II SA/Gd 424/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie NSA Małgorzata Gorzeń asesor WSA Krzysztof Gruszecki /spr./ Protokolant – Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody z dnia 5 grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt stały 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 2 października 2001 r. nr [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie mogą podlegać wykonaniu, 3) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Z. G. 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3 II SA/Gd 424/02 U z a s a d n i e n i e Burmistrz Miasta decyzją z dnia 18 czerwca 1999 r. Nr [...], powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednol. Dz. U. Nr 32 z 1984 r., poz. 174 ze zm.) orzekł o braku podstaw do wymeldowania Z. G. z miejsca stałego zameldowania, to jest domu położonego przy ul. [...] w U.. Podstawę faktyczną decyzji stanowiły dwa ustalenia. Uprawnienia Z. G. do przebywania w miejscu zameldowania upatrywano w jego udziale w spadku po zmarłej matce M. G.. Z kolei fakt przebywania adresata decyzji w miejscu zameldowania ustalono na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez Straż Miejską w U.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 sierpnia 1999 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji nie podzielając argumentów zawartych w odwołaniu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. G. domagając się jej uchylenia. Rozpatrując ją Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2001 roku – sygn. akt II SA/Gd 1926/99 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta . W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że J. G. żądał nie wymeldowania Z. G. (swego syna), lecz stwierdzenia nieważności czynności zameldowania, twierdząc, iż czynność ta nastąpiła bez jego zgody jako wyłącznego właściciela nieruchomości oraz w sytuacji, kiedy zameldowany nie zamieszkał w miejscu zameldowania. Dlatego stwierdzono, iż rozpoznanie sprawy winno być prowadzone zgodnie ze wskazanym wyżej żądaniem wnioskodawcy. Zbadanie zaś legalności zameldowania powinno polegać na dokonaniu ustaleń czy w dacie dokonania tej czynności spełnione zostały wymagane prawem warunki. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż z całokształtu okoliczności sprawy można przypuszczać, iż budynek przy ul. [...] w U. jest domem jednorodzinnym, a zatem zawierającym jeden lokal. Z okoliczności tych także wynika, że Z. G. nie przebywa w części stanowiącej lokal mieszkalny, a użytkuje tylko część przyziemną, określoną piwnicą. W części tej prowadzi sklep. Wyjaśnieniu zatem musi ulec czy w tej części budynku znajdują się pomieszczenia mieszkalne. Rozpatrując ponownie sprawę Burmistrz Miasta decyzją z dnia 30 maja 2001 r. Nr [...] orzekł nieważność czynności zameldowania na pobyt stały z dnia 25 sierpnia 1998 r. Z. G. w lokalu położonym w U. przy ul. [...]. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniósł Z. G. stwierdzając, że organ I instancji nie miał podstaw do stwierdzenia nieważności jego zameldowania. Rozpatrując ten środek zaskarżenia Wojewoda decyzją z dnia 24 lipca 2001 r. Nr [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że nie wykonane zostały zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 17 stycznia 2001 r., gdyż nie zbadano czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 47 ust. 2 ustawy. Rozpatrując sprawę kolejny raz organ I instancji orzekł o usunięciu z ewidencji ludności wpisu o zameldowaniu Z. G. w lokalu nr 22 przy ul. [...] w U.. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że w trakcie oględzin przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Miejskiego w dniu 26 kwietnia 2001 r. stwierdzono, iż lokal, który wskazuje Z. G. jako jego miejsce pobytu stałego, nie spełnia wymogów lokalu mieszkalnego ponieważ wysokość jego wynosi 2,24 m, a poziom podłogi od strony ściany z oknem znajduje się poniżej poziomu przyległego terenu. Zgodnie bowiem z § 72 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie pomieszczenia mieszkalne powinny mieć wysokość minimalną w świetle 2,5 m i zgodnie z § 73 w/w rozporządzenia poziom podłogi nie powinien znajdować się poniżej przyległego terenu (vide § 73 cyt. wyżej rozporządzenia). Ponadto Z. G. w nim nie przebywa. Od powyższej decyzji ponownie odwołał się Z. G. stwierdzając, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 13 lutego 1996 r., sygn. akt Ns 519/95 oraz wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 20 stycznia 2000 r., sygn. akt I C 410/99 jest współwłaścicielem nieruchomości, na której znajduje się dom gdzie jest zameldowany oraz, że w jego przekonaniu podstawę do wymeldowania może stanowić jedynie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w tym przypadku nie powinien być stosowany, gdyż ma on tytuł prawny do lokalu i stale w nim przebywa. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda decyzją z dnia 5 grudnia 2001 roku Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, że przesłankami niezbędnymi do zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu są zgodnie z art. 10 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych: - faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym to zameldowanie ma nastąpić oraz - przedstawienie potwierdzenia ze strony właściciela lub zarządcy budynku uprawnień do przebywania w tym lokalu. Zgodnie z art. 47 ust. 2 w/w ustawy organ administracji jest upoważniony do zbadania czy przedmiotowe zameldowanie odbyło się zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa. Natomiast kwestia zamieszkiwania przez Z. G. w przedmiotowym lokalu była sporną. Dlatego też organ I instancji celem wyjaśnienia tej okoliczności przesłuchał do protokołu strony wraz z zawnioskowanymi świadkami: J. G., A. G., A. B., M. O. oraz B.G.. