podziela stanowisko organu I instancji. Przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego jest decyzją uznaniową i dlatego w wypadku braku środków finansowych na zadania zlecone organ mógł nie przyznać stronie pomocy w tej formie. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania warunkach odpowiadających godności człowieka, jednakże potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 2 ust. 4). Jednocześnie organ II instancji stwierdził, iż nie oznacza to, że strona pozostaje całkowicie pozbawiona opieki, ponieważ z akt sprawy wynika, a na podstawie wcześniej załatwianych spraw Kolegium posiada również stosowne informacje, że rodzina T. R. objęta jest stałą pomocą finansową tamtejszego ośrodka pomocy społecznej, co oznacza, że ośrodek nie uchyla się od udzielania stronie pomocy, ale udziela jej w miarę swoich możliwości finansowych. Należy mieć na względzie, że ośrodki pomocy społecznej obowiązane są do objęcia pomocą wszystkie osoby do takiej pomocy uprawnione i tak dzielić posiadane zasoby finansowe, aby wszyscy mogli z nich korzystać. Nie może zaistnieć taka sytuacja, aby jedna osoba lub rodzina korzystała bezustannie z pomocy, podczas gdy dla pozostałych uprawnionych osób zabrakłoby środków pieniężnych. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że rodzina wykazuje postawę typowo roszczeniową, na co wskazał we wcześniejszych decyzjach, ponieważ wynikało to ewidentnie z akt sprawy. Zadaniem pomocy społecznej jest wsparcie osób tej pomocy potrzebujących, a nie przejęcie ich na wyłączne utrzymanie gminy. T. R. w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego zakwestionował stanowisko organów wskazując, że pomoc winna być udzielona mając na względzie minimum egzystencji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny ważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd rozstrzygając w granicach sprawy nie jest wiązany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 k.p.a.). W przedmiotowej sprawie rzeczą Sądu było rozważenie, czy faktycznie organ pierwszej instancji nie dysponował niezbędnymi środkami finansowymi do przyznania skarżącemu zasiłku okresowego. Organy obu instancji odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku okresowego z powodu braku środków finansowych stwierdziły bowiem, że spełnia on wszystkie przesłanki z art. 31 ustawy o pomocy społecznej do przyznana tego zasiłku. Wobec tego okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń czynionych w wydawanej przez niego decyzji. Samo stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, bowiem organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu, ażeby należycie ustalić stan faktyczny, tj. zgodnie z rzeczywistością (art. 7 i 77 k.p.a.). Powyższy obowiązek dotyczy zatem nie tylko ustalenia przesłanek, jakie powinna spełniać osoba zainteresowana w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej, ażeby przyznać jej świadczenie, ale również i postępowania wyjaśniającego dotyczącego pozostałych okoliczności, decydujących o odmowie przyznania pomocy. Ustalenie organów obu instancji, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym, nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i jest jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez jakiegokolwiek poparcia dowodowego. Również ogólnikowe są rozważania organu odwoławczego, dotyczące obowiązku zapewnienia pomocy również innym uprawnionym osobom. Rozważania niniejsze nie odnoszą się do konkretnych przypadków występujących na terenie gminy, co powoduje, iż organ nie rozważa w istocie rzeczy w sposób prawidłowy stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Wadliwe uzasadnienie decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., gdyż w konsekwencji organ nie wskazał dowodów, na podstawie których ustalił fakty, będące podstawą rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Zatem w przedmiotowej sprawie zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do należytego zebrania materiału dowodowego oraz wady uzasadnienia uchybiają przepisom postępowania administracyjnego, co skutkuje wadliwością decyzji, mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie decyzje organów obu instancji wydano z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpatrując sprawę rzeczą organów będzie prawidłowe ustalenie stanu faktycznego odnoszącego się do konkretnej sprawy, co winno następnie znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Jednocześnie należy wskazać, iż organy winny rozpatrywać sprawę na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, gdyż zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przepisy tej ustawy stosuje się do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia życie. Przedmiotowa sprawa natomiast została wszczęta i zakończona w administracyjnym toku instancji przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r., co oznacza, że zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie odmówiono przyznania zasiłku okresowego, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.