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i uznał, iż Z. G. nie zamieszkał w tym lokalu w dacie zameldowania. Co prawda M. O. oraz B. G., jak i sam Z. G. oświadczyli, iż w/w zamieszkał tam w dacie zameldowania, jednakże następujący świadkowie: A. B., A. G., Jó. G., jak i sam J. G. zeznali, iż Z. G. nie zamieszkał tam w momencie dokonywania zameldowania. Zdaniem organu odwoławczego należy uznać, iż zeznania świadków zawnioskowanych przez J. G., są bardziej wiarygodne. A. G., jak J. G. zamieszkiwali i nadal zamieszkują pod wskazanym adresem, dlatego też mogą oni najbardziej obiektywnie stwierdzić zaistniałe fakty. Powyższe potwierdziła także A. B.. Podkreślono również, iż w dacie przeprowadzania przesłuchania świadków Z. G., który był obecny przy tych czynnościach procesowych nie wnosił żadnych uwag w stosunku do zeznań tych osób. Tym samym nie została spełniona druga przesłanka warunkująca prawidłowe zameldowanie. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, organ II instancji uznał, iż Z. G. nie spełnił łącznie obu przesłanek niezbędnych do zameldowania go w przedmiotowym lokalu tj. zamieszkiwania i posiadania uprawnień do przebywania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w U., a więc należało orzec o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o jego zameldowaniu w spornym lokalu. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Z. G. kolejny raz podnosząc, że jest współwłaścicielem nieruchomości, na której stoi dom gdzie jest zameldowany. Skarżący stwierdził również, iż w jego przekonaniu jedyną podstawę do jego wymeldowania mógłby stanowić art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ale w jego sprawie nie znajduje on zastosowania, gdyż ma tytuł prawny do korzystania z nieruchomości i stale przebywa w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 02.153.1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z postanowieniami art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W wyroku z dnia 17 stycznia 2001 roku – sygn. akt II SA/Gd 1926/99, wiążącym w tej sprawie (o czym była już mowa wyżej) Sąd wskazał, że podstawę prawną do dalszego postępowania powinien stanowić art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Natomiast w postępowaniu dowodowym powinno być wyjaśnione czy w części budynku, w którym przebywa Z. G. znajdują się pomieszczenia mieszkalne. Organy administracji przeprowadzając kolejne postępowanie za jego podstawę przyjęły art. 47 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jeżeli jednak chodzi o poczynione ustalenia faktyczne zgodnie z postanowieniami art. 7 i 77 K.p.a. powinny mieć one charakter wszechstronny i prowadzić do ustalenia prawdy obiektywnej. W rozpatrywanym przypadku przeprowadzono dowody z następujących źródeł: a) oględzin, z dowodu tego wynika, że Z. G. zajmuje pomieszczenia w przedmiotowym lokalu, nie opisano jednak charakteru pomieszczeń przez niego zajmowanych. Stwierdzono jedynie lakonicznie, że znajdują się one w suterenie. Nie wynika jednak z tego w żaden sposób czy pomieszczenia te wykorzystywane są na cele mieszkalne. W związku z tym na tej podstawie nie można określić, czy pomieszczenia zajmowane przez skarżącego mają charakter mieszkalny czy też nie; b) inwentaryzacji budowlanej, czyli dowód z dokumentu. Opisano w nim szczegółowo jakie instalacje znajdują się w pomieszczeniach zajmowanych przez Z. G.. Stwierdzono, że znajdują się wśród nich pomieszczenia, w których przebywa skarżący. Nie opisano jednak ich powierzchni, wyposażenia i charakteru. W związku z tym również ten dowód nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 7 i 77 K.p.a. i nie umożliwia ustalenia prawdy obiektywnej; c) przesłuchania stron i świadków, protokoły z tych czynności są jednak bardzo lakoniczne i wynika z nich, że Z. G. przebywa w budynku przy ul. [...] w U.. Przebywanie nie jest jednak równoznaczne z zamieszkiwaniem, brak jest również informacji skąd osoby przesłuchiwane (poza stronami) znają okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy np. ze słyszenia, własnych obserwacji (jak często czynionych). Dlatego też nie można przyjąć aby również ten dowód był przeprowadzony z dołożeniem należytej staranności. Podsumowując zatem powyższe rozważania należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało z naruszeniem postanowień art. 7 i 77 K.p.a. i uniemożliwia ustalenie prawdy obiektywnej, co mogło mieć istotny wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia. Dlatego też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Zatem ponownie rozpoznając sprawę organy administracji po uzupełnieniu postępowania dowodowego w zakresie wyżej wskazanym władne będą dopiero orzec, czy wniosek J. G. jest zasadny czy też nie. Uwzględniając ewentualne skutki zaskarżonej decyzji Sąd na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził, że nie może ona być wykonana. Ponieważ art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje stosować dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, to wobec uwzględnienia skargi Sąd zasądził koszty postępowania na rzecz skarżącego na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).